SVÁ er sagt af Grími loðinkinna, at hann var bæði
mikill ok sterkr ok inn mesti garpr. Því var hann
loðinkinni kallaðr, at kinn hans önnur var vaxin með
dökkt hár, ok með því var hann alinn. Ekki beit þar
járn á. Grímr tók við búi í Hrafnistu eptir Ketil hæng,
föður sinn. Hann gerðist ríkr at fé. Hann réð ok náliga
einn öllu um allt Hálogaland.
Haraldr hét einn hersir ríkr ok ágætr í Vík austr.
Hann átti Geirhildi, dóttur Sölga konungs, Hrólfssonar
konungs ór Bergi af Upplöndum. Dóttir þeira hét
Lopthæna. Hún var kvenna fríðust ok vel mennt.
Þangat fór Grímr loðinkinni á skútu við átjánda mann
ok bað Lopthænu sér til handa. Var þat at ráðum
ráðit, ok skyldi hann sækja brullaupit um haustit. En
sjau nóttum fyrr hvarf Lopthæna burt, ok vissi engi,
hvat af henni varð. En er hann kom til brullaupsins,
saknar hann vinar í stað, er brúðrin var í burtu, ok
þóttist hann þó vita, at faðir hennar olli þar engu um.
Þar sat hann þrjár nætr, ok drukku þeir ok þó með
lítilli kæti. Síðan fór hann heim í Hrafnistu. Þat hafði
borit til fimm árum fyrr, at kona Haralds hersis hafði
andazt, en hann fekk ári síðar norðan af Finnmörk
Grímhildar Jösursdóttur ok hafði hana heim til sín.
Skjótt þótti hún þar öllu spilla. Illa var hún til Lopthænu,
stjúpdóttur sinnar, sem síðar bar raun á. Grímr
undi lítt við hag sinn, er hann spurði ekki til Lopthænu,
festarkonu sinnar.
Þat bar þá til sem optar, at hallæri mikit kom á
Hálogaland. Grímr loðinkinni bjóst þá heiman ok fór
á ferju sinni við þriðja mann. Hann helt norðr fyrir
Finnmörk ok svá austr til Gandvíkr. Ok er hann kom
í víkina, sá hann, at þar var nógr veiðifangi. Setti
hann þar upp skip sitt ok gekk síðan til skála ok kveykti
upp eld fyrir sér. En er þeir váru í svefn komnir um
nóttina, vöknuðu þeir við þat, at kominn var stormr
með svartahríð. Svá mikil grimmd fylgdi veðri þessu,
at allt sýldi, bæði úti ok inni. Um morguninn, er þeir
váru klæddir, gengu þeir út ok til sjóvar. Sáu þeir þá,
at á burtu var allr veiðifangi, svá at hvergi sá staði.
Þóttust þeir nú ekki vel staddir, en ekki gaf á burtu.
Gengu þeir nú heim til skála ok váru þar um daginn.
Um nóttina vaknar Grímr við þat, at hlegit var úti
hjá skálanum. Hann spratt þá upp skjótt ok tók öxi
sína ok gekk út. Hann hafði ok með sér sem ávallt
endrarnær örvarnar Gusisnauta, er Ketill hængr, faðir
hans, hafði gefit honum. En er hann kom út, sá hann
tvær tröllkonur við skip niðri, ok tók í sinn stafninn
hvár þeira ok ætluðu at hrista í sundr skipit. Grímr
mælti ok kvað vísu:
"Hvat heita þær
hrauns íbúur,
er skaða vilja
skipi mínu?
Ykkr hefi ek
einar sénar
ámátligastar
at yfirlitum."
Sú kvað vísu, er nær honum stóð:
"Feima ek heiti,
fædd var ek norðarla,
Hrímnis dóttir
ór háfjalli.
Hér er systir mín,
hálfu fremri,
Kleima at nafni,
komin til sjóvar."
Grímr kvað:
"Þrífist hvergi
Þjaza dóttir,
brúðir verstar.
Brátt skal ek reiðast.
Ykkr skal ek rétt,
áðr röðull skíni,
vörgum senda
víst til bráðar."
Kleima kvað:
"Þat var fyrri,
at faðir okkarr
burtu seiddi
báru hjarðir.
Skuluð aldrigi,
nema sköp ráði,
heilir heðan
heim of komast."
Grímr kvað:
"Skal ek ykkr báðum
skjótla heita
oddi ok eggju
í upphafi.
Munu þá reyna
Hrímnis mellur,
hvárt at betr dugir
broddr eða krumma."
