GRÍMR hét maðr ok var kallaðr loðinkinni. Því var
hann svá kallaðr, at hann var með því alinn, en
þat kom svá til, at þá þau Ketill hængr, faðir Gríms,
ok Hrafnhildr Brúnadóttir gengu í eina sæng, sem fyrr
er skrifat, at Brúni breiddi á þau húð eina, er hann
hafði boðit til sín Finnum mörgum, ok um nóttina leit
Hrafnhildr út undan húðinni ok sá á kinn einum
Finninum, en sá var allr loðinn. Ok því hafði Grímr
þetta merki síðan, at menn ætla, at hann muni á þeiri
stundu getinn hafa verit. Grímr bjó í Hrafnistu. Hann
var auðigr at fé ok mikils ráðandi um allt Hálogaland
ok víðar annars staðar. Hann var kvángaðr, ok hét Lopthæna
kona hans. Hún var dóttir Haralds hersis ór Vík
austan.
Þat var eitt sumar, at Grímr bjó för sína í Vík austr
eptir Harald dauðan, mág sinn, fyrir því at hann átti
þar miklar eignir. Ok er Lopthæna verðr þess vís, þá
beiðist hún at fara með honum, en Grímr segir, at
þat mátti eigi vera, -- "fyrir því at þú ert kona eigi
heil." "Ekki læt ek mér annat líka," segir hún, "en
fara." Grímr unni henni mikit, ok lætr hann þat eptir
henni. Hún var hverri konu vænni ok betr at sér um
alla hluti, þeira er í Noregi váru. Þeira för var búin
virðuliga.
Grímr sigldi tveim skipum ór Hrafnistu austr í Vík.
En er þau koma fyrir sveit þá, er heitir á Berurjóðri,
þá segir Lopthæna, at hún vill láta lægja seglin, fyrir
því at hún kenndi sér sóttar, ok svá var gert, at skipin
váru at landi látin. Þar bjó sá maðr, er Ingjaldr hét.
Hann var kvángaðr maðr ok átti son við konu sinni,
ungan at aldri, en vænan at áliti, þann er Ásmundr
hét. En er þau váru at landi komin, váru menn upp
sendir til bæjar at segja Ingjaldi, at Grímr var þar
kominn við land ok kona hans. Þá lét Ingjaldr eyki
beita fyrir vagnsleða ok fór sjálfr á móti þeim ok bauð
þeim allan þann beina, sem þau þurftu ok þau vildu
þegit hafa. Þá fóru þau heim til bæjar Ingjalds. Síðan
var Lopthænu fylgt í kvenna hús, en Grími var fylgt
í skála ok skipat í öndvegi, ok engan hlut þóttist
Ingjaldr fullvel gert geta til þeira Gríms. En Lopthænu
elnaði sóttin til þess, at hún varð léttari at sveinbarni,
ok tóku konur við því ok létust aldrigi sét hafa
jafnvænt barn. Lopthæna leit til sveinsins ok mælti:
"Berið hann til föður síns. Hann skal nafn gefa barninu,"
ok svá var gert. Var sveinninn þá vatni ausinn
ok nafn gefit ok kallaðr Oddr. Þar var Grímr þrjár
nætr. Þá sagði Lopthæna, at hún var búin til ferðar,
ok þá sagði Grímr Ingjaldi, at hann vill búast til burtferðar.
"Svá er mér gefit," sagði Ingjaldr, "at ek vilda
þiggja af yðr nokkurn virðingar hlut." "Þat er makligt,"
sagði Grímr, "ok kjós þú þér sjálfr laun, því
at eigi skortir fé fram at greiða." "Ærit hefi ek fé,"
sagði Ingjaldr. "Þá þigg þú annat," sagði Grímr. "Barnfóstr
vil ek bjóða þér," sagði Ingjaldr. "Þat veit ek
eigi," sagði Grímr, "hversu Lopthænu er um þat gefit."
En hún svaraði: "Þat ræð ek at þiggja þat, sem svá
er vel boðit."
Þá var þeim fylgt til skipa sinna, en Oddr var eptir
á Berurjóðri. Þau fóru ferða sinna, til þess at þau
kómu austr í Vík, ok eru þar þá stund, sem þau þykkjast
þurfa. Síðan búast þau í burt þaðan, ok gaf þeim
vel byri, til þess at þau kómu fyrir Berurjóðr. Þá bað
Grímr lægja seglin. "Hví skulu vér eigi fara ferðar
várrar?" sagði Lopthæna. "Ek ætlaða," sagði Grímr,
"at þú mundir vilja finna son þinn." "Leit ek á hann,"
sagði hún, "er vit skildum, ok þótti mér sem hann
mundi lítt renna ástaraugum til vár Hrafnistumanna,
ok munu vit fara ferð vára," sagði hún.
Nú koma þau Grímr heim í Hrafnistu ok settust at
búi sínu, en Oddr vex upp at Berurjóðri ok Ásmundr.
Oddr nam íþróttir þær, er mönnum var títt at kunna.
Ásmundr þjónaði honum í hvívetna. Hann var flestum
mönnum vænni ok gervari at sér.
Fóstbræðralag gerðist með þeim Oddi ok Ásmundi.
Í skotbökkum váru þeir hvern dag eða á sundi. Engi
komst til jafns við Odd um allar íþróttir. Aldri var
Oddr at leikum sem önnur ungmenni. Honum fylgdi
Ásmundr ávallt. Framar mat Ingjaldr Odd en Ásmund
í hvívetna.
Skeyti lét Oddr sér gera hvern mann, er hann fann
hagan. Hann varðveitti þau ekki eptir, ok fóru þau
um flet ok um bekki undir mönnum. Margir skeindust
á því, er menn kómu í myrkri inn eða niðr settust.
Sjá einn hlutr var svá, at Oddi aflaði óvinsælda. Menn
töluðu um við Ingjald, at hann skyldi tala við Odd
um þetta. Ingjaldr finnr Odd at máli einnhvern dag.
"Hlutr er sá einn," sagði Ingjaldr, "fóstri minn, at þér
aflar óvinsælda." "Hverr er sá?" sagði Oddr. "Þú varðveitir
eigi skeyti þín, sem öðrum mönnum er títt,"
sagði Ingjaldr. "Þá þætti mér þú mega gefa sakir á
því," sagði Oddr, "ef þú hefðir mér nokkut fengit at
varðveita þau í." "Ek skal til fá," sagði Ingjaldr, "þat
sem þú vilt." "Þat hygg ek," sagði Oddr, "at þú munir
þat ekki til fá." "Þat mun eigi vera," sagði Ingjaldr.
"Hafr áttu þrévetran, svartan at lit," sagði Oddr.
"Hann vil ek drepa láta ok flá belg af bæði með hornum
ok klaufum." Ok svá var gert sem Oddr mælti
fyrir, ok var honum færðr belgrinn, þá er búinn var.
Þar bar hann í ofan örvar sínar, ok eigi léttir hann af,
fyrr en fullr var belgrinn. Þat var miklu fleira ok
meira en annarra manna skeyti. Boga fekk hann sér
at því skapi.
Svá var Oddr búinn, at hann var í rauðum skarlatskyrtli
hvern dag ok hafði knýtt gullhlaði at höfði sér.
Örvamæli sinn hafði hann, hvar sem hann fór. Ekki
vandist Oddr blótum, því at hann trúði á mátt sinn
ok megin, ok þar gerði Ásmundr eptir, en Ingjaldr
var inn mesti blótmaðr. Opt fóru þeir fóstbræðr fyrir
land fram, Oddr ok Ásmundr.
Kona er nefnd Heiðr. Hún var völva ok seiðkona
ok vissi fyrir óorðna hluti af fróðleik sínum. Hún fór
á veizlur ok sagði mönnum fyrir um vetrarfar ok forlög
sín. Hún hafði með sér fimmtán sveina ok fimmtán
meyjar. Hún var á veizlu skammt í burt frá Ingjaldi.
Þat var einn morgin, at Ingjaldr var snemma á fótum.
Hann gekk þar at, sem þeir Oddr ok Ásmundr hvíldu,
ok mælti: "Ek vil senda ykkr frá húsi í dag," sagði hann.
"Hvert skulu vit fara?" sagði Oddr. "Þit skuluð bjóða
hingat völunni, af því at hér er nú veizla stofnuð," sagði
Ingjaldr. "Þá för fer ek eigi," sagði Oddr, "ok kann ek
mikla óþökk, ef hún kemr hér." "Þú skalt fara, Ásmundr,"
sagði Ingjaldr, "því at þín á ek ráð." "Gera
skal ek þann hlut nokkurn," sagði Oddr, "at þér þykki
eigi betr en mér þykkir nú þetta."
Ásmundr ferr nú ok býðr þangat völunni, ok hún hét
ferðinni ok kom með allt sitt föruneyti, en Ingjaldr
gekk mót henni með öllum sínum mönnum ok bauð
henni í skála. Þau bjuggust svá við, at seiðr skyldi fram
fara um nóttina eptir. Ok er menn váru mettir, fóru
þeir at sofa, en völva fór til náttfarsseiðs með sitt lið.
En Ingjaldr kom til hennar um morguninn ok spurði,
hversu at hefði borit um seiðinn. "Þat ætla ek," sagði
hún, "at ek hafa vís orðit þess, sem þér vilið vita."
"Þá skal skipa mönnum í sæti," sagði Ingjaldr, "ok hafa
af þér fréttir." Ingjaldr gekk fyrstr manna fyrir hana.
"Þat er vel, Ingjaldr," sagði hún, "at þú ert hér kominn.
Þat kann ek þér at segja, at þú skalt búa hér til
elli með mikilli sæmd ok virðingu, ok má þat vera
mikill fagnaðr öllum vinum þínum." Þá gekk Ingjaldr
burt, en Ásmundr þangat. "Vel er þat," sagði Heiðr,
"at þú ert hér kominn, Ásmundr, því at þinn vegr ok
virðing ferr víða um heiminn, en ekki muntu við aldr
togast, en þykkja þar góðr drengr ok mikill kappi, sem
þú ert." Síðan gekk Ásmundr til sætis síns, en alþýða fór
til seiðkonunnnar, ok sagði hún hverjum þat, sem fyrir
var lagit, ok una þeir allir vel við sinn hlut. Síðan sagði
hún um vetrarfar ok marga aðra þá hluti, er menn
vissu eigi áðr. Ingjaldr þakkar henni sínar spásögur.
"Hvárt hafa nú allir hingat farit, þeir sem innan
hirðar eru?" sagði hún. "Ek ætla nú farit hafa nær
alla," sagði Ingjaldr. "Hvat liggr þar í öðrum bekkinum?"
sagði völvan. "Feldr nokkurr liggr þar," sagði
Ingjaldr. "Mér þykkir sem hræfist stundum, er ek lít
til," sagði hún. Þá settist sá upp, er þar hafði legit, ok
tók til orða ok mælti: "Þat er rétt, sem þér sýndist, at
þetta er maðr ok þar sá maðr, at þat vill, at þú þegir
sem skjótast ok fleiprir eigi um mitt ráð, því at ek trúi
eigi því, sem þú segir." Oddr hafði einn búinn sprota
í hendi ok mælti: "Þenna sprota mun ek færa á nasir
þér, ef þú spáir nokkuru um minn hag." Hún mælti:
"Þér mun ek þó segja, en þú munt hlýða," segir hún.
Þá varð henni ljóð á munni:
"Ægðu eigi mér,
Oddr á Jaðri,
elda skíðum,
þótt ýmist geipum.
Saga mun sannast,
sú er segir völva.
Öll veit hún manna
örlög fyrir.
Ferr eigi þú svá
fjörðu breiða
né líðr yfir
láð ok vága,
þótt sjór yfir þig
sægjum drífi, --
hér skaltu brenna
á Berurjóðri.
Skal þér ormr granda
eitrblandinn,
fránn ór fornum
Faxa hausi.
Naðr mun þik höggva
neðan á fæti,
þá ertu fullgamall
fylkir orðinn.
Þat er þér at segja, Oddr," sagði hún, "sem þér má
gott þykkja at vita, at þér er ætlaðr aldr miklu meiri
en öðrum mönnum. Þú skalt lifa þrjú hundruð vetra
ok fara land af landi ok þykkja þar ávallt mestr, er þá
kemr þú. Því at vegr þinn mun fara um heim allan,
en aldri ferr þú svá víða, at hér skaltu deyja á Berurjóðri.
Hestr stendr hér við stall, föxóttr ok grár at
lit. Hauss hans Faxa skal þér at bana verða." "Spá þú
allra kerlinga örmust um mitt ráð," sagði Oddr. Hann
spratt upp við, er hún mælti þetta ok rekr sprotann
á nasir henni svá hart, at þegar lá blóð á jörðu. "Takið
föt mín," sagði völvan, "ok vil ek fara á burt heðan,
því at þess hefi ek hvergi komit fyrr, at menn hafi
barit á mér." "Eigi skaltu þat gera," sagði Ingjaldr,
"því at bætr liggja til alls, ok skaltu hér vera þrjár
nætr ok þiggja góðar gjafir." Hún þá gjafirnar, en
burt fór hún af veizlunni.
Eptir þetta bað Oddr Ásmund fara með sér. Þeir
taka Faxa ok slá við hann beizli ok leiða hann eptir
sér, unz þeir koma í eitt dalverpi. Þar gera þeir gröf
djúpa, svá at Oddr komst tregliga upp ór, en síðan
drepa þeir Faxa þar í ofan, ok færir Oddr þar svá stóra
steina á ofan ok þeir Ásmundr sem þeir gátu mesta
ok bera sand hjá hverjum steini. Haug verpa þeir þar
af upp, er Faxi liggr undir. En er þeir höfðu lokit
verki sínu, mælti Oddr: "Þat ætla ek, at þat láta ek
um mælt, at tröll eiga hlut í, ef Faxi kemst upp, ok
þat hygg ek, at rennt hafa ek nú þeim sköpunum, at
hann verði mér at bana."
Þeir fara heim eptir þat ok til fundar við Ingjald.
"Skip vil ek mér láta fá," sagði Oddr. "Hvert skal
fara?" sagði Ingjaldr. "Burt ætla ek heðan," sagði
Oddr, "af Berurjóðri ok koma hér aldrigi, meðan ek
lifi." "Þat muntu eigi gera vilja," sagði Ingjaldr, "því
at þat gerir þú svá, at mér þykkir verst, eða hvat viltu
hafa manna með þér?" "Vit Ásmundr skulum fara
tveir," sagði Oddr. "Aptr, vil ek, at þú sendir Ásmund
skjótt," sagði Ingjaldr. "Eigi skal hann heldr aptr koma
en ek," sagði Oddr. "Þat gerir þú illa," sagði Ingjaldr.
"Þat skal ek gera, er ek ætla, at þér muni verst líka,
fyrir þat, at þú bautt hingat völunni, ok vissir þú, at
mér þótti þat verst," sagði Oddr.
Nú búast þeir til ferðar Oddr ok Ásmundr ok
ganga á fund Ingjalds ok biðja hann vel lifa ok fara
til skips ok draga þat fram; róa síðan frá landi. "Hvert
skulu vit fara?" sagði Ásmundr. "Mun eigi þat ráð,"
sagði Oddr, "at sækja heim frændr sína í Hrafnistu?"
En þá er þeir váru komnir út um eyjar, tók Oddr til
orða: "Erfiðlig er för okkur, ef vit skulum róa alla
leið norðr til Hrafnistu; mun nú verða at vita, hvárt
ek hefi nokkut af ættargift várri. Þat er mér sagt, at
Ketill hængr drægi segl upp í logni. Nú skal ek þat
reyna ok draga segl upp." En þegar þeir höfðu undit
seglit, þá gaf þeim byr, til þess at þeir koma til Hrafnistu
snemma dags; draga upp skip sitt ok ganga síðan
til bæjar. Oddr hafði ekki fleira vápna en mæli sinn
ok hafði hann á baki, en boga í hendi. En er þeir
koma at bænum, stóð þar maðr úti ok heilsar þeim
vel, er komnir eru, ok spyrr þá at nafni. "Engu skiptir
þik þat," sagði Oddr. Þá spurði Oddr, hvárt Grímr
væri heima. Sá sagði, at hann var heima. "Þá kalla þú
hann út," sagði Oddr. Sá fór þá inn ok sagði Grími, at
menn váru komnir úti tveir, -- "ok mæltu, at þú
skyldir út ganga." "Hví mega þeir eigi inn ganga?"
sagði Grímr, "ok bið, at þeir gangi inn." Út fór sá ok
sagði þeim slíkt sem við hann var mælt. "Þú skalt fara
inn í öðru sinni," sagði Oddr, "ok seg Grími, at hann
komi út ok finni okkr." Sá fór ok sagði Grími. "Hvern
veg er þessum mönnum farit?" sagði Grímr. "Þeir eru
vænir menn at yfirliti ok miklir vexti. Belg nokkurn
mikinn hefir sá annarr á baki." "Svá segir þú frá mönnum
þessum, at hér munu komnir þeir fóstbræðr, Oddr
ok Ásmundr." Síðan fór Grímr út ok allir þeir, sem
inni váru, ok fagna vel Oddi ok Ásmundi. Býðr Grímr
þeim inn með sér í skála, ok þat þiggja þeir.
En þegar þeir höfðu niðr setzt, þá spyrr Oddr at
frændum sínum, Guðmundi ok Sigurði, en þar var svá
frændsemi farit, at Guðmundr var bróðir Odds, en sonr
Gríms ok Lopthænu, en Sigurðr var systursonr Gríms.
Þeir váru vænir menn. "Þeir liggja hér norðan undir
eyjunni ok ætla til Bjarmalands," sagði Grímr. "Þá vil
ek finna," sagði Oddr. "Hitt vil ek," sagði Grímr, "at
þú sért hér í vetr." "Fara verðr nú fyrst," sagði Oddr,
"ok hitta þá." Ok þá fór Grímr með honum, til þess
er þeir koma á norðanverða eyna. Þeir liggja þar á tveim
skipum. Þá lét Oddr kalla þá á land, frændr sína. Þeir
fagna honum vel, ok þegar sem þeir hafa spurt tíðenda,
mælti Oddr: "Hvert hafi þit för ykkar ætlat?" "Til
Bjarmalands," sagði Guðmundr. "Vit Ásmundr viljum
fara með ykkr," sagði Oddr. En Guðmundr hafði orð
fyrir þeim ok mælti: "Eigi stendr þann veg af, Oddr
frændi, at þú farir með okkr sumarlangt. Vit höfum
nú áðr búna ferð okkra, ok far þú með okkr at sumri,
þangat sem þú vilt." "Vel er þat mælt," sagði Oddr,
"en vera þykki mér mega, at ek fái mér skip at sumri
ok þurfi ekki at vera ykkarr farþegi." "Eigi muntu með
okkr fara at sinni," sagði Guðmundr, ok skildu at því.
Nú þiggr Oddr heimboðit at föður sínum, ok skipar
Grímr honum it næsta sér í öndvegi, en Ásmundi hjá
Oddi, ok var þar uppi öll ölværð af Gríms hendi. En
þeir Guðmundr ok Sigurðr lágu þar undir eyjunni hálfan
mánuð, svá at þeim gaf aldri á burt.
Þat var á einni nótt, at Guðmundr lét illa í svefni,
ok ræddu menn um, at hann skyldi vekja. Sigurðr sagði,
at hann skyldi njóta draums síns. Þá vaknar Guðmundr.
