ÞAT er upphaf þessarar sögu, at Logi hefir konungr
heitit. Hann réð fyrir því landi, er norðr er af
Noregi. Logi var stærri ok sterkari en nokkurr annarr
í því landi. Var lengt nafn hans, ok var kallaðr Hálogi.
Af honum tók landit nafn ok var kallat Hálogaland.
Logi var allra manna fríðastr. Brá honum um afl ok
vöxt í ætt sína, því at hann var risakyns. Hann átti
Glöð, dóttur Gríms ór Grímsgörðum norðan ór Jötunheimum,
er þá váru kallaðir fyrir norðan í Elivágum.
Grímr var inn mesti berserkr. Hann átti Alvöru, systur
Álfs ins gamla. Hann réð fyrir því ríki, er liggr í
milli á tveggja. Þær tóku nafn af honum, ok var kölluð
elfr hvártveggi. Var sú kölluð Gautelfr, er fyrir sunnan
var við land Gauta konungs ok skildi við Gautland.
En sú var kölluð Raumelfr, er fyrir norðan var ok
kennd var við Raum konung. Ríki þat var kallat
Raumaríki. Þat váru kallaðir Álfheimar, er Álfr konungr
réð fyrir, en þat fólk er allt álfakyns, er af honum
er komit. Váru þat fríðari menn en aðrar þjóðir næst
risafólki. Álfr konungr átti Bryngerði, dóttur Raums
konungs af Raumaríki. Hún var stór kona, en ekki
væn, því at Raumr konungr var ljótr. Er þat kallat,
at þeir menn sé miklir raumar, sem ljótir eru ok stórir.
Hálogi konungr átti tvær dætr við Glöð, drottningu
sinni. Hét önnur Eisa, en önnur Eimyrja. Þær váru
fríðari meyjar en nokkurar aðrar í því landi. Þær áttu
til þess kyn, svá var faðir þeira ok móðir. En sakir
þess, at eldr ok ljós birtir þar, sem áðr er myrkt, tóku
þessir hlutir nafn af fyrrgreindu fólki.
Jarlar tveir váru með Háloga. Hét annarr Vífill, en
annarr Véseti. Þeir váru báðir miklir menn ok sterkir.
Þeir vörðu land konungs. Þat var einn dag, at jarlarnir
gengu fyrir konung, ok bað Vífill Eimyrju, en Véseti
Eisu. Konungr synjaði þeim báðum. Þeir urðu við þat
mjök reiðir, svá at litlu síðar tóku þeir þær í burt ok
stukku ór landi ok firrðust fund hans, því at hann
gerði þá útlæga af ríki sínu, ok lét hann gera til þess
galdra, at þeir yrði þar aldri innlenzkir, ok lagði hann
á, at þeira ættmenn yrði jafnan útlægir af sínum eignum.
Véseti settist í ey þá eða hólm, er kallaðr er Borgundarhólmr.
Hann var faðir Búa ok Sigurðar kápu.
Vífill sigldi austr lengra ok settist í þá ey, er Vífilsey
heitir. Hann átti son við Eimyrju, konu sinni, er Víkingr
hét. Hann var snemma mikill vexti ok sterkari en
aðrir menn.
Hringr hét konungr. Hann var fylkiskonungr í Svíaveldi.
Hann átti drottningu ok eina dóttur barna, er
Húnvör hét. Hún var allra kvenna fríðust ok bezt
mennt. Hún helt skemmu mikla ok kvenna sveit. Sú
hét Ingibjörg, er næst henni gekk, dóttir Herfinns jarls
af Ullarakri. Þat töluðu flestir menn, at Ingibjörgu
skorti ekki við konungs dóttur nema burði ok speki,
því at þat bar hún yfir hvern mann þar í landi. Margir
konungar ok konungasynir báðu hennar, ok vísaði hún
öllum frá. Ór hófi þótti öllum ganga metnaðr hennar ok
ofstopi. Töluðu þat ok margir menn, at henni mundi
koma nokkurr hnekkir. Gekk nú svá fram nokkura tíma.
Fjall eitt var at baki konungs atsetunni. Þat var svá
hátt, at þar lágu engir manna vegir yfir. Þat var einn
dag, at ofan af fjallinu gekk einn maðr, ef mann skyldi
kalla. Hann var meiri ok illiligri en menn hefði fyrr
sét. Hann var líkari jötni en mennskum manni. Hann
hafði í hendi flein tvíoddaðan. Þetta var þann tíma,
er konungr sat yfir borðum. Þessi raumr gekk at hallardyrum
ok beiddist inn at ganga, en dyraverðir synjuðu.