Grímr tók þá eina af Gusisnautum ok skaut þá, er firr
honum stóð, svá at hún fekk þegar bana. Feima mælti:
"Illa fór nú, Kleima systir." Hún veðr þá upp at Grími.
Hann höggr þá til hennar með öxinni, ok kom á herðarblaðit.
Hún kvað við hátt ok hljóp inn með fjörum.
Grími varð laus öxin við höggit, ok stóð hún föst í
sárinu. Grímr hljóp eptir, ok bar hvárki með þeim
sundr né saman, ok allt þar til at þau kómu at björgum
stórum. Þar sá hann framan í björgunum helli mikinn.
Þar var einstigi upp at ganga, ok hljóp hún þar upp
sem sléttan völl. Ok í því er hún hóf sik til hlaups
upp í björgin, hraut öxin ór sárinu. Grímr tók hana
þegar upp, ok varð hann at krækja öxinni í annat
sporit, er hann stóð í öðru, ok las sik svá eptir skaptinu,
ok svá komst hann upp í hellinn. Þar sá hann
brenna bjartan eld, ok sátu tvau tröll við eldinn. Þat
var karl ok kerling. Þau spyrndust í iljar. Þau váru í
stuttum ok skörpum skinnstökkum bæði. Gerla sá
hann, hversu þau váru í sköpun bæði í millum fótanna.
Hann hét Hrímnir, en hún Hyrja. En er Feima kom
inn í hellinn, heilsuðu þau henni ok spurðu, hvar
Kleima, systir hennar, væri. Hún svarar: "Gettu þessna,
hún liggr dauð út með fjörum, en ek særð banasári.
En þit liggið inni ok fletizt hér við eld." Jötunninn
mælti: "Þetta hefir verit lítit fremdarverk, at drepa
ykkr, aðra sex vetra, en hina sjau. Eða hverr hefir gert
þetta?" Feima svarar: "Þetta hefir gert illmennit Grímr
loðinkinni. Eru þeir feðgar meir lagðir til þess en
aðrir menn at drepa niðr tröll ok bergbúa. En þó at
hann hafi nú þetta gert, þá mun hann þó aldri ná
Lopthænu, konu sinni. Ok er þat nú gaman, svá skammt
sem nú er á millum þeira." Hrímnir mælti þá: "Því
veldr Grímhildr, systir mín, ok er henni flest til mennta
gefit." Þá mæddi Feimu blóðrás, ok fell hún dauð
niðr. Í því gekk Grímr inn í hellinn ok hjó til Hrímnis
karls svá hart, at af tók höfuðit. Þá spratt Hyrja kerling
upp ok rann á hann, ok tóku þau at glíma, ok
var þeira atgangr bæði harðr ok langr, því at hún var
it mesta tröll, en Grímr var rammr at afli. En þó lauk
svá, at hann brá henni á loptmjöðm, svá at hún fell.
Hjó hann þá af henni höfuðit ok gekk af henni dauðri,
fór síðan til skála síns.
Annan dag eptir var veðr gott. Gengu þeir þá um
fjörur ok sáu, hvar rekin var reyðr mikil. Gengu þeir
þangat ok tóku til hvalskurðar. Litlu síðar sá Grímr,
hvar tólf menn gengu. Þá bar brátt at. Grímr heilsar
þeim ok spyrr at nafni. Sá kveðst heita Hreiðarr inn
hvatvísi, er fyrir þeim var, ok spurði, hví Grímr vildi
ræna hann eigu sinni. Grímr kveðst fyrr hafa fundit
hvalinn. "Veiztu eigi," sagði Hreiðarr, "at ek á hér
reka alla?" "Eigi veit ek þat," sagði Grímr, "en hversu
sem er, þá höfum at helmingi." "Eigi vil ek þat,"
sagði Hreiðarr. "Þér skuluð gera annathvárt, ganga frá
hvalnum ella munu vér berjast." "Fyrr gerum vér
þat," sagði Grímr, "en missa allan hvalinn," fóru síðan
til ok börðust, ok gerðist þar in harðasta sókn.
Hreiðarr ok hans menn váru bæði stórhöggvir ok vápnfimir,
ok innan lítils tíma fellu báðir menn Gríms.
Var þá bardagi inn harðasti, en þó lauk svá, at Hreiðarr
fell ok allir menn hans. Grímr fell ok bæði af sárum
ok mæði. Lá hann þar nú í valnum í fjörunni ok
ætlaði sér ekki nema dauða.