"Hvat hefir þik dreymt?" sagði Sigurðr. "Mik dreymdi
þat," sagði Guðmundr, "at ek þóttumst hér liggja undir
eyjunni, en ek sá upp á eyna, at hvítabjörn lá í hring
um hana, en hér yfir skipunum uppi mættust döfin ok
höfuðit dýrsins, en þat var grimmligt, svá at ek hefi
ekki þvílíkt sét, því at fram horfðu öll hárin eptir dýrinu,
ok svá þótti mér sem þá ok þá mundi þat hlaupa út á
skipin ok sökkva þeim báðum, ok þá vaknaða ek. Nú
skaltu ráða drauminn," sagði hann. "Þat ætla ek," sagði
Sigurðr, "at hann þurfi litla ráðning, því at þar er þér
þótti bjarndýrit liggja svá grimmligt, at þér þótti öll
hárin horfa fram á því, ok þú hugðir, at þat mundi
sökkva skipunum, þat sé ek glöggt, at þat er fylgja Odds,
frænda okkar, ok mun hann vera okkr reiðr. Ok mun þat
vera úlfhugr sá, sem þér þótti, at dýrit hefði á okkr. Ok
þat kann ek þér at segja, at okkr mun aldri fyrr á burt
gefa en hann ferr með okkr." "Hann mun nú ekki fara
vilja, þó at vér bjóðum honum," sagði Guðmundr. "Hvat
skal þá til ráðs taka?" sagði Sigurðr. "Þat ræð ek," sagði
Guðmundr, at vit göngum á land upp ok bjóðum honum
at fara með okkr." "En hversu skal þá með fara,
ef hann vill ekki fara?" sagði Sigurðr. "Þá skulu vit
gefa honum annat skipit en hann fari eigi," sagði Guðmundr.
Ganga þeir nú á land upp ok finna Odd ok bjóða honum
at fara með sér. Hann kveðst þá víst eigi fara vilja.
"Vér viljum nú gefa þér annat skipit, ok far þú með oss,"
sagði Guðmundr. "Þá skal ek fara," sagði Oddr, "ok em
ek nú albúinn."
Þá fylgir Grímr þeim til skips. "Hér eru gripir þeir,
er ek vil gefa þér, Oddr frændi," sagði Grímr. "Þat eru
þrjár örvar, en þær eigu nafn ok eru kallaðar Gusisnautar."
Hann selr nú Oddi örvarnar. Hann lítr á ok
mælti: "Þetta eru inar mestu gersimar." Þær váru gulli
fiðraðar, ok þær flugu sjálfar af streng ok á, ok þurfti
aldri at leita þeira. "Þessar örvar tók Ketill hængr af
Gusi Finna konungi. Þær bíta allt þat, þeim er til vísat,
því at þær eru dvergasmíði." "Engar gjafir hefi ek þær
þegit," sagði Oddr, "at mér þætti jafnfríðar," ok þakkar
hann feðr sínum, ok skiljast þeir feðgar með vináttu,
ok stígr Oddr á skip ok ræðir um, at þeir muni flytjast
undan eyjunni, ok taka þeir til segla á skipi Odds, ok
svá gera þeir hvárirtveggja.
Nú gaf þeim þegar byr, ok sigldu í einu norðr fyrir
Finnmörk, ok fellr þá af byrrinn, ok leggja þar til hafnar
ok váru þar um nóttina, ok var þar fjöldi gamma á landi
uppi. Um morguninn ganga þeir á land af skipi Guðmundar
ok renna í hvern gamma ok ræna Finnurnar.
Þær þola þetta illa ok æpa mjök. Þeir ræða um á skipi
við Odd, at þeir vili á land ganga, en hann vill eigi leyfa
þat. Þeir Guðmundr koma nú til skips um kveldit. Oddr
mælti: "Vartu á land upp?" "Þat varna," sagði hann, "ok
hefi ek þat svá gert, at mér hefir mest gaman at þótt,
at græta Finnurnar, ok muntu vilja fara með mér á
morgun?" "Þat ferr fjarri," sagði Oddr.
Þar liggja þeir þrjár nætr, ok gefr þeim þá byr, ok
er ekki fyrr frá þeim sagt en þeir koma til Bjarmalands.
Þeir heldu skipum sínum upp í á þá, er Vína heitir. Eyjar
liggja margar í ánni. Þeir kasta akkerum undir nesi
einu. Þat gekk af meginlandi. Þat sjá þeir tíðenda á land
upp, at menn koma af skógi fram ok safnast allir í einn
stað. Þá mælti Oddr: "Hvar ætlar þú, Guðmundr, at
lið þetta berist fyrir á landi?" "Eigi veit ek þat," sagði
hann, "eða hvat ætlar þú, Oddr frændi?" "Þat munda ek
ætla," sagði hann, "at hér mundi vera blót mikit eða
drukkit erfi. Nú muntu, Guðmundr, gæta skipa, en
Ásmundr ok ek munum ganga á land." En er þeir koma
at mörkinni, sáu þeir skála mikinn. Þá var næsta myrkt
orðit. Þeir ganga at dyrunum ok nema þar staðar ok
sjá mörg tíðendi. Mönnum var þar skipat á báða bekki.
Þat sáu þeir, at skaptker stóð við dyrr utar. Svá var þar
bjart, at hvergi bar skugga á nema þar, sem skaptkerit
stóð. Glaumr var þar mikill inn at heyra. "Skilr þú hér
nokkut mál manna?" sagði Oddr. "Eigi heldr en fuglaklið,"
sagði Ásmundr. "Eða þykkist þú nokkut af skilja?"
"Eigi er þat síðr," sagði Oddr. "Þat máttu sjá, at einn
maðr skenkir hér á báða bekki, en þat gefr mér grun
um, at hann muni kunna at tala á norræna tungu. Nú
mun ek ganga inn," sagði Oddr, "ok nema staðar þar,
sem mér þykkir vænligast, en þú bíð mín hér á meðan."
Hann gengr nú inn ok nemr staðar nær dyrum, til
þess at göngu byrlarans berr þar at. Þá finnr byrlarinn
eigi fyrr en hann er þrifinn höndum, ok bregðr Oddr
honum yfir höfuð sér, en hann kvað við hátt ok sagði
Björmum, at tröll hafi tekit sik. Þeir spretta nú upp ok
taka til hans öðrum megin, en Oddr berr þá með byrlaranum.
En svá lauk með þeim, at þeir Oddr ok Ásmundr
höfðu með sér byrlarann, en Bjarmar treystust eigi at
ráða út eptir þeim.
Þeir koma nú til skipa með byrlarann, ok setr Oddr
hann í rúm hjá sér ok spyrr hann tíðenda, en hann
þagði við. "Eigi þarftu at þegja," sagði Oddr, "því at
ek veit, at þú kannt at mæla á norræna tungu." Þá mælti
byrlarinn: "Hvers viltu spyrja mik?" Oddr mælti: "Hvé
lengi hefir þú hér verit?" "Nokkura vetr", sagði hann.
"Hvern veg hefir þér þótt?" sagði Oddr. "Hér hefi ek
svá verit," sagði byrlarinn, "at mér hefir verst þótt."
"Hvat segir þú til," sagði Oddr, "hvat vér munum þess
gera, at Björmum þykki verst?" " Þess er vel spurt," sagði
hann. "Haugr stendr upp með ánni Vínu. Hann er gerr
af tveim hlutum, silfri ok moldu. Þangat skal bera
gaupnir silfrs eptir hvern mann þann, sem ferr af heiminum,
ok svá, er hann kemr í heiminn, ok jafnmikla
mold. Þat munu þér svá gera, at Björmum mun verst
þykkja, ef þér farið til haugsins ok berið féit í burt
þaðan."
Oddr kallar nú á þá Guðmund ok Sigurð ok mælti.
"Þit skuluð fara ok skipverjar ykkrir til haugsins eptir
tilvísan byrlarans." Þeir búast nú til ferðar ok ganga á
land upp, en Oddr er eptir ok gætir skipa ok byrlarinn
hjá honum.
Þeir fara nú, þar til er þeir koma at hauginum, ok
binda sér byrðar, fyrir því at þar skorti ekki fé. En er
þeir váru búnir, fara þeir til skipa. Oddr spurði, hversu
farit hefði, en þeir létu vel yfir ok sögðu þar eigi skorta
féföng. "Nú skulu þit," sagði Oddr, "taka við byrlaranum
ok geyma hann trúliga, fyrir því at svá standa augu
hans á land upp sem honum þykki eigi svá illt með þeim
Björmum sem hann lætr yfr." Oddr fór nú til haugsins,
en þeir varðveita skipin Guðmundr ok Sigurðr. Þeir
sitja við ok sælda silfrit, en byrlarinn sitr í millum þeira,
ok eigi finna þeir fyrr en hann hleypr á land upp, ok
hafa þeir hans ekki meira.
Þat er at segja frá þeim Oddi, at þeir koma til haugsins.
Þá mælti Oddr: "Nú skulu vér búa oss byrðar, hverr
eptir sínu afli, svá at vér megum fulla ferð fara." Þá
lýsti, er þeir fóru frá hauginum. Þeir fara, þar til at
birti. Þá stingr Oddr við fótum. "Hví ferr þú eigi?" sagði
Ásmundr. "Ek sé mannfjölda mikinn koma fram ór
mörkinni," sagði Oddr. "Hvat skal nú ráða taka?" sagði
Ásmundr. Þeir sjá nú allir mannfjöldann. "Eigi er þetta
allvel á komit," sagði Oddr, "fyrir því at örvamæli mitt
er at skipum niðri. En nú mun ek snúa aptr at mörkinni
ok höggva mér kylfu eina með bastöxi þessi, er
ek hefi í hendi, en þér skuluð fara fram í nes þat, sem
gengr fram í ána." Ok svá gera þeir. En er hann kemr
aptr, hefir hann stóra kylfu í hendi. "Hvat ætlar þú,"
sagði Ásmundr, "at gegni um fjölmenni þetta?" "Get
ek," sagði Oddr, "at þeim Guðmundi muni lauss hafa
orðit byrlarinn ok hafi hann borit erendi várt til Bjarma,
fyrir því at mér þótti sem honum þætti hér ekki svá illt
sem hann lét yfir. Skulu vér nú fylkja liði váru yfir
þvert nesit."
Drífr nú at þeim liðit, ok kennir Oddr þar byrlarann
í ferðar broddi. Oddr kastar orðum á hann ok
mælti: "Hví stýrir þú nú svá hverft?" Byrlarinn mælti:
"Ek vilda at því hyggja, hvat yðr líkaði bezt." "Hvert
vartu nú farinn?" sagði Oddr. "Á land upp," sagði
hann, "at segja Björmum tiltekjur yðar." "Hversu líkar
þeim nú þá?" sagði Oddr. "Svá hefi ek nú túlkat fyrir
yðr," sagði hann, "at þeir vilja nú eiga kaupstefnu
við yðr." "Þat vilju vér gjarna," sagði Oddr, "þá vér
komum til skipa várra." "Eigi þykkir Björmum of launat,
þó at þeir ráði at því, at í stað sé keypt." "Hverju
skulu vér kaupa?" sagði Oddr. "Þeir vilja kaupa við yðr
vápnum ok gefa silfrvápn í mót járnvápnum." "Eigi
viljum vér þat kaup," sagði Oddr. "Þá munu vér eigast
við bardaga," sagði byrlarinn. "Þér verðið því at ráða,"
sagði Oddr.
Þá segir Oddr liði sínu, at þeir skyldi fleygja hverjum
út á ána, sem felli af liði þeira, -- "því at þeir munu þegar
gera fjölkynngi í liði váru, ef þeir ná nokkurum þeim,
sem dauðir eru." Síðan tekst með þeim bardagi, ok
gengr Oddr í gegnum fylkingar, hvar sem hann kemr
at, ok fellir lið af Björmum sem stráviði, ok var bardagi
þeira bæði harðr ok langr. En sá varð endir á sókn
þeira, at Bjarmar flýðu, en Oddr rekr flóttann ok snýr
síðan aptr ok kannar lið sitt, ok hafði fátt fallit, en
múgi var drepinn af landsmönnum. "Nú skulu vér
gera fjárskipti," sagði Oddr. "Gerum oss nú byrðar
af silfrvápnum." Ok svá gera þeir ok fara síðan til skipa
sinna. En er þeir kómu þar, váru þau öll í burtu.
Þykkist Oddr nú sakna vinar í stað. "Hvat skal nú til
ráða taka?" sagði Ásmundr. "Tvennu mun þar at
skipta," sagði Oddr. "Þeir munu hafa lagit skipin í
leyni hér undir eyjunum, elligar hafa þeir brugðizt
og meir en vér ætlum." "Þat mun eigi vera," sagði
Ásmundr. "Ek mun gera tilraun," sagði Oddr.
Hann gekk til skógar ok tendrar eld uppi í einu
stóru tré. Þat logar snart, svá at loginn stendr í lopt
upp. Þessu næst sáu þeir, at skipin fara at landi. Varð
þá fagnafundr með þeim frændum, ok halda þeir nú
burt þaðan með herfang sitt, ok er nú ekki sagt af
þeira ferðum, fyrr en þeir koma við Finnmörk ok í
þat sama lægi, sem þeir höfðu fyrr í verit.
En er nátta tók, vöknuðu þeir við þat, at þeir heyrðu
brest mikinn í loptit upp, svá at slíkan höfðu þeir aldri
fyrr heyrðan. Þá spurði Oddr þá Guðmund ok Sigurð,
ef þeir hefði nokkut heyrt sagnir frá slíku fyrr. Ok er
þeir áttu þetta með sér at ræða, kom brestr annarr, ok
var sá ekki minni. Þá kom inn þriði, ok var sá mestr.
"Hvat ætlar þú, Oddr," sagði Guðmundr, "at þetta
sæti?" Oddr sagði: "Heyrt hefi ek sagt frá því, at veðr
tvau verði senn í loptinu ok farist á móti ok af þeira
samkvámu verði stórir brestir. Nú skulu vér svá við
búast sem veðr nokkut illt ok mikit muni koma."
Nú færðu þeir þvergirðinga á skipin ok aðra þá hluti,
er þeir þurftu til viðbúnaðar, eptir fyrirsögn Odds, ok
var þat allt jafnskjótt, at þeir höfðu um búizt, ok
veðrinu laust á svá illu, at þá rekr undan landi, ok
aldri ná þeir viðfalli ok urðu einatt í austri at vera.
Svá er veðr þetta mikit, at við því þótti búit, at kefja
mundi skipin undir þeim. Þá kallar Guðmundr af skipi
sínu á Odd ok mælti: "Hvat skal nú til ráðs taka?"
"Eitt er nú til ráðs," sagði Oddr. "Hvert er þat?" sagði
Guðmundr. "Taka allt finnskrefit ok kasta fyrir borð,"
sagði Oddr. "At hverju haldi mun þat koma þeim?"
sagði Guðmundr. "Látum þá sjálfa Finna sjá fyrir því,"
sagði Oddr. Þetta var gert, at þat var allt upp brotit,
finnskrefit. Þat sjá þeir þegar, at þat rak með öðru
borði fram, en öðru aptr, til þess at þat kemr allt í
einn bagga, þá rekr þat óðfluga í gegn veðrinu, svá
at þat er senn ór augsýn. Brátt eptir þetta sjá þeir land,
en veðrit helzt, ok rekr þá at landinu, ok váru þá farnir
flestir at liðsemd nema þeir frændr ok Ásmundr.
Taka þeir nú land. Eigi er frá því sagt, hversu lengi
þeir hafi úti verit. Bera þeir nú af skipum. Þá ræðir
Oddr um, at þeir muni upp setja skip sín ok búa um
rammliga. Síðan taka þeir til ok gera sér skála. Ok er
þeir höfðu því lokit, kanna þeir landit. Svá hugðist Oddi
at sem þat mundi eyland vera. Þeir sáu, at þar skorti
eigi dýr, ok þau skjóta þeir, sem þeir þurftu til atvinnu
sér.
Þat var einn dag, at Oddr var farinn á skóg, at hann
sá björn einn mikinn. Hann skaut at honum ok missti
eigi, ok er dýrit var dautt, lætr hann flá af því belg.
Síðan lætr hann setja spjálkir í munn því ok eptir
endilöngu. Hann lætr þat standa miðbreytis, ok horfir
bersi inn á meginland. Gleði hafði Oddr mikla í eyjunni.
Þat var einn aptan, at þeir váru úti staddir, at þeir
sjá þat til tíðenda inn á meginland, at lið safnast saman
á nes eitt. Því var svá varit, at þat var bæði stórt ok
smátt. "Hvat ætlar þú, Oddr frændi," sagði Guðmundr,
"hvat lið þetta skuli?" "Eigi veit ek þat," sagði Oddr,
"en þess mun ek freista at fara til lands ok vita, hvat
þar sé talat."
Oddr kvaddi Ásmund til ferðar með sér. Þeir ganga
til sjóvar ok stíga á bát ok róa inn undir nesit ok halda
upp árum ok hlýða til tals manna. Nú tekr sá til orða,
er þar var höfðingi: "Svá er sem þér vitið, at hér eru
komin börn nokkur í ey þá, er vér eigum, ok gera oss
mikinn usla, ok er ek af því hingat kominn at ráða
þeim bana, er setzt hafa í eigur várar. Hring hefi ek
á hendi. Hann mun ek gefa þeim, sem þeim vill ráða
bana." Kona nokkur gekk fram á þinginu ok mælti:
"Vér erum glysgjarnar, konurnar, ok því fáið mér
hringinn." "Já," sagði jötunninn, "vel er til þeirar farar
fengit, er þú ferr."
Nú fara þeir Oddr, til þess at þeir koma heim, ok
segja þau tíðendi, sem þeir hafa heyrt. En vánum bráðara
sáu þeir, at kona veðr innan af meginlandi ok út
til eyjarinnar. Hún var í skinnkyrtli ok mikil vexti
ok illilig, svá at þeir þóttust ekki kvikvendi slíkt sét
hafa. Hún gengr at skipunum ok tekr í báða stafnana
ok hristir þau svá, at þeim þótti við því búit, at öll
mundi í sundr brotna. Hún gengr þá upp á leið, en
Oddr snýr at baki birninum. Hann hafði áðr látit
leggja glæðr í munn dýrinu. Hann tekr nú ör ok skýtr
fram eptir dýrinu. Hún sér örina, er at henni flýgr,
ok bregðr hún við lófanum, ok bítr eigi heldr á en
steinn væri fyrir. Þá tók Oddr at Gusisnautum
ok skýtr þeiri sem inni fyrri. Hún bregðr fyrir öðrum
lófanum, ok flýgr í gegnum hann ok í auga henni ok
út um hnakkann. Hún gengr þó leið sína. Oddr skýtr
inni þriðju ör. Þá bregðr hún við öðrum lófa ok hrækti
í hann áðr, ok ferr sú jafnt ok in fyrri, at í augat
kom ok út um hnakkann. Hún snýr nú leiðinni ok
öslar aptr til meginlands ok segir sínar farir eigi sléttar.
Sitja þeir nú um kyrrt í eyjunni nokkura stund.
Þat var einn aptan, þá þeir váru úti staddir hjá
skála sínum, at þeir sjá, at lið safnast saman fram á
nesit með inum sama hætti ok fyrr. Þeir Oddr ok Ásmundr
róa til lands ok halda upp árum. Þá tók höfðinginn
til orða uppi á nesinu: "Þetta eru mikil undr,"
sagði hann, "at vér getum ekki banat börnum þessum.
Ek senda þangat ina göfgustu konu, en þeir hafa þat
dýr, at þat blæs örum ok eldar brenna ór nösum þess
ok munni, ok þat fylgir nú með, at mik syfjar svá, at
ek verð heim at fara." Ok svá gera þeir Oddr.
Inn þriðja aptan sjá þeir inn sama atburð inn á
meginlandit, ok róa þeir Oddr ok Ásmundr þangat ok
hlýðast um. Inn sami tekr enn til orða uppi á nesinu:
"Þat er sem þér vitið, at vér höfum dæmt um börn
þessi fyrr, ok hefir þat til lítils komit, en nú gefr mér
sýn." "Hvat sér þú nú til tíðenda?" segja félagar hans.
"Þat sé ek," sagði hann, "at hér eru komin tvau börn
á báti ok hlýða til, hvat vér tölum, ok mun ek senda
þeim sending." "Nú skulu vit bregða undan sem skjótast,"
sagði Oddr. Ok jafnskjótt fló steinn af nesinu ok
kom þar niðr, sem bátrinn hafði verit, ok þá róa þeir
aptr. Þá mælti höfðinginn: "Þetta eru mikil endemi.
Enn er heill bátr þeira ok svá þeir sjálfir. Kasta mun
ek enn öðrum steini ok inum þriðja, en ef þeir bregða
undan í hvert sinn, þá mun ek láta þá kyrra." Svá var
mikill inn þriði steinninn, at þeir Oddr fengu mikil
áföll. Síðan róa þeir undan landi, en jötunninn tók til
orða: "Heilir eru þeir enn ok svá bátr þeira, en nú
syfjar mik svá, at ek má eigi vaka." Ok fara jötnar nú
heim. Þá mælti Oddr: "Nú munu vit ganga ok draga
upp bát okkarn." "Hvat viltu nú?" sagði Ásmundr.
"Nú skal ek vita, hvar lið þetta eigi heima."
Þeir ganga á land upp ok koma at helli einum, ok
brann þar eldr. Þeir nema þar staðar ok sjá, at tröllum
er skipat á báða bekki. Þar sat dólgr í hásæti. Sá
var bæði mikill ok illiligr. Hann hafði hár mikit ok
svart sem tálknfanir. Hann var nefljótr ok eygðr illa.
Kona sat it næsta honum. Frá báðum er sagt um yfirlit,
er frá öðru er. Þá tekr höfðinginn til orða: "Nú
gefr mér sýn, ok sé ek til eyjarinnar, ok nú veit ek,
hverir þar eru komnir. Þat eru þeir frændr, synir
Gríms loðinkinna, Oddr ok Guðmundr. Þat sé ek, at
Finnar hafa sent þá hingat, ok ætla þeir, at vér skyldim
bana þeim, en vér megum eigi lyktir á því gera, því
at ek sé, at Oddi er ætlaðr aldr miklu meiri en öðrum
mönnum. Nú mun ek gefa þeim byr burtu heðan, jafnt
slíkan sem Finnar gáfu þeim hingat." Þá mælti Oddr
fyrir munni sér: "Gef þú allra manna ok trölla armastr."
"Þat sé ek ok, at Oddr hefir örvar þær, er Gusisnautar
eru kallaðar, ok því mun ek gefa honum nafn
ok kalla hann Örvar-Odd." Oddr tók þá eina af þeim
Gusisnautum ok leggr á streng ok vill launa honum
byrinn. En er hann heyrði hvininn, at örin fór at honum,
bregðr hann við ok rekr sik upp á bjargit, en
örin kom undir hönd konunni ok út undan annarri,
en hún hleypr upp við ok flýgr á jötuninn ok reytir
hann. Tröllin hlaupa upp á báða bekki, ok veita sumir
honum, en sumir henni. Oddr skaut annarri af Gusisnautum
í auga jötninum ok fór eptir þat til skipa, ok
fagna þeir bræðr þeim Oddi vel. "Eða hvert fórtu it
lengsta, Oddr?" sagði Guðmundr. Þá kvað Oddr vísu:
"Réð ek at ganga
með Gusisnauta
beggja í millum
bjargs ok eisu.
Laust ek í auga
einu flagði,
en í brjóst framan
bjarga Freyju."
"Þess var ván," sagði Guðmundr, "at þú mundir mikit
afreka, er þú vart svá lengi í burtu, eða varð nokkut
fleira til tíðenda í för þinni?" "Nafn var mér gefit,"
sagði Oddr ok kvað vísu:
"Þar fekk ek heiti,
þat ek hafa vildak,
er mik ór fjöllum
flögð kölluðu,
kváðust Örvar-Oddi
vilja
byr bráðliga
í braut gefa.
Byr var oss heitit á burt heðan, ok er mér sagt, at
eigi muni minni né hægri en sá, er Finnar gáfu oss
hingat."
Þeir búa nú ferð sína hvergi óvænligar en fyrr ok
fara síðan, ok þegar þeir koma undan landi, þá rekr
á veðr slíkt sem fyrr, svá at þá keyrir í haf, ok standa
einatt í austri, ok eigi léttir því veðri, fyrr en þeir
koma í sömu höfn, sem fyrr rak þá undan landi, ok
var þar þá eytt gömmum öllum á land upp, ok þegar
þeim gaf byr, sigla þeir ok koma til Hrafnistu, þá er
mikit var af vetri. Grímr varð þeim feginn ok bauð
þeim heim með öllu liði sínu, ok þat þiggja þeir. Allan
fjárhlut láta þeir koma í hendr Grími ok sitja þar um
vetrinn.
Svá var Oddr frægr af för þessi, at engi þykkir önnur
slík hafa farin verit ór Noregi. Gleði mikil var þar um
vetrinn ok drykkjur miklar. En er vára tók, spurði
Oddr þá frændr, hvat þeir vildu ráða sinna. "Þú skalt
hafa ráð fyrir oss," sögðu þeir. "Í víking vil ek fara,"
sagði Oddr. Hann sagði nú Grími, at hann vill skip
láta búa fjögur ór landi. Ok er Grímr vissi þat, hefir
hann þar einn starf fyrir ok sagði Oddi til, þá er búin
váru. "Nú vil ek," sagði Oddr, "at þú vísir oss til víkings
þess nokkurs, er þér þykkir við várt hæfi." Grímr
mælti: "Hálfdan heitir víkingr. Hann liggr austr við
Elfarsker ok hefir þrjá tigi skipa."
Ok er þeir váru búnir, halda þeir suðr fyrir Noreg,
ok þegar þeir koma fyrir Elfarsker, leggja þeir skip
sín í lægi, en Hálfdan var þaðan skammt í burt. Ok
þegar er þeir Oddr höfðu tjaldat, ferr hann á burt
við fá menn ok þangat til, sem víkingar lágu fyrir.
Oddr sér dreka mikinn í skipaliðinu. Þá kallar hann
á skipin út ok spyrr, hverr fyrir þeim ræðr. Þeir spretta
skörum yfir sér: "Hálfdan heitir sá, er fyrir skipunum
ræðr, eða hverr spyrr at því?" "Sá heitir Oddr."
"Ertu sá Oddr, er fór til Bjarmalands?" "Komit hefi
ek þar," sagði Oddr. "Hvert er erendi þitt hingat?"
sagði Hálfdan. "Ek vil vita, hverr okkar meiri maðr
sé," sagði Oddr. "Hvé mörg hefir þú skip?" sagði
Hálfdan. "Vér höfum þrjú skip," kvað Oddr, "ok öll
stór ok hundrað liðs á hverju, ok mun ek hér koma
á morgin til móts við þik." "Sofa munu vér fullan
svefn fyrir því," sagði Hálfdan. Í burtu rær Oddr ok
kom aptr til sinna manna ok sagði þeim til svá búins.
"Nú skulu vér vera í starfi," sagði Oddr, "ok hefi ek
nú ætlat eitt ráð fyrir oss. Vér skulum bera á land
fjárhlut várn, en gera skip vár sem létthlöðnust, en
vér skulum höggva tvau tré á hvert skip, þau er vér
fáum stærst ok limamest," ok svá gera þeir. Ok er váru
búnir, mælti Oddr: "Ek ætla, at þit, Guðmundr ok
Sigurðr, skuluð ganga á annat borð drekanum." Ok svá
gera þeir ok róa nú at hljóðliga, en skipin lágu fyrir
fram á váginum. Oddr rær fram hjá drekanum, ok þá
er þeir váru komnir á bæði borð, finna víkingar eigi
fyrr en þeir veltu viðjunum á drekann, ok fylgir maðr
upp hverjum kvisti, ok berja þeim tjaldkúlur, ok ryðjast
þeir Oddr ok Ásmundr fast um, ok fyrr höfðu þeir
ruddan drekann allt aptr at lyptingu en Hálfdan komst
á fætr, ok þar drápu þeir hann í lyptingunni, ok þá
gerir Oddr þeim tvá kosti, hvárt þeir vildi halda upp
bardaga eða ganga á hönd honum, en þeir gera þat
skjótkörit ok ganga til handa Oddi. Hann velr af þeim
þat, er honum þótti knálgast. Drekann hafði Oddr
sér til eignar ok annat skip til, en öll önnur skip gaf
hann víkingum. Fé tók hann allt til sín. Nafn gaf hann
drekanum ok kallaði Hálfdanarnaut.
Þá sigla þeir heim til Hrafnistu ok hafa nú fengit
sigr mikinn ok eru þar um vetrinn. En er vára tekr,
býr Oddr för sína ór landi. En er þeir váru búnir,
spyrr Oddr föður sinn: "Hvar vísar þú oss nú til þess
víkings, at nokkurr vegr sé í?" Grímr mælti: "Sóti
heitir víkingr sá, er ek mun vísa yðr til. Hann liggr
suðr fyrir Skíðu. Hann hefir þrjá tigi skipa ok öll
stór."
Þeir frændr halda nú fimm skipum suðr fyrir Skíðu
ok í burt frá Hrafnistu. En er á leið sumarit, spyrr
Sóti til ferðar Odds ok ferr á móti honum dagfari
ok náttfari, til þess at hvárir finna aðra. Þá hefir
Sóti andviðri, ok tók hann til orða: "Nú munu vér
leggja skip vár hvert út af öðru, ok mun ek leggja
mínu skipi í miðju, því at ek hefi spurt, at Oddr er
kappsmaðr mikill, ok ætla ek, at hann muni sigla at
skipum várum. En þá er þeir koma ok hafa lægt segl
sín, þá skulu vér slá hring at skipum þeira ok láta
aldri mannsbarn undan komast."
Nú er at segja frá ætlun Odds. "Ek sé ráð þeira Sóta,"
sagði hann, "hvert þat er. Þeir ætla, at vér skulum
sigla at skipum þeira." "Mun eigi þat heldr óráðligt?"
sagði Guðmundr. "Eigi skal ónýta ráð Sóta," sagði
Oddr, "en ráð skal í móti koma. Ek ætla," sagði hann,
"at sigla fyrst dreka mínum þar at, sem Sóti liggr fyrir.
Vér skulum bera allt aptr um siglu." Ok svá gera þeir,
en drekinn Hálfdanarnautr gekk geystr. Hann var járni
varðr allr framan um barðit, en hann gekk á kjalarhælnum.
"Sigla ætla ek á drekann Sóta," sagði Oddr,
"en þér skuluð sigla eptir, ok þætti mér verða mega,
at í sundr gengi tengsl þeira."
Nú siglir Oddr sem drekinn má mest ganga, en Sóti
finnr eigi fyrr en siglt er á hann upp ok sundr ganga
tengslin í millum skipanna, en Oddr hleypr fram um
siglu herklæddr ok Ásmundr. Þeir koma í opna skjöldu
þeim Sóta ok hlaupa þegar ofan í drekann, ok fyrr hafa
þeir ruddan drekann ok drepit Sóta en þeir Guðmundr
koma at. Þá gerir Oddr víkingum kost, hvárt þeir vilja
taka grið af honum eða halda upp bardaga, en þeir
köru frið við Odd. Drekann tók Oddr af skipunum,
en gefr þeim önnur skip.
Nú sigla þeir heim til Hrafnistu með mikinn fjárhlut,
ok varð Grímr þeim feginn, ok þar eru þeir um
vetrinn í mikilli virðingu. En er á leið misserin, búa
þeir Oddr skip ór landi, ok vandar hann nú mjök lið
til ferðar með sér. Þeim Guðmundi ok Sigurði gaf
Oddr drekann Sótanaut. Allan lét hann steina drekann
Hálfdanarnaut, ok gulli lætr hann búa bæði drekahöfuðin
ok veðrvitann. En er búin er ferð þeira, gengr
Oddr til fundar við Grím, föður sinn, ok mælti: "Nú
skaltu vísa mér til þess víkings, er þú veizt mestan."
"Þat er nú bæði," sagði Grímr, "at þér eruð miklir
fyrir yðr, enda þykkir yðr svá, at ekki reisir rönd við
yðr, en nú mun ek vísa yðr til þeira tveggja víkinga,
at ek veit mesta ok bezt at sér um alla hluti. Annarr
heitir Hjálmarr inn hugumstóri, en annarr Þórðr ok
kallaðr stafngláma." "Hvar eru þeir," sagði Oddr, "eða
hversu margt hafa þeir skipa?" "Þeir hafa fimmtán
skip," sagði Grímr, "ok hundrað manna á hverju."
"Hvar hafa þeir friðland?" sagði Oddr. "Hlöðvér heitir
konungr á Svíþjóð. Með honum eru þeir á vetrum,
en liggja á herskipum á sumrum." Ok þegar þeir eru
búnir, gengu þeir, ok leiðir Grímr þá til skipa, ok
skiljast þeir feðgar með miklum kærleikum.
Þat er at segja frá þeim Oddi, at þeir sigla ór Hrafnistu,
þegar þeim gaf byr, ok er ekki sagt af ferð þeira,
fyrr en þeir koma við Svíþjóð, þar sem eitt nes gekk
af meginlandi til hafs. Þar tjalda þeir yfir skipum sínum.
Oddr gengr á land upp at sjá tíðendi, en þar liggja
öðrum megin undir nesinu fimmtán skip en herbúðir
standa á landi. Hann sér, at þar eru leikir úti hjá
tjöldunum. Þar ráða þeir fyrir skipum, Hjálmarr ok
Þórðr.
Nú gengr Oddr aptr til skipa sinna ok segir þessi
tíðendi. Guðmundr spurði, hvat þá skal til ráða taka.
"Nú munu vér skipta liði váru í helminga," sagði
Oddr. "Þér skuluð halda skipum yðrum fram fyrir nesit
ok æpa þeim heróp, sem á landi eru, en ek mun ganga
á land með helming liðs ok fram it efra eptir skóginum,
ok skulu vér æpa þeim annat heróp, ok má þá
vera," sagði hann, "at þeim bregði nokkut við. Mér
kemr þat í hug, at þeir flýi í burt á skóga ok þurfi
vér eigi við meira."
En þat er sagt frá tiltekju þeira Hjálmars, at þá er
þeir heyrðu heróp þeira Guðmundar, at þeir bregða
sér hvergi við, en er þeir heyrðu annat heróp á land
upp, námu þeir stað á meðan. En er þat líðr af, leika þeir
sem áðr. Nú snúa þeir aptr hvárirtveggja undir nesit,
ok finnast þeir Oddr ok Guðmundr. "Eigi veit ek
víst," sagði Oddr, "hvárt þessir eru svá skelfir, sem vér
höfum hér fundit." "Hvat viltu nú ráða taka?" sagði
Guðmundr. "Skjót eru nú mín ráð," sagði Oddr, "hér
skal ekki stelast á þessa menn. Hér munu vér liggja í
nótt undir nesinu ok bíða hér morguns." Þá ganga
þeir á land með lið sitt allt til fundar við Hjálmar,
en þegar þeir sjá víkinga á land ganga, þá herklæðast
þeir ok ganga á mót þeim Oddi. Hjálmarr spyrr, er
þeir finnast, hverr fyrir liði réði. Oddr svarar: "Hér
eru fleiri höfðingjar en einn." "Hvat heitir þú?" sagði
Hjálmarr. "Ek heiti Oddr, sonr Gríms loðinkinna ór
Hrafnistu." "Ertu sá Oddr, at fór til Bjarmalands fyrir
skömmu, eða hvert er erendi þitt hingat?" "Ek vil vita,"
sagði Oddr, "hvárr okkar meiri maðr skal vera." "Hvé
margt hefir þú skipa?" sagði Hjálmarr. "Ek hefi fimm
skip," sagði Oddr, "eða hversu mikit lið hafi þér?"
"Vér höfum fimmtán skip," sagði Hjálmarr."Þá er
liðsmunr mikill," sagði Oddr. "Hér skulu sitja hjá tíu
skipshafnir," sagði Hjálmarr, "ok skal maðr manni á
mót vera."
Nú búast hvárirtveggja til bardaga ok fylkja liði sínu
ok berjast, meðan dagrinn endist. Þá er kveldar, var
haldit upp friðskildi, ok spyrr Hjálmarr Odd, hversu
honum þætti at hafa farit um daginn. En hann lét vel
yfir. "Viltu eiga leik þenna optar?" sagði Hjálmarr.
"Ekki ætla ek annat," sagði Oddr, "fyrir því at ek
hefi eigi betri drengi hitta né harðfengari menn, ok
munu vér taka til bardaga at ljósum degi." Ok var
nú svá gert sem Oddr mælti fyrir, ok binda menn sár
sín ok fara til herbúða um kveldit. En um morguninn
eptir fylktu hvárirtveggja sínu liði til bardaga ok
berjast þann dag allan. Ok er á leið daginn, var brugðit
upp friðskildi. Þá spyrr Oddr, hversu Hjálmari þótti
ganga orrostan um daginn. En hann lét vel yfir. "Hvárt
viltu," sagði Hjálmarr, "at vit eigum þenna leik inn
þriðja daginn?" "Þá skal til stáls sverfa með okkr,"
sagði Oddr. Þá tók Þórðr til orða: "Er þar fjárván
væn ok mikit á skipum yðrum?" "Þat ferr fjarri," sagði
Oddr, "vér höfum einkis fjár aflat í sumar." "Þat ætla
ek," sagði Þórðr, "at ek hafi hvergi þess komit, at
óvitrari menn hafi fundizt en hér, því at vér berjumst
um ekki nema kapp ok metnað." "Hversu viltu þá til
hátta?" sagði Oddr. "Þykkir yðr eigi þat ráð," sagði
Þórðr, "at vér gerum félag várt?" "Þat líkar mér vel,
sagði Oddr, "en eigi veit ek, hversu Hjálmari er um
þat gefit." "Ek vil þau ein víkingalög," sagði Hjálmarr,
"sem ek hefi áðr haft." "Þat veit ek," sagði Oddr,
"þá ek heyri þau, hversu skapfellt mér er um þau."
Þá mælti Hjálmarr: "Þat er fyrst at segja, at ek vil
aldri eta hrátt né lið mitt, því at þat er margra manna
siðr at vinda vöðva í klæðum ok kalla þat soðit, en
mér þykkir þat þeira siðr, er líkari eru vörgum en
mönnum. Ek vil aldri kaupmenn ræna né búkarla
meir en svá sem ek þarf at hafa strandhögg á skipi
mínu í nauðsyn. Ek vil ok aldri konur ræna, þó at
vér finnum þær á landi uppi með miklum fjárhlutum,
ok eigi skal konur til skips leiða nauðgar, ok ef hún
kann þat at segja, at hún fari nauðig, þá skal sá engu
fyrir týna nema lífi sínu, hvárt sem hann er ríkr eða
óríkr." "Góð þykkja mér lög þín," sagði Oddr, "ok
mun þat ekki meina váru félagi." Ok nú gera þeir
félag sitt, ok er svá sagt, at nú hafa þeir jafnmikit lið
allir sem þeir Hjálmarr höfðu, áðr þeir fundust.
Eptir þetta spyrr Oddr at, hvar þeir vissi þá fengjar
ván. En Hjálmarr svarar: "Á Sælund veit ek liggja
fimm berserki, þá sem harðfengari eru en flestir menn
aðrir, þeir sem vér höfum spurn af, ok heitir einn
Brandr, annarr Agnarr, þriði Ásmundr, fjórði Ingjaldr,
fimmti Álfr. Þeir eru allir bræðr ok hafa sex skip ok
öll stór. Eða hversu viltu nú, Oddr, hátta til ferðum
várum?" "Þar vil ek at halda," sagði Oddr, "sem berserkirnir
eru fyrir." Þeir koma nú við Sælund fimmtán
skipum ok spyrja þau tíðendi, at berserkirnir eru
á land gengnir at hitta frillur sínar. Þá gengr Oddr á
land upp einn saman til fundar við þá. Ok er þeir
finnast, lýstr þar í bardaga, ok lýkr honum svá, at hann
fellir þá alla, en varð ekki sárr. En er Oddr var á land
genginn, saknar Ásmundr hans ok sagði til Hjálmars:
"Já," sagði hann, "þat mun eigi rjúfast, at Oddr mun
á land genginn, ok skulu vér eigi sýslulausir á
meðan." Nú heldr Hjálmarr þangat sex skipum, sem
víkingarnir váru, ok lýstr þar í bardaga, ok var þat
allt jafnsnemma, at Oddr kom af landi ofan ok Hjálmarr
hafði unnit skipin. Ok nú segja hvárir öðrum tíðendin
ok hafa nú bæði aflat sér fjár ok metnaðar.