En er hann hafði eigi lengi legit, sá hann, hvar kona
gekk, ef svá skyldi kalla. Hún var eigi hæri en sjau
vetra gamlar stúlkur, en svá digr, at Grímr hugði, at
hann mundi eigi geta feðmt um hana. Hún var langleit
ok harðleit, bjúgnefjuð ok baröxluð, svartleit ok
svipilkinnuð, fúlleit ok framsnoðin. Svört var hún bæði
á hár ok á hörund. Hún var í skörpum skinnstakki.
Hann tók eigi lengra en á þjóhnappa henni á bakit.
Harðla ókyssilig þótti honum hún vera, því at hordingullinn
hekk ofan fyrir hváptana á henni. Hún
gengr þangat at, sem Grímr lá, ok mælti: "Lágt fara
nú höfðingjarnir Háleygjanna, eða viltu, Grímr, þiggja
líf af mér?" Grímr svarar: "Varla kann ek þat, svá
ámátlig sem þú ert, eða hvert er nafn þitt?" Hún
svarar: "Ek heiti Geirríðr Gandvíkrekkja. Máttu þat
ætla, at ek er hér nokkurs ráðandi um víkina, ok ger
þik greiðan í öðru hváru." Grímr svarar: "Þat er fornt
orð, at frekr er hverr til fjörsins, ok mun ek þat kjósa
at þiggja líf af þér." Hún greip hann þá upp undir
skinnstakkinn ok hljóp með hann sem eitt lébarn ok
svá hart, at hann var vinds fullr. Hún létti eigi fyrri
en þau kómu at helli einum stórum, ok er hún lét
hann niðr, sýndist Grími hún slíkt at ámátligri en
fyrr. "Nú ertu hér kominn," sagði hún, "ok vil ek, at
þú launir mér, at ek barg þér ok bar hingat, ok kyssir
mik nú." "Þat má ek engan veg gera," sagði Grímr,
"svá fjándliga sem mér lízt nú á þik." "Þá mun ek
enga þjónustu þér veita," sagði Geirríðr, "ok sé ek,
at þá ertu skjótt sem dauðr." "Þat mun þá þó vera
verða," sagði Grímr, "þó at mér sé þat mjök í móti
skapi." Hann gekk þá at henni ok kyssti hana. Eigi
þótti honum hún svá ill viðkvámu sem hún var hrímuglig
at sjá. Þá var komit at kveldi. Bjó Geirríðr þá
sæng ok spurði, hvárt Grímr vill liggja einn saman
eða hjá sér. Grímr kvaðst heldr vilja liggja einn saman.
Hún kveðst þá enga stund vilja á leggja at græða hann.
Grímr sá, at þat mátti honum eigi nægja, ok kveðst
þá heldr mundu hjá henni liggja, ef sá væri á baugi.
Gerði hann þá svá. Batt hún áðr öll sár hans, ok þóttist
hann hvárki kenna sviða né sárinda. Þat þótti honum
undarligast, hversu mjúkfingruð hún var, svá ljótar
hendr sem honum sýndist hún hafa, því at honum
þótti þær gammsklóm líkari en mannshöndum. En
þegar er þau kómu í sæng, sofnaði Grímr. En er hann
vaknar, sá hann konu svá fagra liggja í sænginni hjá
sér, at slíka þóttist hann varla sét hafa. Hann undraðist,
hversu lík hún mátti vera sköpuð Lopthænu,
festarkonu hans. Niðri fyrir stokkinum sá hann, hvar lá
sá inn illiligi tröllkonuhamr, er Geirríðr Gandvíkrekkja
hafði haft. Raun-máttlítil var þá þessi kona. Hann
stóð upp skjótt ok dró haminn fram í eldinn ok brenndi
upp at kolum. Síðan fór hann til ok dreypti á konuna,
þar til at hún raknaði við ok mælti: "Nú hefir hvárttveggja
okkar vel: Ek gaf þér líf fyrir öndverðu, en
þú komt mér ór ánauðum." "Hversu komtu hér, eða
með hverju móti er um hag þinn?" sagði Grímr. Hún
svarar: "Litlu síðar en þú vart farinn ór Vík austan
frá Haraldi, föður mínum, mætti Grímhildr, stjúpmóðir
mín, mér, svá talandi: "Nú skal ek þat launa
þér, Lopthæna, at þú hefir sýnt mér þrjózku ok þverúð,
síðan er ek kom í ríkit. Læt ek þat verða um mælt,
at þú verðir at inni ljótustu tröllkonu ok hverfir norðr
til Gandvíkr ok byggir þar afhelli ok sitir þar í stóðrenni
við Hrímni, bróður minn, ok eigizt þit við bæði
margt ok illt, ok hafi þat verr, sem verr herðir sik.