Nú býðr Hjálmarr þeim Oddi með sér til Svíþjóðar,
ok þat þiggr Oddr. En norðr fara Háleygirnir, Guðmundr
ok Sigurðr, til Hrafnistu með liði sínu, en
mæla mót með sér við Elfi austr. En er þeir Hjálmarr
koma í Svíþjóð, tekr Hlöðvér konungr mót þeim báðum
höndum, ok sitja þeir þar um vetrinn, ok leggst
þar svá mikil virðing á Odd, at konungi þótti enginn
hans maki fyrir alls sakir. Skamma stund hafði Oddr
þar verit, áðr konungr gaf honum fimm bú. Konungr
átti dóttur eina, þá er Ingibjörg hét. Hún var hverri
konu vænni ok bezt at sér um allar íþróttir, þær er
kvenmann mátti fríða. Oddr spurði Hjálmar jafnan,
hverju þat sætti, at hann bæði ekki Ingibjargar, --
"fyrir því at ek sé, at hugir ykkrir falla saman." "Ek
hefi beðit hennar," sagði hann, "en konungr vill eigi
gifta þeim manni dóttur sína, er eigi berr konungs
nafn." "Þá skulu vit draga saman her at sumri," sagði
Oddr, "ok gerum konungi tvá kosti, annathvárt at
berjast við okkr eða gefa þér dóttur sína." "Eigi veit
ek þat," sagði Hjálmarr, "því ek hefi lengi haft hér
friðland." Sitja þeir nú þar um kyrrt um vetrinn. En
um várit halda þeir í hernað, þegar þeir váru búnir.
Nú er ekki sagt af ferðum þeira, fyrr en þeir finnast
við Gautelfi, ok leggja þeir nú í umræðu með sér, hvert
nú skal halda um sumarit. En Oddr sagðist fúsastr
at halda vestr um haf. Þeir hafa nú tuttugu skip, ok
stýrir Oddr drekanum Hálfdanarnaut. Þeir koma við
Skotland ok gera þar upprásir, herja ok brenna hvervetna,
þar er þeir koma, ok eigi létta þeir fyrr en þeir
skattgilda landit. Þaðan fara þeir til Orkneyja ok leggja
þær undir sik ok sitja þar um vetrinn. En um várit
fara þeir til Írlands ok herja þar bæði með sjónum
ok upp á landit. Þess fór Oddr hvergi, at eigi fylgdi
Ásmundr honum. En þar flýðu undan bæði á merkr
ok skóga börn ok konur ok karlar, en fálu fjárhlut
sinn ok sjálfa sik.
Þar var einn dag, at þeir Oddr ok Ásmundr váru
tveir saman staddir á landi uppi. Oddr var svá búinn,
at hann hafði örvamæli sinn á baki sér, en boga í
hendi, ok vildu leita manna nokkurra, ef þeir fyndi.
Nú finnr Oddr eigi fyrr en strengr gellr við, ok flýgr
ör af skógi ok nemr eigi fyrr staðar en hún kemr at
Ásmundi, ok fell hann við ok dó skjótt. Þetta þótti
Oddi svá mikil tíðendi ok ill, at hann þykkist aldri
slíkan skaða beðit hafa á sinni ævi. Hann gengr nú
á land upp, en Ásmundr lá þar eptir, ok er Oddr svá
í illum hug, at hann ætlar sér ekki annat en gera Írum
allt þat illt, er honum kemr í hug. Hann kom nú at
rjóðri einu ok sér þar fjölda mikinn, bæði konur ok
karla. Hann sér mann standa upp í guðvefjarkyrtli,
ok hafði boga í hendi, en örvarnar stóðu í vellinum
hjá honum. Þat þykkir Oddi at vísu mega ganga, at
hann muni þar eptir hefndum eiga at leita, þar sem
sá maðr er. Því tekr hann ör eina af Gusisnautum ok
leggr á streng ok skýtr at þessum manni. Kom sú á
hann miðjan, ok fell hann þegar dauðr niðr. Nú skýtr
hann hverri at annarri, svá at hann drap þar þrjá menn
aðra. Ok nú flýði liðit á skóga. En Oddr er svá í illum
hug við Íra, at hann ætlar at vinna þeim allt þat illt,
er hann megi orka. Hann gengr nú eptir skógarbraut
einni mikilli. Hann kippir nú upp hverjum runni með
rótum, þeim sem fyrir honum verðr. Hann kippir
þeim runni upp einum, er lausari var fyrir en aðrir.
Þar sér hann hurð undir ok kippir henni upp ok
gengr þar niðr í jörð. Þar finnr hann fjórar konur í
jarðhúsinu, ok var ein miklu vænst. Hann þrífr þegar
í hönd henni ok vill kippa henni ór húsinu. Hún tók
þá til orða: "Láttu mik lausa, Oddr," sagði hún.
"Hvat tröll veiztu til þess," sagði hann, "hvárt ek heiti
Oddr eða annan veg?" "Ek vissa þat," sagði hún, "þegar
þú komt hingat, hverr þú vart, ok svá veit ek, at Hjálmarr
er með þér, ok skal ek kunna at segja honum, ef
ek fer nauðig til skipanna." "Eigi skaltu fara at síðr,"
sagði Oddr. Nú taka þær konurnar til hennar ok vilja
halda henni, en hún biðr þær hætta. ,Ek mun kaupa
at þér," sagði hún, "at þú látir mik fara í friði, því
at mik skortir eigi fé." "Fjarri ferr, at ek vilja fé
þitt," sagði Oddr, "því at mik skortir eigi gull né silfr."
"Þá mun ek láta gera þér skyrtu," sagði hún. "Þat er
enn svá" sagði Oddr, "at ek á nógar skyrtur eða
skyrtugerðir." "Kost muntu eiga," sagði hún, "ok eigi
þvílíkrar, sem ek mun láta gera, því at hún skal saumuð
með gull, en ger ór silki. Ek mun láta fylgja þá
kosti skyrtunni, at þú munt eigi eiga þvílíkrar kosti
áðr." "Lát mik heyra þá," sagði Oddr. "Þik skal aldri
kala í henni, hvárki á sjó né á landi. Þik skal eigi sund
mæða, ok eigi skal þér eldr granda, ok eigi skal þik
hungr sækja, ok eigi skulu þik járn bíta, ok við öllum
hlutum mun ek hana gera nema við einum." "Hverr
er sá inn eini?" sagði Oddr. "Þik munu járn bíta,"
sagði hún, "ef þú ert á flótta, þótt þú sért í skyrtunni."
"Annat vilda ek optar vinna í orrostum en
flýja," sagði Oddr, "eða hvé nær skal hún ger?" "At
öðru sumri," sagði hún, "jafnt í þat mund dags, sem
nú er, ok er nú sól í suðri. Þá skulu vit hér finnast
í þessu sama rjóðri." "Hvat kemr þér í hug," sagði
Oddr, "ef þú efnir eigi þetta, hvern kost ek mun gera
yðr Írum þá, svá sem ek á þeim illt at launa, er þeir
hafa felldan Ásmund?" "Þykkist þú enn eigi hafa hefnt
hans," sagði hún, "þar sem þú hefir drepit föður minn
ok bræðr mína þrjá?" "Alls ekki þykki mér hans hefnt
at heldr," sagði Oddr. Þetta verðr nú kaup þeira, sem
þau höfðu stofnat, ok skiljast at því.
Fór Oddr nú þar til, at Ásmundr lá, tekr hann nú
upp ok leggr á bak sér ok gengr svá búinn til sjóvar.
Þá var Hjálmarr kominn á land með liði sínu öllu
ok ætlar at leita at Oddi. Þeir finnast skammt frá skipum,
ok spyrr Hjálmarr tíðenda, en Oddr sagði honum.
"Hefir þú nokkut hefnt hans?" sagði Hjálmarr. Þá
varð Oddi ljóð á munni:
"Rann ek at víðri
vagns slóðgötu,
áðr en strengvölum
stríðum mættak.
Munda ek Ásmund
auði mínum
aptr ódáinn
öllum kaupa."
"Hvat skal nú til ráða taka?" sagði Hjálmarr. "Herja
muntu nú vilja ok gera hér hvervetna illt." "Þat ferr
nú fjarri," sagði Oddr, "því at ek vil nú á burt sem
skjótast." Þetta undruðust víkingar mjök. En Hjálmarr
kvað svá vera skyldu sem Oddr vildi. Þeir verpa þar
haug eptir Ásmund. Svá láta víkingarnir illa yfir þessu,
at þegar þeir firrast Odd augum, þá leggja þeir ámælisorð
á bak honum. En hann lét sem hann vissi þat eigi.
Þeir sigla nú vestan, til þess at þeir koma við Hlésey.
Þar liggr fyrir jarl sá, sem eigi er nefndr, ok hefir
þrjá tigi skipa. Þeir mæla þegar til bardaga, ok var
þar þegar hörð sókn. Þá rak Oddr af sér bleyðiorðit,
þat sem víkingar lögðu á hönd honum á Írlandi. Þar
fengu þeir Oddr ok Hjálmarr sigr í þessum bardaga.
Þaðan halda þeir til Danmerkr ok spyrja þar þau tíðendi,
at lið væri gert fyrir þá at hefna þeira fimm berserkja,
er þeir felldu, áðr þeir færi vestr til Írlands.
Tveir jarlar hafa fyrir ráðit liðinu, ok lýkur svá fundi
þeira, at þeir fella þá báða, en skattgilda landit.
Nú skilja þeir lið sitt, ok sigla þeir Guðmundr ok
Sigurðr norðr til Hrafnistu, ok setjast þeir þar at kyrrðum
ok vilja létta hernaði. En Oddr sitr eptir í
Danmörku um vetrinn, en Hjálmarr fór til Svíþjóðar
með sínu liði, ok mæla mót með sér austr á Skáney
um várit, ok sitja nú um kyrrt hvárirtveggja þann vetr.
En er vár kom, halda þeir Hjálmarr austan ok Þórðr
stafnglámi í þat mund, sem mælt var til móts við þá.
Er þeir finnast, þá spyrr Hjálmarr, hvert Oddr vill
halda um sumarit. En hann sagði, at hann vill til Írlands.
"Eigi vildir þú þar herja í fyrra sumar," sagði
Hjálmarr. "Hverninn sem þat var," sagði hann, "þá skal
nú þangat fara í sumar."
Sigla þeir nú ór landi, ok gaf þeim vel byri, þar til
at þeir koma við Írland. Þá mælti Oddr: "Nú munu
vér tjalda hér, en ek mun ganga á land upp einn saman."
"Ek mun fylgja þér," sagði Hjálmarr. "Einn vil
ek fara," sagði Oddr, "því at ek á hér mælt mót við
konur nokkurar í skóginum." Oddr fór nú, þar til
at hann kemr í þat sama rjóðr, sem þau Ölvör höfðu
sammælzt, ok var hún þá eigi komin. Hann fyllist nú
þegar upp mikillar reiði við þá Íra ok ætlar þegar á
land upp ok herja slíkt allt, er hann má. En er hann
hefir farit um hríð, heyrir hann, at vagnar ganga í mót
honum. Þar finnast þau Ölvör, ok heilsar hún honum
fyrri: "Nú vil ek, at þú sért mér eigi reiðr, þó at ek
hafi seinni orðit en ek kvað á." "Er nú búin skyrtan?"
sagði Oddr. "Eigi trauðar þat," sagði hún, "ok skaltu
nú setjast niðr hjá mér, ok vil ek sjá, hverninn þér sami
skyrtan." Ok svá gerir hann, tekr við ok rekr í sundr
ok ferr í síðan, ok var hún honum hæfiliga mikil at
öllum hlutum. "Hvárt fylgja nú allir kostir skyrtunni,"
sagði Oddr, "þeir sem ákveðnir váru?" "Svá er þat,"
sagði hún. "Hverninn er," sagði Oddr, "hvárt hefir þú
ein gert góðgrip þenna?" Þá varð henni ljóð á munni:
"Serk of frák ór silki
ok í sex stöðum gervan:
ermr á Íralandi,
önnur norðr með Finnum,
slógu Saxa meyjar,
en suðreyskar spunnu,
váfu valskar brúðir,
varp Óþjóðans móðir."
Þá varð Oddi ljóð á munni:
"Varat sem brynja
eða bláir hringar
ísköld um mik
áðan felli,
þá er um síður
silkiskyrta,
gulli saumuð,
gekk fast ofan."
"Hversu líkar þér nú skyrtan?" sagði hún. En hann
lét vel yfir. "Nú skaltu kjósa þér laun fyrir skyrtugerðina,"
sagði Oddr. "Svá er hér herskátt," sagði hún,
"síðan faðir minn var felldr, at við er búit, at landit
gangi undan mér. Því kýs ek þau launin, at þér sitið
hér þrjá vetr." "Þá munu vit kaupa fleira," sagði Oddr,
"ok skaltu þat til vinna at ganga með mér ok vera
mín eiginkona." "Manngjarnliga mun þér mælt
þykkja," sagði hún, "ok skal þetta kjósa." Þá litast
Oddr um ok sér skammt frá sér riðul manna. Hann
spyrr, hvárt þat lið sé sett til höfuðs honum. "Fjarri
ferr því," sagði hún. "Þessir menn skulu fylla flokk
þinn til skipa, ok skaltu nú fara með meira sóma en
it fyrra sumar." Snýr hann nú til skipa ofan ok lið
þetta með honum, ok hittast þeir Hjálmarr í tjöldum
sínum.
Oddr biðr nú Hjálmar, at hann siti þar þessa þrjá
vetr, ok því játar hann. Fær Oddr nú Ölvarar. En á
sumrum liggja þeir á herskipum ok drepa víkinga þá,
er þangat herjuðu. Ok er þeir höfðu setit þar slíka
stund, sem ákveðit var, höfðu þeir eytt víkingum öllum,
bæði nærri ok fjarri á Írlandi; sumir váru drepnir,
en sumir stukku undan. Þá var Oddi svá leitt orðit
at vera þar, at ekki stoðar at letja hann.
Mey hafa þau Ölvör ok Oddr getit sín á millum,
ok er sú Ragnhildr nefnd. Þau eiga um þat at ræða,
at Oddr vill hafa hana með sér, en Ölvör vill eigi þat.
Þar kemr, at Hjálmarr skal þessu skipa, ok vill hann,
at mærin vaxi upp með móður sinni.
En er þeir váru búnir, halda þeir á burt ok koma
við England. Þeir hafa spurt, at þar liggr víkingr sá,
er Skolli hét, ok hafði fjóra tigi skipa. Ok er þeir hafa
lagt í lægi, stígr Oddr á bát ok vill finna Skolla at
máli. En er þeir finnast, spyrr hann Odd, hvert erendi
þeira væri þangat til lands. "Ek ætla at eiga bardaga
við þik," sagði Oddr. "Hvat áttu mér illt at inna?"
sagði Skolli. "Ekki," sagði Oddr, "nema ek vil hafa
fé þitt ok líf fyrir þat, at þú herjar á konung þann,
er hér ræðr fyrir." En hann hét Játmundr. "Ertu sá
Oddr," sagði Skolli, "er fór til Bjarmalands fyrir löngu?"
"Sá er maðr inn sami," sagði Oddr. "Ekki er ek svá
dulinn at mér," sagði Skolli, "at ek ætla at halda til
jafns við þik. Nú muntu vilja vita, hví ek herja á
Játmund konung." "Vel má þat," sagði Oddr. "Þessi
konungr drap föður minn hér frá landi ok marga frændr
mína, en síðan settist hann í ríkit. En ek get nú stundum
unnit helming af landinu, en stundum þriðjung.
Nú þætti mér yðr meiri frami at snúast í lið með mér,
ok dræpu vér Játmund konung, en tækim ríkit undir
oss, því at ek mun þetta vitnum binda." "Þá skaltu,"
sagði Oddr, "fá þér átta bændr ofan af landi til eiðafulltings."
"Svá skal vera," sagði Skolli. Nú fór Oddr
til skipa sinna ok finnr Hjálmar ok sagði honum, at
ef svá gengr sem Skolli hafði talat, at þeir mundu
snúast í lið með honum. Sofa þeir nú af um nóttina.
En um morguninn ganga þeir á land upp með öllu
liði sínu. Þá hafði Skolli þat at sýst um nóttina, at
hann var kominn af landi ofan með bændrna, ok unnu
þeir honum eiða. Eptir þat slá þeir saman liðinu ok
ganga á land upp ok fara herskildi yfir, brenna allt
ok bæla, þar er þeir koma. En landslýðrinn flýr undan
ok til fundar við konung. En á sunnanverðu landinu
finnast þeir, ok lýstr þar þegar í bardaga með þeim,
ok börðust þrjá daga. En svá lauk, at þar fell Játmundr
konungr. En þeir Oddr leggja landit undir sik ok sitja
þar um vetrinn. En um várit býðr Skolli at gefa þeim
landit. En Oddr vill eigi þiggja, -- "en þat ræð ek,
at þú bjóðir Hjálmari." En Hjálmarr vill eigi. "Þat
ræð ek þá," sagði Oddr, "at vit gefum Skolla landit."
Ok hann þiggr ok mælti svá, at þeir skyldu þar vera
ávallt, er þeir vildu, hvárt sem væri vetr eðr sumar.
Þeir búa nú tuttugu skip ór landi, ok er nú ekki sagt
af þeira ferð, fyrr en þeir koma suðr fyrir Skíðu.
Konungar tveir eru nefndir. Hét annarr Hlöðvér, en
annarr Haki. Þeir liggja þar fyrir með þrjá tigi skipa.
En er þeir Oddr höfðu lagit skip sín undir land, róa
at þeim tíu skip. Ok er þeir finnast, eru þar engin
orða áköst, því at þegar lýstr í bardaga með þeim. Þeir
Oddr höfðu tuttugu skip. Þar eiga þeir svá harða atlögu,
at Oddr hafði þar trautt komit, at honum hafi harðfengara
fyrir þótt. En svá lauk þeiri sókn, at þeir unnu
þau tíu skip. Þá tók Oddr til orða: "Allmjök hafa
þessir ægðir verit í frásögnum." "Hyggr þú þat?" sagði
Hjálmarr. "Þetta váru hlaupamenn þeira, er sendir
váru til fundar við oss." En er þeir höfðu litla stund
hvílzt, þá róa þar at þeim tuttugu skip undan landinu,
ok þegar lýstr þar í svá harðan bardaga ok ákafan,
at þeir Oddr höfðu þar hvergi komit, at þeir hefði
þvílíka menn fyrir fundit, hvárki á sjó né á landi. En
svá lýkr þeira bardaga, at báðir konungar falla ok allt
lið þeira. Enda er svá sagt, at þeir Oddr ok Hjálmarr
hefði þá eigi meira lið en þeir sigla burt á einum aski,
ok koma við sker þau, er Elfarsker heita. Inn í þau
sker ganga vágar, er kallaðir eru Trönuvágar. Þeir sáu
þar liggja tvau skip, ok var svörtu tjaldat yfir þeim
báðum. Þetta var öndvert sumar. "Nú vil ek," sagði
Hjálmarr, "at vér gerum eigi vart við ferð vára, fyrir
því at víkingar liggja kyrrir undir tjöldum." "Þat má
ek eigi nýta," sagði Oddr, "at hafa eigi orð við menn
þá, sem ek hitti á leið minni."
Nú kallar Oddr ok spyrr, hverr skipunum átti at
ráða. Maðr sprettir skörum yfir sér ok svarar: "Ögmundr
heitir sá." "Hvat Ögmundr ertu?" sagði Oddr.
"Hvar hefir þú þess verit, at þú hefir eigi heyrt getit
Ögmundar Eyþjófsbana?" sagði skipamaðrinn. "Eigi
hefik heyrt þín getit," sagði Oddr, "ok aldri hefik
sét jafnilliligan mann sem þú ert." Svá var sagt frá
yfirlitum þessa manns, at hann var svartr á hárslit, ok
hekk flóki ofan fyrir andlitit, þar sem topprinn skyldi
vera, en alls ekki var at sjá til andlitsins nema tennr
ok augu. Þá hefir hann átta menn með sér, er þannig
váru í yfirbragði. Þá bitu engi járn. Þeir váru líkari
jötnum en mönnum fyrir vaxtar sakir ok illsku. Þá
tók Ögmundr til orða: "Hverr er sjá maðr, at mik
lýtir svá?" "Sá heitir Oddr," sagði hann. "Ertu sá
Oddr," sagði Ögmundr, "at fór til Bjarmalands fyrir
löngu?" "Sá er maðrinn," sagði Oddr, "er þar hefir
komit." "Þá er vænt um," sagði Ögmundr, "því at ek
hefi þín leitat mestan hluta ævi minnar." "Hvat hefir
þú nú mér hugat?" sagði Oddr. "Hvárt viltu berjast
á sjó eða landi?" sagði Ögmundr. "Á sjó vil ek berjast,"
sagði Oddr. Þá taka þeir Ögmundr af sér tjöldin.
En þeir Hjálmarr búast við í öðrum stað ok bera grjót
á skip sitt. Ok er þeir váru búnir hvárirtveggju, tekst
þar harðr bardagi, ok leggja borð við borð. Þeir áttu
orrostu harða ok langa. En er þat hafði gengit um
hríð, bregðr Ögmundr upp friðskildi ok spyrr Odd,
hversu honum þætti at fara. Hann sagði, at honum
þótti illa at fara. "Hví sætir þat?" sagði Ögmundr.
"Því, at ek hefi ávallt áðr við menn barizt, en nú þykkjumst
ek eiga við fjándr," sagði Oddr. "Ek hjó á háls
þér áðan, sem mér var hægast, með sverði því, sem ek
helt á, ok tók ekki á." Ögmundr svarar: "Þat mun
mæla mega hvárr okkar við annan, at hér sé eigi síðr
átt við tröll en menn. Ek hjó á háls þér, sem mér var
hægast, ok hafði ek þat sverð, sem aldri hefir í höggi
stað numizt fyrr, ok beit ekki, eða hvárt viltu nú, at
vér berjumst lengr?" sagði Ögmundr, "eða viltu, at vit
skiljum, því at ek kann at segja þér, hvé fara mun
bardagi vár: Hér munu falla þeir fóstbræðr, Hjálmarr
og Þórðr, ok lið þitt allt. Þá munu ok falla allir kappar
mínir, ok munu vit tveir uppi standa. En ef vit berjumst
til þrautar, þá mun ek falla fyrir þér," sagði
Ögmundr. "Eiga skal leik þenna þangat til," sagði
Oddr, "at fellt er lið várt allt ok þitt." Leggja þeir nú
saman randir í annat sinn ok berjast, þar til at þeir
standa þrír uppi, Þórðr, Hjálmarr ok Oddr. Þeir Ögmundr
standa þá ok upp níu. Hann tók þá til orða:
"Viltu nú, Oddr, at vit skiljum, því at nú kalla ek
jafnvegit, fyrir því at svá mun fara sem ek sagða þér,
en þér er ætlaðr aldr miklu meiri en öðrum mönnum.
Þú hefir ok skyrtu þá, at þér má ekki granda." "Því betr
þykki mér," sagði Oddr, "sem vit skiljum fyrr, ef þú
leggr eigi bleyðiorð á bak mér." "Hví mun nú eigi
gott at skilja?" sagði Ögmundr, "því at nú kalla ek
jafnvegit." Oddr sagðist vilja burt ór vágunum, ok svá
gerðu þeir ok lögðu undir hólm nokkurn. Oddr sagði,
at þá lægi þrenn verk fyrir höndum: þat eitt, at fara
á skóg ok skjóta dýr, annat, at gæta skips. "Ek mun
eld kveykja," sagði Hjálmarr, "ok búa til búðarverð."
Oddr ferr nú á skóg, en Þórðr geymdi skips. En er
þeir kómu aptr, var Þórðr horfinn. Þeir fara nú ok
leita hans. Þeir finna bátinn, þar sem hann var festr.
Þeir leita nú Þórðar ok finna hann í bjargskoru einni.
Sitr hann þar ok er örendr. "Þetta er svá illr atburðr,"
sagði Oddr, "at vit höfum eigi slíkan skaða beðit, síðan
Ásmundr lézt." Þeir leita nú, hvat honum hefir at bana
orðit, ok finna, at undir annarri hendinni stendr spjót,
en fjöðrin tók út undir annarri. "Þat mun inum illa
Ögmundi þótt hafa," sagði Oddr, "at eigi hafi jafnvegit
verit með oss. Skulu vit nú þegar leggja út í
vágana at leita þeira." Ok svá gerðu þeir, ok var Ögmundr
þá allr í burtu. Þeir leituðu hans viku fulla
ok fasta um sker ok um skóga, eyjar ok andnes ok finna
hann hvergi né frétta til hans. Þeir halda nú þangat,
sem Þórðr er, ok færa hann til Svíþjóðar ok verpa
þar haug eptir hann. Síðan fara þeir heim til Uppsala
ok segja konungi þessi tíðendi. Konungr tók við þeim
báðum höndum, ok settust þeir um kyrrt, en at sumarmagni
bauð konungr, at þeir siti þar, -- "ok mun
ek fá ykkr skip ok lið fyrir land fram, svá at þit megið
skemmta ykkr."
Þat er nú af þeim Oddi at segja, at þeir búa tvau
skip ok hafa fjóra tigi manna á hváru skipi. Þeir sigla
nú fyrir land fram. Svá berr til, at veðr bægir þeim,
ok halda þeir at ey einni, er heitir Sámsey. Þar eru
vágar þeir, er heita Munarvágar. Þeir leggja skip sín
í lægi ok tjalda yfir sér. En þat hefir at gengit um
daginn á skipi Odds, at húsasnotra hefir í sundr gengit.
En er morgunn kemr, ganga þeir á land upp Oddr ok
Hjálmarr at höggva sér efnitré. Hjálmarr var svá vanr
at ganga, at hann hafði öll herklæði sín, þau sem hann
hafði í bardögum. Oddr hafði eptir látit örvamæli
sitt at skipum niðri, en bæði hafði hann skyrtu sína
dag ok nátt. Allt lið þeira var í svefni. Þeir finna eigi
fyrr en víkingar koma at þeim, ok er sá Angantýr
nefndr, er fyrir þeim var. Þeir váru tólf saman ok váru
allir bræðr. Þeir hafa aldri fleira lið ok höfðu þá farit
víða um heim ok fengit hvergi viðnám. Nú koma þeir
at, þar er skip þeira Odds ok Hjálmars váru. Þeir hlaupa
á þá með bardaga, ok gengr þar skjótt saga frá, at
þeir drepa þar hvert mannsbarn, er á skipunum var.
Þá taka þeir til orða bræðr ok segja svá: "Þat er þó
um at ræða, at eigi hefir Arngrímr, faðir várr, í annat
sinn logit meir at oss en þá hann sagði oss þessa menn
harða ok mikla víkinga, svá at ekki reisti rönd við, en
vér höfum hér svá komit, at allir hafa verst at borit
sik ok sízt dugat. Ok förum heim ok drepum skítkarlinn,
föður várn, ok hafi hann þat fyrir lygi sína." "Þat
er annathvárt," sögðu sumir, "at þeir Oddr ok Hjálmarr
hafa mest ægðir verit, eða hitt ella, at þeir munu
vera gengnir á land upp, er veðr er gott. Nú munu
vér ganga á land upp ok leita þeira heldr en at fara
aptr at óreyndu." Þeir gera nú svá tólf bræðr, ok kemr
nú á þá berserksgangr, ok fara grenjandi. Þá kom ok
berserksgangr á Angantý, en þat hafði aldri fyrr orðit.
Þetta stenzt á ok þeir Oddr ganga ofan ok Hjálmarr
frá mörkinni. Nú nemr Oddr stað ok stingr við fótum.
Hjálmarr spyrr, hvat honum sé. Oddr mælti:
"Berr fyrir mik læti kynlig. Mér þykkir stundum sem
griðungar gelli eða hundar ýli, en stundum er því líkt
sem grenjat sé, eða veiztu nokkut þá menn, at þann
veg sé til náttúru, at slík læti hafi." "Já," sagði Hjálmarr,
"veit ek þá tólf bræðr." "Kanntu nöfn þeira?" sagði
Oddr. Þá varð Hjálmari ljóð á munni:
"Hervarðr, Hjörvarðr,
Hrani, Angantýr,
Bíldr ok Búi,
Barri ok Tóki,
Tindr ok Tyrfingr,
tveir Haddingjar,
þeir í Bólm austr
bornir váru,
Arngríms synir
ok Eyfuru.
Þá frá ek manna
meinúðgasta
ok ógjarnasta
gott at vinna.
Þeir eru berserkir
böls of fylldir,
tvau skip hruðu
tryggra manna."
Þá sér Oddr, hvar berserkirnir fara, ok varð honum
ljóð á munni:
"Menn sé ek ganga
frá Munarvágum
gunnar gjarna
í grám serkjum.
Þeir hafa reiðir
rómu háða.
Eru okkur skip
auð á ströndu."
Þá mælti Oddr: "Þetta kemr eigi vel við," sagði hann,
"því at örvamæli mitt ok bogi lá eptir við skip niðri,
en ek hefi bastöxi eina í hendi." Oddr kvað þá stöku
eina:
"Þá var mér ótti
einu sinni,
er þeir grenjandi
gengu af öskum
ok emjandi
í ey stigu.
Þá frá ek fyrða
fláráðasta
ok örvasta
illt at vinna."
Oddr gengr nú aptr í mörkina ok höggr sér kylfu eina,
en Hjálmarr bíðr þar eptir. Ok er hann kemr at ofan,
þá koma þeir at neðan berserkirnir. Þá kvað Hjálmarr
þetta:
"Hliðu vér
fyrir hjaldrviðum,
aldri, þótt okkr
atalt þykki.
Vit skulum í aptan
Óðin gista
tveir fóstbræðr,
en þeir tólf lifa."
Þá segir Oddr enn svá:
"En ek því einu
orði hnekkta:
Þeir skulu í aptan
Óðin gista
tólf berserkir,
en vit tveir lifa."
Þá varð Angantý ljóð á munni:
"It eruð halir
harðir komnir
seggir ór hlunnviði.
Fallnir eru ykkrir
förunautar,
ok farið í höll Viðris."
Þá kvað Oddr:
"Hér eru rekkar
reiðir komnir,
tírarlausir,
eru tólf saman.
Einn skal við einn
orrostu heyja
hvatra drengja,
nema hugr bili."
"Hverir eru þessir menn," sagði Oddr, "at vér höfum
hér hitta?" "Maðr heitir Angantýr," sögðu hinir, "sá
er fyrir liði ræðr. Vér erum tólf bræðr, synir Arngríms
jarls ok Eyfuru austan af Flæmingjalandi. En hverr
spyrr at því?" sagði Angantýr. "Hér heitir annarr Oddr,
sonr Gríms loðinkinna, en annar heitir Hjálmarr inn
hugumstóri." "Þá er vel á móti," sagði Angantýr, "fyrir
því at ykkar höfu vit víða leitat." "Hafið þér nokkut
komit til skipa várra?" sagði Oddr. "Kómu vér þar,"
sagði Angantýr, "ok er þar allt unnit oss til handa."
"Hversu ætlið þit nú þá til," sagði Hjálmarr, "um fund
várn?" "Ek ætla," sagði Angantýr, "sem þit mæltuð
til áðan, at hér skal einn við einn eiga, ok ætla ek
mér Odd, fyrir því at þú hefir skyrtu þá, at þér er því
fyrir heitit, at þik skuli engi járn bíta, en ek hefi sverð
þat, er Tyrfingr heitir ok dvergar smíðuðu ok hétu,
at hvergi skyldi í höggi stað nema, hvárt fyrir eru járn
eða steinar. Hér er skipt í helminga liði, ok fara sjau
í annan stað, en ek við fimmta mann. Þat er líkt látit,
ek einn ok Haddingjar tveir. Þá kemr einn í móti
Tyrfingi. " Þá tekr Hjálmarr til orða: "Ek vil berjast
við Angantý, því at ek hefi brynju þá, er ek hefi aldri
sár í fengit. Hún er sett ferföldum hringum." "Þá gerir
þú illa," sagði Oddr, "því at okkr mun hlýða, ef ek
berjumst við Angantý, en víst eigi ella." "Hvernig sem
ferr," sagði Hjálmarr, "þá skal ek ráða." Þá mælti Angantýr:
"Þat vil ek," sagði Angantý, "ef nokkurr vár
kemst á burt heðan, þá skal enginn annan ræna at
vápnum. Ek vil hafa Tyrfing í haug með mér, þótt ek
deyja. Svá skal Oddr hafa skyrtu sína ok skeyti, en
Hjálmarr brynju sína." Ok svá skilja þeir, at þeir skulu
verpa haug eptir aðra, er lifa.
Nú ganga þeir fyrst fram Haddingjar tveir, en Oddr
lýstr sitt kylfuhögg hvárn þeira, ok þurfa þeir ekki
fleiri. Þá ríss upp hverr eptir annan, þeir er við Odd
skyldu eiga, ok svá lýkr, at hann drepr þá alla, er honum
váru ætlaðir. Nú tekr Oddr hvíld. Þá stendr Hjálmarr
upp ok þar einnhverr á mót. Varð skammt viðskipti
þeira, áðr hann fellr. Þá ríss upp annarr, inn þriði ok
fjórði. Þá ríss upp Angantýr, ok eiga þeir harðan ok
langan atgang, en svá lýkr, at Angantýr fellr fyrir
Hjálmari. Þá gekk Hjálmarr at þúfu einni ok sezt
niðr ok hnígr at upp. Oddr gengr at honum ok kvað
vísu:
"Hvat er þér, Hjálmarr?
Hefir þú lit brugðit.
Þik kveð ek mæða
miklar undir.
Hjálmr er þinn höggvinn,
en á hlið brynja.
Nú kveð ek fjörvi
of farit þínu.
Ok hefir nú sannazt þat, er ek sagða þér, at okkr mundi
eigi hlýða, ef þú berðist við Angantý." "Eigi er undir
því," sagði Hjálmarr, "deyja skal hverr um sinn," ok
kvað þetta:
"Sár hefi ek sextán,
slitna brynju,
svart er mér fyr sjónum,
sékat ek ganga.
Hneit mér við hjarta
hjörr Angantýs,
hvass blóðrefill
herðr í eitri."
"Nú hefi ek þann skaða beðit," sagði Oddr, "at ek
mun aldri bætr bíða, meðan ek lifi, ok hefir nú illa
gefizt þrá þitt, ok mundu vér hér mikinn sigr fengit
hafa, ef ek hefða ráðit." "Nú skaltu setjast niðr," sagði
Hjálmarr, "ok vil ek kveða ljóð nokkur ok senda heim
til Svíþjóðar." Hann kvað nú þetta:
"Fregna eigi þat
á fold konur,
at fyr höggum
hlífast létak.
Hlær eigi at því,
at ek hliða gerðak,
snót svinnhuguð
Sigtúnum í.
Hvarf ek frá fögrum
fljóða söngvi,
ótrauðr gamans,
út með Sóta.
För skundaðak
ok fórk í lið
hinzta sinni
frá hollvinum.
Leiddi mik in hvíta
hilmis dóttir
á Agnafit
útanverða.
Saga mun sannast,
er hún sagði mér,
at ek aptr koma
eigi mundak.
Hvarf ek frá ungri
Ingibjörgu,
skjótt réðum þat,
á skapadægri.
Sá mun fljóði
fastnæmr tregi,
er vit síðan
séumst aldrigi.
Ber þú til sýnis,
sá er minn vili,
hjálm ok brynju
i höll konungs.
Hugr mun gangast
hilmis dóttur,
er hún höggna sér
hlíf fyr brjósti.
Átta ek á foldu
fimm ból saman,
en því undak
aldri ráði.
Nú verð ek liggja
lítt megandi,
sverði undaðr,
Sámseyju í.
Drag þú mér af hendi
hring inn rauða
ok fær inni ungu
Ingibjörgu.
Sá mun henni
hugfastr tregi,
er vit síðan
séumst aldrigi.
Sé ek, hvar sitja
Sigtúnum í
fljóð þau, er löttu
farar mik þaðan.
Gleðr eigi Hjálmar
í höll konungs
öl né rekkar
of aldr síðan.
Nú vil ek ok, at þú berir kveðju mína öllum bekkjunautum
okkrum, ok mun ek nefna þá á nafn:
Drukku vér ok dæmdum
dægr margt saman
Álfr ok Atli,
Eyvindr, Trani,
Gizurr, Gláma,
Guðvarðr, Starri,
Steinkell, Stikill,
Stórólfr, Vífill.
Hrafn ok Helgi,
Hlöðvér, Ígull
Steinn ok Kári,
Styrr ok Áli,
Össurr, Agnarr,
Ormr ok Trandill,
Gylfri ok Gauti,
Gjafarr ok Raknarr.
Fjölmundr, Fjalarr,
Frosti ok Beinir,
Tindr ok Tyrfingr,
tveir Haddingjar,
Valbjörn, Vikarr,
Vémundr, Flosi,
Geirbrandr, Goti,
Guttormr, Snerill.
Styrr ok Ári,
Steinn ok Kári,
Vöttr, Véseti,
Vémundr, Hnefi.
Vér á einn bekk
allir sátum
teitir ok reifir;
því emk trauðr flugar.
Svarfandi, Sigvaldi,
Sæbjörn ok Kolr,
Þráinn ok Þjóstólfr,
Þórólfr ok Svalr,
Hrappi ok Haddingr,
Húnfastr, Knúi,
Óttarr, Egill
með Ingvari.
Nú vil ek þess biðja þik," sagði Hjálmarr við Odd, "at
þú látir mik eigi verða lagðan í haug hjá svá illum
vættum sem berserkirnir eru, fyrir því at ek þykkjumst
miklu betr at mér en þeir." "Þetta vil ek veita
þér," sagði Oddr, "sem þú beiðir, því at nú þykki mér
sem fast dragi at þér." "Nú skaltu draga hringinn af
hendi mér," sagði Hjálmarr, "ok færa Ingibjörgu, ok
seg henni, at ek senda henni hann á deyjanda degi."
Nú verðr Hjálmari ljóð á munni:
"Drekkr með jöfri
jarla mengi
öl glaðliga
at Uppsölum.
Mæðir marga
mungát fira,
en mik eggja spor
í eyju þjá.
Hrafn flýgr sunnan
af hám meiði,
ok er eptir þar
örn í sinni.
Þeim gef ek erni
efstum bráðir.
Sá mun á blóði
bergja mínu."
Ok eptir þat dó Hjálmarr. Oddr dró þá saman berserkina
í eina kös ok sveigði þar at utan viðu. Þat var
skammt frá sjó. Þar leggr hann hjá þeim vápn þeira
ok klæði, rænandi þá engum hlut. Síðan bar hann þá
at utan torf ok eyss eptir þat sandi. Síðan tekr hann
Hjálmar ok leggr á bak sér, gengr til sjóvar ofan ok
lætr hann niðr á ströndinni, en hann gengr út á skipin,
berr þá á land hvern mann, er fallit hafði, ok verpr
þar annan haug eptir lið sitt, ok er þat sagt af þeim
mönnum, er þar hafa komit, at enn sjái þess merki í
dag, er Oddr gerði þá.