Þú skalt ok vera hvimleið öllum, bæði tröllum ok
mönnum. Þú skalt ok," sagði hún, "í þessari ánauð
vera alla þína ævi ok aldri ór komast, nema nokkurr
mennskr maðr játi þér þeim þrim hlutum, sem þú
beiðir, sem ek veit, at engi mun vera. Sá er inn fyrsti
at þiggja at þér líf, sá annarr at kyssa þik, ok sá er
inn þriði at byggja eina sæng ok þú, sem öllum mun
first um fara." Nú hefir þú þessa hluti alla við mik
gerva, enda var þér ok skyldast. Nú vil ek, at þú færir
mik í Vík austr til föður míns ok drekkir til mín
brullaup eptir því, sem ætlat var."
Síðan fóru þau heim til skála Gríms, ok var þá nógr
veiðifangi. Lá þá hvalr í hverri vík. Hlóð hann nú
ferju sína, ok er hann var búinn, helt hann frá landi,
ok váru þau tvau á skipi, Grímr ok Lopthæna. Tók
hann þá til listar þeirar, er haft hafði Ketill hængr,
faðir hans, ok aðrir Hrafnistumenn, at hann dró upp
segl í logni, ok rann þegar byrr á. Sigldi hann þá heim
í Hrafnistu, ok þóttust menn hann hafa heimtan ór
helju.
Litlu síðar kom Grímr í Vík austr, ok fór Lopthæna
með honum. Grímhildr réð þá náliga öllu ein austr
þar. En þegar Grímr kom, lét hann Grímhildi verða
tekna ok færðan belg á höfuð henni ok barða grjóti í
hel, því at hann hafði áðr sagt Haraldi hersi, hversu
farit hefði. Gerði hann þá brullaup til Lopthænu ok
fór heim síðan í Hrafnistu. En Haraldr hersir kvæntist
í þriðja sinn ok fekk Þórgunnar Þorradóttur.
Eigi höfðu þau Grímr ok Lopthæna lengi ásamt
verit, áðr þau áttu dóttur þá, er Brynhildr hét. Hún
óx upp í Hrafnistu ok var in fegrsta mær. Unni Grímr
henni ok mikit. En er hún var tólf ára gömul, bað
hennar sá maðr, er Sörkvir hét ok var Svaðason, Rauðfeldssonar,
Bárðarsonar, Þorkelssonar bundinfóta. Hún
vildi ekki ganga með honum, ok fyrir þat skorar Sörkvir
Grím á hólm. Grímr játar því. Sörkvir var sygnskr at
móðurætt, ok þar átti hann búum at stýra. Á hálfsmánaðar
fresti átti hólmgangan at vera.
Ásmundr hefir hersir heitit í Noregi. Hann réð fyrir
þeim bæ, er á Berurjóðri heitir. Hann var kvángaðr
maðr ok átti þann son, er Ingjaldr hét. Hann var inn
fræknasti maðr ok var löngum með Grími loðinkinna,
ok var með þeim vinátta mikil, en þó var Ingjaldr
þeira eldri, en miklu sterkari var Grímr. Ingjaldr fekk
þeirar konu, er Dagný hét, dóttur Ásmundar, er við
Gnóð var kenndr, en systur Óláfs liðsmanna konungs.
Við henni átti hann þann son, er Ásmundr hét, er
síðan var fóstbróðir Odds ins víðförla, er var með
Sigurði hring á Brávelli, er öðru nafni hét Örvar-Oddr.
Í nefndan tíma kom Sörkvir til hólmsins við tólfta
mann. Þat váru allt berserkir. Þar var Grímr þá ok
kominn ok Ingjaldr með honum ok margir háleygskir
bændr. Gengu þeir á hólm, ok átti Grímr fyrr at höggva.
Hann hafði sverðit Dragvendil, er faðir hans hafði átt.
Sá hét Þröstr, er skildi helt fyrir Sörkvi. Grímr hjó
svá mikit it fyrsta högg, at hann klauf skjöldin at
endilöngu, en blóðrefillinn nam vinstri öxl á Þresti
ok sneiddi svá um þvert manninn í sundr fyrir ofan
mjöðmina ina hægri, ok hljóp svá sverðit á lærit Sörkvi,
at tók undan honum báða fæturna, annan fyrir ofan
kné, en annan fyrir neðan, ok fell hann dauðr niðr.
Þeir Ingjaldr snúa nú at þeim tíu, sem eptir váru, ok
léttu eigi, fyrr en þeir váru allir drepnir. Þá kvað
Grímr vísu:
"Hér höfum fellt
til foldar
tírarlausa
tólf berserki.
Þó var Sörkvir
þróttrammastr
þeira seggja,
en Þröstr annarr."
Ok enn kvað hann:
"Fyrst mun ek líkja
ept feðr mínum:
skalat mín dóttir,
nema skör höggvist,
nauðig gefin
neinum manni,
guðvefs þella,
meðan Grímr lifir."
Fór Grímr nú heim eptir hólmgönguna, en Ingjaldr
til Berurjóðrs. Litlu seinna andaðist faðir hans, ok tók
hann þá við öllum eignum ok gerðist gildr bóndi ok
inn mesti búrisnumaðr.
Nokkurum vetrum fyrr hafði andazt Böðmóðr Framarsson
ok átti eina dóttur við Hrafnhildi, konu sinni,
er Þórný hét. Hennar sonr var Þorbjörn tálkni, faðir
Ketils breiðs, föður Þórnýjar, er átti Hergils hnapprass.
Hrafnhildr fór þá heim í Hrafnistu til Gríms,
bróður síns.
Þorkell er nefndr ágætr maðr. Hann var jarl yfir
Naumdælafylki. Hann fór til Hrafnistu ok bað Hrafnhildar.
Hún var honum gift. Þeira sonr var Ketill hængr,
er inni brenndi Hárek ok Hrærek, Hildiríðar sonu,
fyrir þat, at þeir rægðu Þórólf, frænda hans. Eptir þat
fór Ketill til Íslands ok nam þar land milli Þjórsár ok
Markarfljóts ok bjó at Hofi. Sonr hans var Hrafn, inn
fyrsti lögmaðr á Íslandi. Annarr sonr hans var Helgi,
faðir Helgu, er átti Oddbjörn askasmiðr. Inn þriði
var Stórólfr, faðir Orms ins sterka ok Hrafnhildar, er
átti Gunnarr Baugsson. Þeira sonr var Hámundr, faðir
Gunnars á Hlíðarenda, en dóttir Arngunnr, er átti
Hróarr Tungugoði. Þeira sonr var Hámundr inn halti.
Veðrormr, sonr Vémundar ins gamla, var hersir ríkr.
Hann bað Brynhildar, dóttur Gríms loðinkinna. Hún
gekk með honum. Þeira sonr var Vémundr, faðir Veðrorms,
er stökk fyrir Haraldi konungi austr á Jamtaland,
ok ruddu þar mörk til byggðar. Hans sonr var
Hólmfastr, en systir Veðrorms hét Brynhildr; hennar
sonr Grímr, er hét eptir Grími loðinkinna.
Þeir frændr, Grímr ok Hólmfastr, fóru í vestrvíking
ok drápu í Suðreyjum Ásbjörn jarl skerjablesa, en
tóku þar at herfangi Ólofu, konu hans, ok Arneiði,
dóttur hans, ok hlaut Hólmfastr hana ok seldi Veðrormi,
frænda sínum, ok var hún þar ambátt, til þess
at Ketill þrymr fekk hennar ok hafði hana út til Íslands.
Við hana eru kenndir Arneiðarstaðir í Austfjörðum.
Grímr fekk Ólofar, dóttur Þórðar vagalda, er jarl
hafði átta.
Grímr fór til Íslands ok nam Grímsnes allt upp til
Svínavatns ok bjó í Öndverðunesi fjóra vetr, en síðan
at Búrfelli. Hans sonr var Þorgils, er átti Helgu, dóttur
Gests Oddleifssonar. Þeira synir váru þeir Þórarinn
at Búrfelli ok Jörundr á Miðengi. Grímr fell á hólmi
undir Hallkelshólum fyrir Hallkatli, bróður Ketilbjarnar
at Mosfelli.
Grímr loðinkinni sat í Hrafnistu, sem fyrr segir.
Hann átti son við konu síðarla, er Oddr hét. Hann var
fóstraðr hjá Ingjaldi á Berurjóðri. Hann var síðan kallaðr
ýmist Örvar-Oddr eða Oddr inn víðförli. Grímr
þótti mikill maðr fyrir sér. Hann var rammr at afli ok
fullhugi inn mesti ok bjó þó mjök einn um sitt. Hann
varð ellidauðr maðr. Ok lýkr hér sögu Gríms loðinkinna.
En hér hefr upp Örvar-Odds sögu, ok er mikil
saga.