Eptir þetta leggr Oddr Hjálmar á skip út ok flyzt
undan landi. Þá verðr Oddr at taka til íþróttar sinnar,
þeirar er honum var léð, dregr segl upp í logni ok
siglir heim til Svíþjóðar með Hjálmar dauðan. Hann
tók þar land, sem hann kaus á. Hann dregr upp skip
sitt, en leggr Hjálmar á bak sér ok gengr heim til Uppsala
með hann ok lætr hann niðr fyrir hallardyrum.
Hann gengr inn í höllina ok hefir brynju Hjálmars í
hendi sér ok svá hjálm hans ok leggr niðr á hallargólfit
fyrir konungi ok sagði honum tíðendi þau, sem
gerzt höfðu.
Síðan gekk hann þangat, er Ingibjörg sat á stóli. Hún
saumaði Hjálmari skyrtu. "Hér er hringr," sagði Oddr,
"at Hjálmarr sendi þér á deyjanda degi ok kveðju sína
með." Hún tekr við hringinum ok lítr á, en svarar engu.
Hún hnígr þá aptr í stólsbrúðunum ok deyr þegar. Þá
skellir Oddr upp ok hlær ok mælti þetta við: "Eigi er
þat fleira um hríð, at vel hefir at farit, þá skal því
fagna. Nú skulu þau njótast dauð, er þau máttu eigi lífs."
Oddr tekr hana upp ok berr hana í faðm sér ok leggr
í faðm Hjálmari fyrir hallardyrum ok gerir menn inn
í höllina eptir konungi ok bað hann sjá, hversu hann
hafði um búit. Eptir þetta fagnar konungr honum
vel ok setr Odd í hásæti hjá sér. En þegar hann hafði
hvíld tekit, þá sagði konungr, at hann vill láta at erfi
fá eptir þau Hjálmar ok Ingibjörgu ok verpa haug eptir
þau. Konungr lætr svá alla hluti gera sem Oddr sagði
fyrir. Þá er fram borinn hjálmr ok brynja, er Hjálmarr
hafði átt, ok þykkir mönnum mikils vert um afrek
hans ok hvé mikit honum hafði til fjörs verit, ok nú
eru þau lagin bæði í einn haug. Gengu allir menn at
sjá þetta þrekvirki, ok lét Oddr þetta gera með mikilli
virðingu. Nú sitr Oddr í kyrrðum þann vetr með
Hlöðvé konungi, en um várit fær konungr honum lið
ok tíu skip, ok nú ferr Oddr um sumarit at leita Ögmundar
Eyþjófsbana á nýja leik ok fann hann hvergi.
Svá bar til um haustit, at Oddr kom til Gautlands.
Þar spyrr hann til víkings þess, er Sæmundr heitir.
Honum var sagt frá, at hann var torsóttari en aðrir
menn. Hann hafði hálfan sétta tug skipa. Þar kómu
þeir Oddr með tíu skip, ok þegar er þeir finnast, þá
lýstr þar í bardaga svá langan ok harðan, at eigi skorti.
En svá lauk um kveldit, at hroðin eru öll skip fyrir
Oddi ok hann stóð upp einn manna. Þá stökkr Oddr
fyrir borð, er náliga er myrkt orðit. Þat sér einn maðr,
at hann leggst frá skipunum. Hann þreif upp gaflak
eitt, ok skutu þeir eptir honum. Þat kemr í kálfa Odds,
svá at í beini stóð. Honum kemr í hug, hvar hann var
staddr, at hann mundi á flótta kominn vera. Hann
lagðist þá aptr at skipunum, en víkingarnir sáu Odd ok
kippa honum upp í skipit. Sæmundr bað þá láta koma
fjötr á fætr honum, bogastreng á hendr. Svá var gert
sem hann mælti fyrir.
Nú sitr Oddr í fjötrunum, ok eru fengnir til tólf
menn at vaka yfir honum, en Sæmundr lætr sik flytja
til lands ok lætr tjalda yfir sér. Þá mælti Oddr við þá,
er til váru fengnir at vaka yfir honum: "Hvárt vilið þér,
at ek skemmta, eða vilið þér skemmta, er svá er daufligt?"
"Oss þætti," sagði sá, er fyrir þeim er, "sem þér
sé lítt til gamans hagat; þú ert í fjötrum, en ætlaðr
til dráps á morgun." "Ekki kvíði ek því," sagði Oddr.
"Deyja skal hverr um sinn." "Þat kjósum vér þá, at
þú skemmtir," segja þeir. Hann kveðr þeim kvæði ok
léttir eigi fyrr en þeir eru sofnaðir allir. Þá fór Oddr
þangat til, er öx lá á þiljunum. Hann getr snúit henni
svá, at eggin horfir upp. Þá snýr hann þar við herðunum,
en gnýr við höndunum, til þess er hann varð
lauss. Þá hefir hann hendr at fjötrinum ok færir hann
af sér. Ok sem hann er lauss, þykkir honum skör rýmra.
Nú gengr hann þangat, er þeir sofa, ok stingr á þeim
öxarskaptinu ok bað þá vakna, -- "því at þér sofið sem
snápar, en bandinginn er lauss orðinn." Síðan drap
hann þá alla, tekr síðan örvamæli sitt ok stígr á bát
ok flyzt til lands. Síðan gengr hann til skógar ok dregr
gaflakit ór fæti sér ok bindr um sár sitt.
Nú er at segja frá Sæmundi, at hann vaknar í tjaldinu
ok gerir menn út til skipanna, þar er varðmennirnir
váru, ok var Oddr í burtu, en drepnir allir varðmennirnir,
ok þykkjast þeir sakna vinar í stað ok segja
Sæmundi þessi tíðendi, ok ferr hann nú hvervetna um
Gautland at leita Odds, en Oddr ferr í öðrum stað at
leita Sæmundar.
Þat verðr einn morgin snemma, at Oddr kemr fram
ór mörkinni. Hann sér tjöld Sæmundar á landi, en
skipin flutu á höfninni. Hann snýr aptr í mörkina ok
höggr sér kylfu eina, gengr síðan ofan at tjaldinu ok
fellir þat ofan á Sæmund ok hans menn. Drepr hann
þar Sæmund ok þá fimmtán saman. Síðan gerir hann
þeim tvá kosti, er á skipunum váru, at þeir skulu ganga
á hönd honum ok gerist hann höfðingi þeira, ok þann
kjósa þeir. Siglir Oddr nú heim til Svíþjóðar ok hefir
þó lítit lið ok sitr þar þann vetr.
Þá gerir Oddr sendimenn norðr til Hrafnistu ok biðr
þá liðs frændr sína, at þeir kæmi norðan um várit
Guðmundr ok Sigurðr. Þeir verða vel við ok fara til
fundar við Odd. Ok er þeir finnast, verðr þar fagnafundr.
Nú búa þeir skip sín ór landi ok halda suðr í lönd
ok þar sem grunnsævi var mikit, fyrir því at þangat
hafði Oddr áðr sízt haldit. Herja þeir nú suðr um
Valland, Frakkland ok Helsingjaland. Þar reka þeir
mikinn hernað.
Er nú ekki sagt af ferð þeira, fyrr en þeir brjóta
skipin við eitthvert land. Þar ganga þeir á land með
lið sitt. Sem þeir kómu á landit, þá sáu þeir hús fyrir
sér. Þat var nokkut með öðrum hætti gert en þau, er
þeir höfðu áðr sét. Þangat gengu þeir til hússins. Þat
var gert af steini ok opit. Oddr mælti: "Hvat ætlar
þú, Sigurðr, hvat húsi þetta muni vera, er vér erum
at komnir?" "Eigi má ek þat vita," sagði hann. "En
hvat ætlar þú, Oddr frændi?" "Eigi veit ek," sagði
hann "en þess get ek, at menn byggi húsit ok munu
hingat vitja, ok skulu vér ekki inn ganga at svá búnu."
Þeir setjast niðr í einhverjum stað úti hjá húsinu, en
er stund leið, sjá þeir, at menn drífa til hússins ok þat
með, at þar fylgja læti, þau er þeir hafa aldri þvílík
heyrt. "Þat ætla ek," sagði Oddr, "at hér sé allkynligir
menn á þessu landi. Skal hér nú bíða, til þess er
menn ganga frá húsinu." Þat fór svá sem Oddr gat,
at þetta líðr af, ok drífa menn frá húsinu. Einn af liði
þeira landsmanna gengr þangat, sem þeir Oddr sátu,
ok mælti: "Hverir eru þessir?" Oddr segir honum it
sanna, -- "eða hvat land er þat, er vér erum á komnir?"
Sá sagði, at þat heitir Aqvítanía. "En hvat táknar hús
þetta, er þér hafið at staðit um stund?" "Þetta köllum
vér ýmist musteri eða kirkju." "En hvat látum er þat,
er þér hafið haft?" "Þat köllum vér tíðagerð," sagði
landsmaðr. "En hvern veg er farit um ráð yðvart, ok
hvárt eruð þér heiðnir til lykta?" Oddr svarar: "Vér
vitum alls ekki til annarrar trúar en vér trúum á mátt
várn ok megin, en ekki trúum vér á Óðin, eða hverja
trú hafi þér?" Landsmaðr sagði: "Vér trúum á þann,
er skapat hefir himin ok jörð, sjóinn, sól ok tungl."
Oddr mælti: "Sá mun mikill, er þetta hefir allt smíðat,
þat hyggjumst ek skilja."
Nú var þeim Oddi fylgt til herbergis. Þar eru þeir
Oddr vikur nokkurar ok eiga málstefnur við landsmenn.
Þeir leita eptir við þá Odd, ef þeir vildu taka
við trú, ok þar kom, at þeir Guðmundr ok Sigurðr
tóku trú. Var þá leitat eptir við Odd, ef hann vildi við
trú taka. Hann kveðst mundu gera þeim á því kost:
"Ek mun taka sið yðvarn, en hátta mér þó at sömu
sem áðr. Ek mun hvárki blóta Þór né Óðin né önnur
skurðgoð, en ek á ekki skap til at vera á þessu landi.
Því mun ek flakka land af landi ok vera stundum með
heiðnum mönnum, en stundum með kristnum." Er þat
þó af ráðit at Oddr er skírðr. Eru þeir þar um hríð.
Eitt sinn leitar Oddr eptir við þá Guðmund ok Sigurð,
ef þeir vildi fara á burt. Þeir segja: "Hér höfu
vér svá verit, at oss hefir bezt þótt." "Þá er hér tveimr
tveggja hugr," sagði Oddr, "at ek hefi hér svá verit,
at mér hefir leiðast orðit." Sem hann fær ekki leyfi
af frændum sínum, leynist hann í burt einn saman, en
þeir eru eptir með öllu liðinu.
Ok sem hann kemr burt frá borginni, sér hann fara
mikinn flokk manna á móti sér. Þar ríðr einn maðr, en
aðrir ganga. Þetta lið var skrautliga búit, ok var engi
maðr vápnaðr. Oddr stóð hjá götunni, en liðit ferr hjá
honum, ok mæla hvárigir við aðra. Þá sér Oddr, hvar
hlaupa fjórir menn. Þeir höfðu allir skálmir í höndum.
Þeir hlaupa at þeim manni, er reið, ok höggva
af honum höfuðit. Síðan hlaupa þeir aptr hjá Oddi
ina sömu leið, ok hefir einn í hendi höfuðit af þeim
manni, er drepinn var. Þat þykkist Oddr vita, at þetta
muni harðla illt verk, er þessir menn hafa unnit. Nú
hleypr Oddr eptir þeim ok eltir þá, en þeir hlaupa
undan til skógar ok þar í jörð niðr í jarðhús nokkut.
Oddr hleypr eptir þeim í jarðhúsit. Þar veita þeir viðnám,
en Oddr sækir at þeim. Eigi léttir hann fyrr en
hann drepr þá alla. Síðan tekr hann höfuð af þeim
ok knýtir saman hárin, gengr út síðan ok hefir með
sér höfuðin ok svá þat höfuð, er þeir höfðu þangat
haft. Oddr ferr nú aptir til borgarinnar. Þá váru hinir
komnir til kirkju með lík þess, er drepinn var. Oddr
kastar þá inn í musterit höfðunum ok mælti: "Þar er
nú höfuðit af þeim, er drepinn var fyrir yðr, ok hefi
ek hefnt hans." Þeim þótti mikils um þetta vert, er
Oddr hafði unnit. Oddr spurði, hvat manna þat hafði
verit, er hann hafði hefnt. Þeir sögðu, at þessi maðr
var biskup þeira. Oddr mælti: "Þá mun þetta betr
unnit en eigi." Svá hafa þeir nú á Oddi mikla vörðu,
at þeir vilja at engum kosti, at hann fari á burt. En
svá sem honum hafði áðr leitt orðit at vera þar, þá
jók nú stóru við, er hann fann, at þeir heldu vörðu á
honum, ok sitr nú um það eitt at komast í burtu.
Þar kom enn, at hann leynist á burtu á einni nótt.
Hann ferr nú land af landi ok kemr um síðir út til
Jórdanar. Þar fór hann af öllum klæðum ok skyrtu
sinni. Síðan ferr hann í ána ok þvær sér sem honum
líkar. Þá ferr hann af ánni ok í skyrtu sína, ok helt
hún öllum kostum sínum sem áðr. Nú ferr hann þaðan
á burt ok hefir örvamæli sinn á baki sér. Þá ferr hann
enn land af landi. Þar kemr nú ráði hans, at hann
verðr svá staddr á mörkum úti, at hann hefir ekki annat
til atvinnu en hann skýtr dýr til matar sér eða fugla,
ok ferr svá fram um hríð.
Svá er sagt, at Oddr gekk einn dag fram á björg
nokkur ok gljúfr stór, þar sem móða mikil fell í straumum
með miklum hávaða. Hann hugði at, ef nokkur
mætti yfir komast, ok sá hann þat hvergi. Hann sezt
nú niðr, ok sem hann hafði eigi lengi þar verit, er
hann gripinn upp váveifliga. Var þar kominn gammr
atfljúgandi ok hremmdi Odd með klóm sínum svá
hart, at hann gat engri vörn í móti komit. Þetta kvikvendi
fló með Odd yfir mörg lönd ok höf. En um síðir
flýgr gammrinn at flugabjörgum ok settist í eina tó,
er var í björgunum. Váru þar fyrir ungar þessa kvikvendis.
Hann lét nú Odd lausan, ok var hann heill ok
ósakaðr, því at honum hlífði skyrta hans, bæði við klóm
þessa gamms ok öllu því, sem áðr hefir sagt verit.
Nú er Oddr hjá ungum gammsins í bælinu. Var þar
hátt bjarg fyrir ofan, en flugsær var undir niðr. Mátti
Oddr með engum hætti á brott komast nema láta fallast
ofan á sjáinn ok hætta svá lífi sínu. Landtaka var
ok hvergi nær, því at hann sá fyrir hvárnigan enda á
björgunum. Ungarnir váru lítt stálpaðir. Gammrinn
var sjaldan heima í bælinu, ok leitaði hann jafnan matfanga.
Oddr múlbindr nú ungana, en felr sik í bjargskorunni
hjá bælinu. Gammrinn berr at þess fleiri
fiska ok fugla ok mannahold ok af alls konar dýrum
ok fénaði. Þar kemr um síðir, at hann berr þangat
soðit kjöt. En þegar gammrinn ferr í burtu, tekr Oddr
til matar, en felr sik þess á milli.
Einn dag sér Oddr, at jötunn mikill rær á steinnökkva
þangat at bælinu. Hann er hátalaðr ok mælti:
"Illr fugl er þat, sem hér á bæli, því at hann venst á,
dag eptir dag, at stela brott kjöti mínu nýsoðnu. Skal
ek nú leita við at hefna honum nokkuru. Ætlaða ek þá
annat, er ek tók yxnin frá konungi, en fugl þessi skyldi
hafa þau." Oddr stendr þá upp ok drepr ungana, en
kallar á jötuninn: "Hér er allt þat, er þú leitar at, ok
hefi ek varðveitt þat." Jötunninn gengr upp í bælit ok
tekr kjöt sitt ok berr á nökkvann. Jötunninn mælti:
"Hvar er kögurbarn, er ek sá hér? Gangi þat fram óhrætt
ok fari með mér." Oddr sýnir sik nú, ok tók jötunninn
hann ok lét út í nökkvann. Hann mælti þá: "Hversu
skulu vit drepa þessa meinvætti?" Oddr svarar: "Tak
þú eld ok legg í bælit, ok er gammrinn kemr aptr, þætti
mér vera mega, at hann flygi svá nær, at eldrinn hlypi
í fiðrit, ok munu vit þá fá sigrat hann." Þetta fór eptir
því, sem Oddr gat, ok unnu þeir gamminn. Oddr hjó
af honum nef ok klær ok hafði með sér ok stígr út á
nökkvann, ok rær jötunninn á burtu.
Oddr spyrr hann at nafni, en hann kveðst Hildir
heita ok vera risi einn af Risalandi ok eiga konu þá,
er Hildiríðr heitir, ok með henni eina dóttur, er Hildigunnr
heitir. "Svá á ek son, er Goðmundr heitir ok
var fæddr í gær. Vér erum þrír bræðr. Heitir einn
Úlfr, en annarr Ylfingr. Höfu vér sett þing at sumri,
ok skal sá vera konungr af oss yfir Risalandi, er mest
þrekvirki hefir unnit ok ólmastan hund á, ok skal þar
etja á þinginu." Oddr mælti: "Hvat hyggr þú, hverr
yðar þat muni hljóta at verða konungr?" Hildir
svarar: "Víst þykki mér, at þeir muni þat hljóta, því
at ek hefi alla ævi síztr verit af oss, ok svá mun enn
vera." Oddr mælti: "Hvárt mundir þú kjósa, hvat þinn
hagr yrði um þetta mál?" Hildir svarar: "Þat köra ek
at verða konungr, en þat er þó harðla ólíkligt, því at
Úlfr á þann varg, at hvervetna er grimmari, ok enginn
hundr þolir við hann at bítast. Úlfr hefir drepit
þat dýr, er tígris heitir, ok hefir þar til vitnisburðar
höfuð dýrsins. En Ylfingr, bróðir minn, er þó torveldari,
því at hann hefir þann hvítabjörn, at engu eirir.
Ylfingr hefir ok drepit dýr þat, er úníkorníus heitir,
en ek hefi eigi þvílík verk at sýna hér í mót ok engan
hund þann, at við þeim megi." "Vel þykki mér þú
segja," sagði Oddr, "en fást mundi hér mega nokkur
ráð til, þau at dygði, ef maðr væri velviljaðr." Hildir
mælti: "Ekki barn jafnlítit hefi ek fundit hortigra en
þik né ráðugra, því at mér þykkir svá mega at kveða,
at þú sért ekki nema vitit eitt, ok þykki mér í þér in
mesta gersimi, hversu kofrmálugr þú ert, ok skal ek
færa þik Hildigunni, dóttur minni, ok skal hún hafa
þik fyrir leiku ok fóstra þik ok fæða þik upp jafnfram
Goðmundi, syni mínum."
Eptir þat settist Hildir til ára ok reri heim til Risalands,
ok þótti Oddi fádæmi, hversu nökkvinn gekk.
En er hann kom heim, sýndi hann barn þat, er hann
hafði fundit, ok biðr dóttur sína gæta sem síns barns
ok eigi verr. En er Hildigunnr tók við Oddi ok er hann
stóð hjá henni, tók hann henni tæpt í mitt lær, en
þó hafði Hildir allan vöxt yfir hana, eptir því sem
karlmanni heyrði. En er Hildigunnr tók Odd upp ok
setti hann í kné sér, þá sneri hún honum fyrir sér ok
mælti:
"Tuttr litli
ok toppr fyr nefi,
meiri var Goðmundr
í gær borinn."
Hún leggr hann þá í vöggu hjá risabarninu ok kvað
yfir þeim barngælur ok gerði vel við hann. En er henni
þótti hann óspakr í vöggunni, lagði hún hann í sæng
hjá sér ok vafðist utan at honum, ok kom þá svá, at
Oddr lék allt þat, er lysti; gerðist þá harðla vel með
þeim. Sagði Oddr henni þá, at hann væri ekki barn,
þótt hann sé minni en þeir menn, er þar eru fæddir.
En því fólki er svá háttat, at þat er miklu stærra ok
sterkara en nokkur kind önnur; vænni eru þeir ok
en flestir menn aðrir ok ekki vitrari.
Þar er Oddr um vetrinn, en um várit spurði hann
Hildi, hversu góðr hann mundi þeim manni, er honum
vísaði til hunds þess, er af bæri hundum bræðra
hans. Hildir svarar: "Allgóðr skylda ek þeim, eða
kanntu nokkut til þess at vísa?" Oddr mælti: "Vísa má ek
þér þar til, en þú skalt sjálfr taka hann." Hildir svarar:
"Ek skal ná honum, en þú kom honum í augsýn mér."
Oddr mælti: "Þat dýr liggr í Vargeyjum, er kallaðr
er híðbjörn. Sú er náttúra á honum, at hann liggr allan
vetr í dái, en at sumri stendr hann upp ok er þá svá
gráðugr ok grimmr, at hann eirir hvárki fé né mönnum
ok engu því, sem fyrir honum verðr. Nú þætti mér
ván, at þetta dýr mundi sigra hunda bræðra þinna."
Hildir mælti: "Fylgdu mér til hunds þessa, ok ef hann
reynist svá sem þú segir, þá skal þér þat góðu launa,
þá er ek kem í ríki mitt." Síðan búast þeir til ferðar.
Þá mælti Hildigunnr við Odd: "Aptr muntu ætla ór
för þessari." Hann kveðst þat eigi víst vita. "Um þat
væri mér þó meira," sagði hún, "því at ek ann þér
mikit, þó at þú sért lítill. Þarf ok eigi við þat at dyljast,
at ek em með barni, þó at þat mætti ólíkligra þykkja,
at þú værir til þeira hluta færr, svá lítill ok auvirðiligr
sem þú ert at sjá. Er þar þó engi í tigi til nema
þú at vera faðir at barni því, er ek geng með. En þó
at ek þættumst ekki mega af þér sjá sakir ástríkis, þá
vil ek þó ekki meina þér at fara, hvert þú vilt, þar ek
sé, at þú átt ekki eðli til at vera hér álengdar hjá
oss, en efast þú ekki í því, at þú kæmist heðan aldri,
nema ek vildi. Nú vil ek heldr bera harm ok áhyggju
ok morna hér ok þorrna þannig sem auðnar, heldr
en þú sért eigi í þeim stöðum, sem þér þykkir gott.
En hvernig viltu, at ek breyta við barn okkart?" "Þú
skalt," segir Oddr, "senda mér, ef þat er sveinn, þegar
hann er tíu vetra gamall, því at ek vænti, at mannskapr
muni í verða. En ef þat er stúlka, þá fæðist hún hér
upp, ok sjá þú ráð fyrir henni, því at ek mun þar engan
gaum at gefa." "Þú skalt enn öllu þessu ráða sem
öllu öðru," sagði hún, "okkar í milli, enda far þú nú
heill ok vel." Grætr hún þá sáran, en Oddr ferr á skip.
Hildir sezt til ára. Oddi þykkir þat seinligt at sækja
með árum, því at leiðin var löng. Tekr hann þá til
íþróttar þeirar, sem þeim Hrafnistumönnum var gefin;
hann dregr segl upp, ok kom þegar byrr á, ok sigla
þá fram með landinu ok eigi lengi, áðr Hildir hleypr
upp fálmandi á nökkvanum ok at Oddi, þrífr til hans
ok rekr hann undir sik ok mælti: "Drepa mun ek þik,
ef þú lætr eigi af gerningum þessum, sem þú hefir í
frammi, því at öll lönd ok fjöll hlaupa sem þau sé ær,
en skipit mun sökkva undir okkr." Oddr mælti: "Eigi
skaltu þetta hugsa, því at þik sundlar, er þú ert eki
vanr at sigla; nú láttu mik upp standa, ok muntu
reyna þá, at ek segi satt." Hann gerði sem Oddr beiddi.
Oddr fellir nú seglit; váru þá þegar kyrr lönd ok fjöll.
Oddr bað hann eigi undrast, þó at honum sýndist svá
optar, ef þeir sigldi, ok kvaðst þegar mega stöðva, er
hann vildi. Hildir lét sér nú segjast, hvat Oddr mælti,
ok skildi nú, at þessi ferð var skjótari en at róa; dregr
Oddr þá segl upp ok siglir, ok er Hildir nú kyrr.
Er nú ekki af sagt þeira ferð, fyrr en þeir koma í
Vargeyjar ok ganga þar á land. Þar var urð stór.
Bað Oddr Hildi seilast inn í urðina ok vita, ef hann
fengi nokkut. Hann gerði svá, at hann seilist í urðina
upp allt til axlar, ok mælti: "Æ er hér nokkut afkárt
inni, ok mun ek taka á mik róðrarhanzka minn,"
ok svá gerði hann ok dró síðan út björninn at hlustunum.
Oddr mælti: "Nú skaltu fara með hund þenna
svá sem ek mælti; haf hann heim með þér ok lát aldri
lausan fyrr en á þinginu, þá er þér etið hundunum.
Þú skalt ekki gefa honum fyrir sumar ok lát hann
vera einn í húsi ok seg engum til, at þú hafir fengit
hann. En sumardaginn fyrsta skaltu etja honum við
hundana bræðra þinna, en ef hann dugir ekki, þá kom
þú at öðru sumri í þenna stað; mun ek þá gefa til
annat ráð, ef eigi dugir þetta." Víða hafði Hildir fengit
benjar á höndunum. Hann mælti: "Þat skil ek til við
þik, Oddr, at þú komir í þenna stað annat vár í þetta
mund." Oddr játaði því.
Hildir ferr nú heim með dýrit ok háttar svá öllu
sem Oddr mælti fyrir, en Oddr snýr annan veg, ok
er ekki sagt af hans athöfnum né afreksverkum, fyrr
en annat vár kemr hann í þann stað, sem þeir sammæltust
á, ok kemr Oddr fyrri ok ferr í skóg þaðan
skammt í frá ok vill eigi láta Hildi sjá sik, því at
hann vill nú ekki hætta til fundar við hann; þykkist
vita, at hann mun hefna vilja, ef eigi hefir allt eptir
því farit, sem hann hafði sagt honum. Ok eigi miklu
síðar heyrir hann áraglamm ok sér, at þar ferr Hildir
ok gengr á land upp ok hefir í hendi ketil af silfri
fullan, en í annarri kistur tvær mjök þungar. Ok sem
hann kom í þann stað, sem þeir höfðu á kveðit, þá
beið hann þar nokkura stund, ok kom Oddr eigi. Þá
mælti risi: "Illa er nú, Oddr fóstri, at þú kemr eigi,
en fyrir því at ek á eigi tóm til at dveljast hér lengi,
fyrir því at ríki mitt er geymslulaust, meðan ek em frá,
þá vil ek hér láta kistur þessar, þær eru fullar af gulli,
ok ketil fullan af silfri; skaltu eiga þetta fé, þó at þú
komir seinna til. Mun ek leggja yfir hellustein, at eigi
feyki vindr, en ef þú sér eigi þat, legg ek ofan þessa
gripi, þat er sverð, hjálmr ok skjöldr. En ef þú ert nokkur
nær, svá at þú megir heyra orð mín, þá vil ek segja
þér, at ek varð konungr yfir bræðrum mínum ok ek
átta hund miklu ólmastan, því at hann beit til dauðs
hvárntveggja hund bræðra minna ok marga menn þeira,
er duga vildu hundunum. Ek bar fram nef ok klær
af gamminum, ok þótti þat miklu meira þrekvirki en
þat, er bræðr mínir höfðu unnit; em ek nú einn konungr
yfir landi því, er vit bræðr áttum. Nú mun ek í
burt fara ok heim til ríkis míns. Komir þú á minn fund,
þá skal ek ekki forverkum við þik gera, þat sem vel er.
Vil ek ok þat segja þér, at Hildigunnr, dóttir mín, hefir
fætt svein þann, er Vignir heitir, er hún segir, at þú
eigir með henni; skal ek hann upp fæða með allri
virkt. Íþróttir skal ek honum kenna ok allt við hann
gera sem ek eigi sjálfr ok upp fæða til þess, at hann
er tíu vetra, ok þá þér senda, eptir því sem þú hefir
við hana sjálfa ráð fyrir gert." Síðan rær hann á burt
á nökkva sínum. Ok þegar hann var á burtu, stendr
Oddr upp ok gengr þar til, sem féit var undir hellunni,
ok var þat svá mikit bjarg, at margir menn máttu
hvergi hræra. Náir Oddr því einu fé, sem ofan liggr
á hellunni; var þat þó mikit fé. At þessu fengnu, sem
nú var frá sagt, gengr Oddr á merkr ok skóga.
Þat var einn dag, at Oddr gekk fram ór mörkum.
Hann var þá móðr mjök ok settist niðr undir eina eik.
Hann sá þá, hvar maðr gekk. Hann var í bláflekkóttri
heklu, uppháva skó ok reyrsprota í hendi; hann hafði
gullfjallaða glófa, meðalmaðr á vöxt ok kurteisligr at
sjá; hann lét síga höttinn fyrir andlitit. Hann hafði
stóra kampa ok sítt skegg, rautt hvárttveggja. Hann snýr
fram at Oddi, þar er hann sitr, ok heilsar honum með
nafni. Oddr tók honum vel ok spyrr, hverr hann væri.
Hann kveðst Grani heita ok kallaðr Rauðgrani. "Þekki
ek þik gerla, Örvar-Oddr," sagði hann, "þykkir mér
gott til þín at spyrja, þar sem þú ert inn mesti garpr
ok afreksmaðr, en þó hefir þú nú mannfátt, ok ferr
þú nú heldr óríkmannliga, ok er þat þó illa um slíkan
mann, at þér skal svá harka." "Lengi hefir nú þó svá
gengit," sagði Oddr, "at ek hefi ekki átt fyrir mönnum
at ráða." "Viltu nú binda fóstbræðralag við mik?"
sagði Rauðgrani. "Vant er því at neita, sem vel er
boðit," sagði Oddr "ok mun ek þann upp taka." "Eigi
muntu enn auðnulauss til þrautar," sagði Rauðgrani.
"Nú vil ek segja þér, at hér liggja kappar tveir við land
ok hafa tólf skip. Þeir eru fóstbræðr mínir; annarr þeira
er kynjaðr ór Danmörk ok heitir Garðarr, en annarr
Sírnir ok kynjaðr ór Gautlandi. Enga veit ek nú meiri
garpa fyrir heðan hafit ok betr at sér um flesta hluti,
ok þar skal ek koma þér í fóstbræðralag við þá, ok
þó skaltu mestu ráða af oss öllum, en mín ráð munu
oss þó hallkvæmust vera. En hvert mundir þú halda
vilja, ef þetta gengi svá til sem ek hefi nú talat?" "Þat
er mér jafnan í hug, at ek vilda finna Ögmund Eyþjófsbana,
er Flóki er kallaðr öðru nafni." "Hættu, hættu,"
sagði Rauðgrani, "ok mæl þat eigi, því at þar er ekki
við mann um at eiga, sem Ögmundr er, ok ef þú finnr
Ögmund í annan tíma, þá muntu fá af honum miklu
verra en fyrr, ok settu aldri hug þinn til þess at finna
hann lengr." Oddr svarar: "Hitt vilda ek, at ek gæta
hefnt Þórðar, fóstbróður míns, ok aldri skal ek upp
gefa, fyrr en ek get hann fundit, ef mér verðr þess
auðit." "Viltu, at ek segi þér," kvað Rauðgrani, "hversu
Ögmundr er til kominn, ok get ek, at þér þykki þá engi
ván, at hann verði unninn af mennskum mönnum, ef
þú veizt allan hans uppruna.
En þat er þar fyrst af at segja, at Hárekr hét konungr,
er réð fyrir Bjarmalandi, þá er þú fort þangat
herferð, eptir því sem þú veizt, hvern skaða er þú gerðir
þá Björmum. En er þú vart í burtu farinn, þóttust
Bjarmar hafa raunillt af fengit ok vildu gjarna hefna,
ef þeir gæti. Var þat þá tiltekja þeira, at þeir fengu
eina gýgi undan forsi stórum, galdra fulla ok gerninga,
ok lögðu í sæng hjá Háreki konungi, ok við henni
átti hann son; sá var vatni ausinn ok nafn gefit ok kallaðr
Ögmundr. Flestum mennskum mönnum var hann
ólíkr þegar á unga aldri, sem ván var sakir móðernis
hans, en faðir hans var þó inn mesti blótmaðr. Þegar
er Ögmundr var þrévetr, var hann sendr á Finnmörk,
ok nam hann þar alls kyns galdra ok gerninga, ok þá
er hann var í því fullnuma, fór hann heim til Bjarmalands.
Hann var þá sjau vetra ok svá stórr sem fullrosknir
menn, rammr at afli ok illr viðskiptis. Ekki
hafði hann batnat yfirlits hjá Finnunum, því at hann
var þá bæði svartr ok blár, en hárit sítt ok svart, ok
hekk flóki ofan fyrir augun, þat er topprinn skyldi
heita. Var hann þá kallaðr Ögmundr flóki. Ætluðu
Bjarmar þá at senda hann til móts við þik ok at drepa
þik; þó þóttust þeir vita, at mikils mundi við þurfa,
áðr en þér yrði í hel komit. Var þat þá enn tiltæki
þeira, at þeir létu seiða at Ögmundi, svá at hann skyldi
engi járn bíta atkvæðalaus. Því næst blótuðu þeir hann
ok trylldu hann svá, at hann var engum mennskum
manni líkr.
Eyþjófr hét víkingr einn. Hann var inn mesti berserkr
ok höfuðhetja, svá at eigi þótti nokkurr garpr
meiri en hann, ok hafði hann aldri færi skip í hernaði
en átján. Hann sat hvergi at landi ok lá úti á sætrjám
vetr ok varmt sumar. Allt var við hann hrætt, hvar
sem hann fór. Hann vann Bjarmaland ok skattgildi.
Þá hafði Ögmundr fengit sér átta fylgdarmenn. Þeir
váru allir í flókastökkum, ok beit á engan járn. Þeir
hétu svá: Hákr ok Haki, Tindr ok Tóki, Finnr ok
Fjösni, Tjösni ok Torfi. Síðan leggr Ögmundr félag
sitt við Eyþjóf, ok heldu þeir báðir samt í hernað. Þá
var Ögmundr tíu vetra. Hann var með Eyþjófi fimm
vetr. Lagði Eyþjófr við hann ástfóstr svá mikit, at
hann mátti ekki í móti honum láta, ok fyrir hans skuld
gaf hann upp Háreki konungi alla skatta af Bjarmalandi.
Eigi launaði Ögmundr Eyþjófi betr en svá, at
hann drap hann sofanda í sæng sinni ok myrði hann
síðan. Var honum þetta því hægt at gera, at Eyþjófr
hafði lagt hann í sömu sæng hjá sér ok engan hlut í
móti honum látit, ok ætlaði hann gera sér hann at
óskasyni. Síðan skildi hann við menn Eyþjófs, ok fóru
þeir þangat, sem þeim líkaði, en Ögmundr hafði tvau
skip alskipuð. Var hann þaðan af kallaðr Ögmundr
Eyþjófsbani. Ok þat sama sumar börðuzt þér í Trönuvágum,
ok var Ögmundr þá fimmtán vetra. Undi hann
illa við, at hann hafði engri hefnd fram komit við þik, ok
því myrði hann Þórð stafnglám, fóstbróður þinn. Síðan
fór hann at hitta gýgina, móður sína, er Grímhildr var
kölluð, meðan hún var hjá mönnum. En þá var hún
orðin at finngálkni. Er hún maðr at sjá upp til höfuðsins,
en dýr niðr ok hefir furðuliga stórar klær ok geysiligan
hala, svá at þar með drepr hún bæði menn ok
fénað, dýr ok dreka. Ögmundr herti þá á hana, at hún
skyldi fyrirkoma þér, ok nú hefir hún lagzt á skóga
með dýrum ok er komin norðan á England ok leitar
at þér. Nú hefi ek sagt þér it ljósasta af Ögmundi.`
Þá mælti Oddr: "Þat þykki mér ván, at flestum
mönnum veiti þungt við hann, ef hann er slíkr sem þú
segir, en þó fýsir mik at finna hann." "Verri er hann
þó," sagði Rauðgrani, "en ek hefi sagt hann, því at
hann má heldr kallast andi en maðr, svá at ek hygg,
at hann verði eigi af mönnum drepinn. En förum vit
til skipa fyrst," -- ok svá gerðu þeir. Ok er þeir koma
til sjávar, sá Oddr þar mörg skip fljóta. Gengu þeir
nú út á skipin. Sá Oddr þar tvá menn, þá er af báru
af öllum. Þeir stóðu upp á móti Rauðgrana ok heilsuðu
þar fóstbróður sínum. Hann settist niðr á millum
þeira ok bað Odd sitja. Rauðgrani mælti: "Hér er
kominn maðr sá, er þit fóstbræðr munuð hafa heyrt
getit, er Oddr heitir ok er kallaðr Örvar-Oddr, ok vil
ek, at hann verði fóstbróðir várr; skal hann ok einn
mestu ráða af oss, því at hann er vanastr hernaði."
Sírnir svarar: "Er þetta Oddr sá, sem fór til Bjarmalands?"
"Satt er þat," sagði Rauðgrani. "Mér þykkir
þá," sagði Sírnir, "oss í veitt, at hann sé várr fóstbróðir."
"Fullvel líkar mér þat," sagði Garðarr. Binda þeir
þetta með fastmælum. Þá spyrr Rauðgrani, hvert Oddr
ætli at halda. "Förum fyrst," sagði Oddr, "vestr á við
til Englands." Svá gerðu þeir, at þeir sigla þar til, at
þeir koma við land. Tjölduðu þeir þá yfir skipum sínum
ok lágu þar nokkura stund.
Þat var einn veðrdag góðan, at þeir Sírnir ok Garðarr
fóru á land at skemmta sér ok margir menn með
þeim, en Oddr var við skip niðri. Rauðgrani sást
ekki. Veðr var furðu heitt, ok fóru þeir fóstbræðr af
klæðum ok á sund við vatn eitt. Þar var skógr nærri.
Flestir váru menn þeira at nokkurri skemmtan. En er
á leið daginn, sáu þeir, at dýr eitt furðu stórt kom fram
ór skóginum. Þat hafði mannshöfuð ok geysistórar vígtennr.
Hali þess var bæði langr ok digr, klærnar furðuliga
stórar. Sitt sverð hafði þat í hvárri kló; þau váru
bæði björt ok stór. Þegar er þetta finngálkn kemr
fram at mönnum, þá emjar þat ógurliga hátt ok drap
þegar fimm menn í fyrsta atvígi. Þá hjó hún
með hváru sverði, en inn þriðja beit hún með tönnunum,
tvá sló hún með halanum ok alla til dauðs. Innan
lítils tíma hafði hún drepit sex tigi manna. Þá var
Garðarr klæddr ok snarar þegar fram í móti finngálkninu
ok höggr þegar með sverði til þess svá hart, at sverðit
hrýtr ór annarri klónni ok út í vatnit, en hún höggr
annarri til Garðars með sverðinu, svá at hann fell
þegar til jarðar. Hljóp hún þá ofan á hann. Í því kom
Sírnir at með sverð þat brugðit, er Sniðill hét, allra
bezt, svá at hvergi nam í höggi stað. Hann hjó
til dýrsins ok af því annat sverðit ok út á vatnit. Í því
sló finngálknit hann undir sik, svá at hann var þegar
í óviti. Menn þeir, sem undan kómust, hlupu til skipa
ok segja Oddi fall þeira fóstbræðra ok margra manna
annarra, segja ok, at engi mætti við þá óvætti eiga, -- "ok
skaltu, Oddr," segja þeir, "halda þegar í stað frá landi,
ok forðum oss sem skjótast." "Skömm mikil er þat,"
sagði Oddr, "ef vér skulum svá í burt fara, at ek hefna
ekki þeira fóstbræðra, svá vaskir menn sem þeir váru,
ok skal þat aldri." Tekr hann þá örvamæli sinn ok
gengr á land. Ok er hann var skammt kominn, heyrðu
þeir ógurlig læti. Litlu síðar sér Oddr, hvar finngálknit
ferr. Hann leggr þá eina af Gusisnautum á streng ok
skýtr í augat á dýrinu ok út um hnakkann. Finngálknit
gekk þá svá hart at honum, at Oddr kom eigi boganum
við. Færði þat þá báðar klærnar í bringu honum svá
hart, at honum var búit við at falla á bak aptr, en
skyrtan dugði þá sem optar, svá at klærnar grönduðu
ekki Oddi. Hann brá þá sverðinu, er hann var gyrðr
með, bæði skjótt ok hart ok hjó ór dýrinu halann, er
þat ætlaði at slá hann með, en annarri hendi helt hann
því frá sér, svá at þat náði eki at bíta hann. En er
þat hafði misst halann, rann þat til skógar grenjanda.
Þá skaut Oddr annarri Gusisnaut. Hún kom aptan á
bak dýrinu ok smó fram í hjartat ok út um brjóstit;
fell þá finngálknit til jarðar. Hlaupa þá þar menn
margir at dýrinu ok lömdu ok hjuggu, er hvergi höfðu
áðr þorat nær at koma. Var dýrit þá með öllu dautt.
Síðan lét Oddr brenna dýrit, en færa þá fóstbræðr til
skipa ok græða.
Síðan heldu þeir á burt þaðan ok sátu í Danmörk
um vetrinn. Lágu þeir þá mörg sumur í hernaði ok
herjuðu um Svíþjóð, Saxland, Frakkland ok Flæmingjaland,
þar til at þeim Sírni ok Garðari leiddist hernaðr
ok settust at ríkjum sínum. Rauðgrani fylgir þeim, því
at hann hafði komit af landi ofan, þá þeir váru búnir
at sigla, eptir er Oddr hafði unnit finngálknit, ok sjaldan
var Rauðgrani þá við staddr, er nokkurar mannraunir
váru í, en inn ráðugasti var hann, þá er þess
þurfti við, ok latti sjaldan stórvirkja.
Nú leggr Oddr í hernað ok hafði þrjú skip vel skipuð.
Fór hann enn af nýju at leita Ögmundar Eyþjófsbana.
Váru nú liðnir tíu vetr, síðan at Oddr fór af Risalandi.
Þat var eitt kveld, at Oddr lá við andnes eitt ok hafði
tjald á landi. Hann sér, hvar maðr rær einn á skútu.
Sá sótti knáliga róðrinn, enda var hann furðu stórr
at sjá. Hann rær svá hart at skipum Odds, at hvervetna
brotnaði þat, er fyrir varð. Síðan gengr hann á land
ok þangat, sem tjöldin váru, ok spyrr, hverr fyrir skipunum
réði. Oddr sagði til sín, -- "eða hverr ertu?"
Hann kveðst Vignir heita, -- "eða ertu Oddr sá, er
fór til Bjarmalands?" "Satt er þat," sagði Oddr. "Hér
kann ek ekki um at tala," sagði Vignir. "Hví svá?"
sagði Oddr. "Því," sagði Vignir, "at ek kann varla at
ætla, at þú sért faðir at mér, svá lítill ok smáskítligr
sem mér sýnist þú vera." "Hver er móðir at þér?"
sagði Oddr, "eða hversu gamall ertu?" "Hildigunnr
heitir móðir mín," sagði Vignir; "var ek fæddr upp á
Risalandi, ok þar hefi ek upp vaxit, en nú em ek tíu
vetra gamall. Sagði hún mér, at Örvar-Oddr væri faðir
at mér, ok hugða ek, at vera mundi inn röskvasti maðr,
en nú sé ek, at þú ert it mesta vesalmenni at sjá, ok
svá muntu at reyna." Oddr sagði: "Ætlar þú, at þú
munir miklu fleiri eða meiri afreksverk vinna en ek
hefi unnit? En við mun ek ganga frændsemi við þik,
ok ver velkominn með mér." "Þat mun ek ok þiggja,"
sagði Vignir, "ok þykkir mér þó in mesta lítilmennska
at vera í bland við þik ok menn þína, því at mér þykkja
þeir náliga líkari möðkum en mönnum, enda þykkir
mér alllíkligt, at ek muna vinna meiri þrekvirki en þú,
ef ek lifi lengi." Oddr bað hann ekki forsmá menn
sína.
Um morguninn bjuggust þeir til at sigla. Þá spyrr
Vignir, hvert Oddr vildi halda. Hann kveðst vildu leita
at Ögmundi Eyþjófsbana. "Af honum fær þú ekki gott,
þótt þú finnir hann," sagði Vignir, "því at hann er
it mesta tröll ok óvættr, er skapazt hefir í norðrhálfu
heimsins." "Eigi mun þat satt," sagði Oddr, "þar er
þú frýðir mér um vöxt ok afl ok mönnum mínum, at
þú æðrist nú svá, at þú þorir eigi at sjá né finna Ögmund
flóka" "Eigi þarftu," sagði Vignir, "at frýja mér
svá hugar, en þessi orð þín skal ek launa þér nokkurn
tíma, svá at þykki þá eigi betr en mér nú. En
segja mun ek þér til, hvar Ögmundr er. Hann er kominn
í fjörð þann, er Skuggi heitir, hann er í Hellulands
óbyggðum, ok þeir níu saman, hann ok flókadrengir
hans. Er hann því þar kominn, at hann hirðir
ekki þik at finna. Nú máttu sækja hann heim, ef þú
vilt, ok vita, hversu er gengr." Oddr sagði svá skyldu
vera.
Síðan sigla þeir, þar til er þeir kómu í Grænlands
haf, snúa þá suðr ok vestr fyrir landit. Þá mælti Vignir:
"Nú skal ek sigla fyrir skipi mínu í dag, en þér haldið
þar eptir." Oddr bað hann ráða. Vignir var þá skipstjórnarmaðr.
Þeir sjá um daginn, hvar klettar tveir
koma upp ór hafinu. Oddr undrast þat mjök. Þar sigldu
þeir á millum klettanna. En er á leið daginn, sáu þeir
ey mikla. Oddr bað þar at leggja. Vignir spurði, hvat
því skyldi. Oddr bað fimm menn ganga á land ok leita
at vatni. Vignir kvað þess enga þörf ok sagði enga af
sínu skipi fara skyldu. En er menn Odds kómu á eyna,
höfðu þeir litla stund þar verit, áðr eyin sökk, ok
drukknuðu þeir allir. Lyngi var vaxin ey sjá ofan. Ekki
sáu þeir hana síðan upp koma. Horfnir váru ok klettarnir,
þegar þeir sáu til. Oddr undrast þetta mjök ok
spurði Vigni, hverju þetta sætti. Vignir sagði: "Rétt
þykkir mér þér fara vit eptir vexti. Nú mun ek segja
þér, at þetta eru sjóskrímsl tvau. Heitir annat hafgufa,
en annat lyngbakr. Er hann mestr allra hvala í heiminum,
en hafgufa er mest skrímsl skapat í sjónum. Er
þat hennar náttúra, at hún gleypir bæði menn ok skip
ok hvali ok allt þat hún náir. Hún er í kafi, svá at
dægrum skiptir, ok þá hún skýtr upp höfði sínu ok
nösum, þá er þat aldri skemmr en sjávarfall, at hún
er uppi. Nú var þat leiðar sundit, er vér fórum á
millum kjapta hennar, en nasir hennar ok inn
neðri kjaptrinn váru klettar þeir, er yðr sýndist í hafinu,
en lyngbakr var ey sjá, er niðr sökk. En Ögmundr
flóki hefir sent þessi kvikvendi í móti þér með fjölkynngi
sinni til þess at bana þér ok öllum mönnum
þínum. Hugði hann, at svá skyldi hafa farit fleiri sem
þeir, at nú drukknuðu, en hann ætlaði, at hafgufan
skyldi hafa gleypt oss alla. Nú siglda ek því í gin hennar,
at ek vissa, at hún var nýkomin upp. Nú höfum
vér getat sét við þessum vélum Ögmundar, en þó er
þat mín hyggja, at af honum hljótir þú verst allra
manna," "Á þat mun nú verða at hætta," sagði Oddr.
Sigla þeir nú, þar til at þeir koma til Hellulands, ok
leggja inn á fjörðinn Skugga. En er þeir eru landfastir
orðnir, ganga þeir feðgar á land ok þar till, sem þeir
sjá, hvar virki stendr, ok sýnist þeim þat harðla rammgert.
Flóki gekk þá út á virkisarminn ok hans félagar.
Ögmundr heilsar þá Oddi blíðliga ok frétti at erendum.
"Eigi þarftu at því at spyrja," sagði Oddr, "því
at ek vil hafa líf þitt." "Hitt er ráð," sagði Ögmundr, "at
vit sættumst heilum sáttum." "Nei," sagði Oddr, "þat
skal verða aldri, því at hitt var mér í hug, þá er þú drapt
ok myrðir Þórð stafnglám, fóstbróður minn, ok níddist
á honum." "Því gerða ek þat," sagði Ögmundr, "at
mér þótti eigi áðr jafnvegit, en nú þótt þú hafir mik
fundit, getr þú aldri mik unnit, meðan ek em í virkinu,
en nú býð ek þér, at þit feðgar berizt tveir við oss
kumpána, ella munu vér í virkinu fyrir mælast" "Þat
skal vera," sagði Oddr, "ok skal ek berjast við þik,
Ögmundr, en Vignir við kumpána þína." "Þat skal eigi
vera," sagði Vignir, "skal ek nú launa þér frýjuorðit,
þat er þú lagðir mér í fyrsta tíma, at vit fundumst, at
ek munda eigi þora at finna Ögmund." "Þessa skiptis
munu vit iðrast síðar," sagði Oddr, "þó at þú ráðir nú
at sinni."
Taka þeir síðan at berjast. Var þat nær sjá. Var þar
harðr atgangr, sem þeir Ögmundr ok Vignir gengust
at, því at hvárrtveggi þeira var rammr at afli ok inir
vápnfimustu. En svá gekk Vignir hart at Ögmundi, at
hann stökk norðr með sjávarhömrunum, en Vignir hljóp
eptir, allt þar til er Ögmundr hljóp ofan fyrir hamrana
í tó eina, en Vignir þegar eptir; þá var fertugt ofan.
Þá tóku þeir til ok glímdu með miklum atgangi ok
ómannligum, því at þeir ruddu upp jörðu ok grjóti
sem lausri mjöllu. Nú er þar til at taka, sem Oddr er.
Hann hafði kylfu stóra í hendi, því at engan Flóka
drengja bitu járn. Lamdi hann þá hart með kylfunni,
svá at á lítilli stundu hafði hann drepit þá alla, sem hann
átti við, ok var hann lítt móðr, en ekki sárr; olli því
skyrta hans. Þá fýsir Odd at leita at Vigni ok vita, hvat af
honum mun orðit. Gengr hann þá fram með hömrunum,
þar til at hann kemr þar at uppi yfir, sem þeir Vignir
ok Ögmundr höfðu at gengizt. Ok í því brá Ögmundr
Vigni, svá at hann fell, ok þegar jafnskjótt greyfðist
hann niðr at honum ok beit sundr í honum barkann.
Lét Vignir svá líf sitt. Þá sýn sagðist Oddr svá sét hafa,
at honum hafi verst þótt ok mest við brugðit. Ögmundr
mælti þá: "Nú þætti mér þér, Oddr, betra hafa verit,
at vit hefðum sætzt, sem ek bauð, því at nú hefir þú
fengit þann mannskaða af mér, at þú munt aldri bætr
bíða, þar sem Vignir er dauðr, sonr þinn, sá maðr, at
ek hygg fræknastan ok sterkastan orðit hafa á Norðrlöndum,
því at hann var nú tíu vetra gamall, ok hefði
hann mik yfir unnit, ef ek væri alþýðligr maðr, en
nú em ek eigi síðr andi en maðr. En svá hefir hann hart
kreist búk minn, at hann hefir náliga brotit í mér hvert
bein, svá at þau skrapa öll innan í skinninu, svá at ek
væra dauðr, ef ek hefða eðli til þess. En engan mann
hræðumst ek í veröldunni nema þik, ok af þér mun ek
nokkut illt hljóta, hvárt þat verðr fyrr eða síðar, enda
áttu nú þín í at hefna." Oddr varð þá ógurliga reiðr,
ok stökk hann þegar ofan fyrir hamrana ok kom standandi
niðr í tóna. Ögmundr brá þá skjótt við ok steypti
sér ofan fyrir hamrana í sjóinn at höfðinu, svá at hvítfyssti
upp á móti. Ekki kom Ögmundr upp síðan, svá
at Oddr gæti þat sét. Síðan skildu þeir Ögmundr í því
sinni, ok undi Oddr við it versta, ok fór hann síðan
til skipa sinna og sigldi á burt ok helt til Danmerkr ok
fann þar Garðar, fóstbróður sinn, ok tók hann við honum
harðla vel.
Oddr sat í Danmörk þann vetr, en at vári lögðu þeir
Garðarr í hernað ok gerðu orð Sírni til Gautlands.
Fór hann til móts við þá, ok var Rauðgrani þar í ferð.
Rauðgrani spurði Odd, hvert hann vildi á halda.
Hann kveðst vilja leita Ögmundar Eyþjófsbana ok vita,
ef hann gæti fundit hann. "Rétt þykkir mér þér fara
sem klárnum," sagði Rauðgrani, "hann sækir þangat
mest, sem hann er kvaldastr, enda sækir þú eptir Ögmundi,
en fær af honum í hvert sinn, er þit finnizt,
bæði skömm ok skaða, ok ekki þarftu þat at ætla, at
Ögmundr hafi batnat, síðan þit skilduð. En segja má
ek þér, hvar hann er niðr kominn, ef þér er forvitni á
því. Austr er hann kominn til Geirröðar jötuns í
Geirröðargarða ok hefir fengit Geirríðar, dóttur hans,
ok eru þau bæði in mestu tröll, ok let ek þik at fara
þangat." Oddr kveðst fara skyldu eigi at síðr.
Síðan bjuggust þeir allir fóstbræðr í Austrveg, ok
er þeir kómu austr at Geirröðargörðum, þá sáu þeir,
hvar maðr var á báti ok sat til fiskjar. Þat var Ögmundr
Eyþjófsbani reyndar; hann hafði yfir sér loðkápu. En
þá er þeir Oddr skildu, fór Ögmundr í Austrveg ok
gerðist mágr Geirröðar jötuns ok skattgildi alla konunga
í Austrvegi á þann máta, at þeir skyldu allir
senda honum á tólf mánuðum hverjum kampinn efra
ok neðra af sjálfum sér. Þar af hafði Ögmundr látit
gera sér þá sömu kápu, er þá hafði hann. Þeir Oddr
lögðu þá at bátinum, en Ögmundr hélt undan; reri
hann þá heldr sterkliga. Þeir fóstbræðr hlupu þá allir
á eitt skip ok reru eptir honum heldr rammliga ok tóku
tveir hverja ár, en svá reri Flóki sterkliga, at hvárki dró
með þeim sundr né saman, ok allt þar til at þeir kómu
at landi. Þá hljóp Ögmundr á land ok skildi við bát
sinn í flæðarmáli. Oddr var skjótastr á land af sínum
mönnum ok þar næst Sírnir, ok hlaupa báðir
eptir Ögmundi. En er Ögmundr sér, at þeir muni
finnast, þá mælti hann ok kvað vísu:
"Beiðik Geirröð
með goða hylli,
kappa inn stærsta,
koma mér at bjarga
ok beðju mína
beint sem aðra,
þarfk nú allra
þeira gengis."
Þá sannast it fornkveðna, at þar var örg vættr, sem
hún var nefnd. Kom Geirröðr þar með allt sitt fólk;
váru þau fimm tigir saman at tölu. Þá kom Garðarr
ok menn þeira Odds eptir. Slær þá í inn harðasta bardaga.
Var Geirröðr heldr stórhöggr, svá at hann hafði
á lítilli stundu drepit fimmtán menn fyrir Oddi. Oddr
leitaði þá at Gusisnautum. Tók hann þá Hremsu ok
lagði hana á streng ok skaut. Hún kom fyrir brjóst
Geirröði ok út um herðarnar. Áfram gekk Geirröðr við
skotit ok varð þriggja manna bani, áðr en hann fell
dauðr at jörðu. Geirríðr var ok mannskæð, því at hún
drap á lítilli stundu átján menn. Þá sneri Garðarr á
móti henni ok átti við hana höggvaviðskipti, en svá
lauk með þeim, at Garðarr hné dauðr at velli. En er
Oddr sá þat, varð hann reiðr ákafliga. Lagði hann þá
Gusisnaut á streng ok skaut henni undir höndina hægri
á Geirríði ok út um ina vinstri. Ekki sáu þeir hana
gefa sik við þat. Óð hún þá fram í fylkinguna ok drap
fimm menn. Þá skaut Oddr annarri Gusisnaut. Hún
kom í smáþarmana á Geirríði ok út um lendarnar á
henni; dó hún þá litlu síðar.
Ögmundr var ok eigi ruðulítill í bardaganum, því
at hann hafði drepit á lítilli stundu þrjá tigi manna,
áðr Sírnir snýr í móti honum, ok eigast þeir við harðan
atgang, ok bárust skjótt sár á Sírni. Litlu síðar sér
Oddr, at Sírnir hrökkr fyrir Ögmundi. Snýr hann því
þangat til, en er Ögmundr sá þat, snýr hann á flótta
ok hleypr heldr röskliga, en þeir Sírnir ok Oddr eptir.
Fara þá hvárir sem mest geta. Ögmundr var í kápu
sinni inni góðu, en er saman dró með þeim, kastar
Ögmundr kápunni ok kvað vísu:
"Nú munk kasta verða
kápu minni,
þeiri er ger var
af grön jöfra,
en hlaðbúin
á hliðar báðar,
munk hennar mjök móðr
missa verða.
Þeir elta mik
allsýsliga
Oddr ok Sírnir,
orrostu í frá."
En svá sem Ögmundr var léttbúnari, dró hann undan.
Oddr herti sik þá, ok varð hann fljótari en Sírnir. Ok
er Ögmundr sá þat, snýr hann á móti honum ok ráðast
þeir á. Var þeira glíma ok atgangr bæði harðr ok
langr, því at Oddr hafði ekki afl við Ögmund, en eigi
kom hann honum af fótunum. Þá kom Sírnir at með
brugðit sverðit Sniðil ok ætlaði þegar at höggva til
Ögmundar, en er hann sá þat, brá hann Oddi fyrir
höggit. Þá heptir Sírnir sik. Fór svá jafnan, at Ögmundr
hafði Odd fyrir skjöldinn, ok því varð ekki af
tilræðum Sírnis, en þó at á Odd kæmi, varð hann ekki
sárr sakir skyrtu sinnar innar góðu. Þat var einn tíma,
at Oddr stakk báðum fótum í einn jarðfastan stein ok
gekk svá hart á, at Ögmundi var búit at kikna við. Í
því hjó Sírnir til Ögmundar. Þá varð honum eigi ráðrúm
til at skjóta Oddi fyrir höggit. Þat högg kemr
aptan á þjóhnappana, ok tók Sniðill þá slíkt er hann
nam. Hjó Sírnir þá svá mikinn hlut ór kríkum Ögmundar,
at enginn hestr dregr meira. Við þat bregðr
Ögmundi svá, at hann fór þar þá