Sjá lagði til þeira fleininum, ok sinn oddrinn kom
fyrir brjóst hvárum ok svá út um bakit, ok hóf þá
báða yfir höfuð sér ok kastar þeim báðum langt á völlinn
dauðum, gekk inn síðan ok fyrir hásæti konungs
ok mælti: "Með því, Hringr konungr, at ek hefi virt
þik svá mikils, at ek hefi sótt yðr heim, þá þykki mér
skylt, at þér gerið mitt erendi." Konungr spyrr, hvat
þat væri eða hvat hann héti. Hann svarar: "Ek heiti
Hárekr járnhauss. Er ek sonr Kols konungs kroppinbaks
af Indíalandi, en erendi mitt er þat, at ek vil, at þér
gefið í mitt vald dóttur yðra, land ok þegna. Munu
þat ok flestir kalla, at betr sé standanda ríkit, at ek
stýri en þú afgamall ok mannskaparlauss. En með því
at þér þykkir nokkur mótgerð í því at láta ríkit, þá
skal ek þat veita þér í móti at ganga at eiga dóttur
þína, Húnvöru, en ef þér líkar þá eigi, þá mun ek
drepa þik, en eiga ríkit ok hafa Húnvöru fyrir frillu."
Konungi þótti nú at höndum kominn vandi mikill, því
at allt fólk varð hryggt við tal þeira. Konungr mælti
þá: "Mér þykkir ráð, at vit vitum, hverju hún vill
svara." Hárekr kvað sér þat vel líka. Var þá sent eptir
Húnvöru, ok þetta var borit upp fyrir henni. Hún
mælti: "Vel lízt mér á þenna mann, en verða þykki
mér mega, at mér verðr hann stórr í skapsmunum, en
fullkosta er mér í honum í allan máta, en þó vil ek
at því spyrja, hvárt ekki skal til undanlausnar." "Eigi
skal þat," segir Hárekr, "ef konungr vill ganga á hólm
við mik at þriggja nátta fresti eða fá mann fyrir sik,
þá skal sá ráða öllum hlutum, er annan fellir á hólmi."
"Víst mun þat," segir Húnvör, "at sá mun engi fást,
at þik sigri í einvígi, en þó mun ek því játa." Hárekr
snýr síðan út, en Húnvör fór til skemmu ok grét sárt.
Konungr spurði eptir sína menn, hvárt engi vildi
vinna þat til ráðahags við dóttur sína at berjast við
Hárek. En þótt ráðit þætti gott, vildi engi til vinna,
því at öllum þótti víss dauðinn. Töluðu þat ok margir,
at þetta væri henni makligt, svá mörgum sem hún
hefði frá vísat, ok mundi nú lægjast metnaðr hennar,
ef hún skyldi eiga Hárek.
Eymundr hét þjónustumaðr hennar. Hann var henni
hollr ok trúr í öllum ráðum. Þenna kallaði hún til
þegar um daginn ok mælti: "Ekki mun tjá kyrru fyrir
at halda. Vil ek senda þik, skaltu taka skip ok róa til
eyjar þeirar, er liggr út undan Ullarakri, er Vífilsey
heitir. Þar stendr bær í eynni. Þangat skaltu fara ok
koma þar annat kveld um dagsetrs skeið. Skaltu ganga
inn í bæinn vestri dyrr, ok er þú kemr inn, muntu sjá
roskinn mann hvatligan ok aldraða konu. Ekki mun
þar fleira manna. Son eiga þau, er Víkingr heitir. Hann
er nú fimmtán vetra, manna gerviligastr. Eigi mun
hann á vaðbergi vera. Annathvárt munum vér þaðan
fá leiðrétting várra mála, ella þykki mér seinligt um.
Láttu ekki sjá þik, en ef svá kann til at bera, at þú
sjáir inn þriðja manninn, þá kasta þú þessu bréfi í kné
honum ok far síðan heim."
Eymundr bregðr við skjótt ok ferr á skip við tólfta
mann ok kemr í Vífilsey, en gengr einn á land ok til
bæjar ok finnr eldaskálann ok stendur at hurðarbaki.
Bóndi sitr við eld ok húsfreyja. Lízt honum bóndi
drengiligr. Fölski var fallinn á eldinn, ok sá eigi glöggt.
Húsfreyja tók til orða: "Þat ætla ek, Vífill minn, at okkr
dugi, at Víkingr, sonr okkar, komi fram, því at engir
munu koma í móti, ok er skjótt komit at því, er hólmstefnan
á at vera Háreks." "Þat þykki mér eigi ráð,
Eimyrja," segir hann, "því at sonr okkarr er ungr ok
álitalítill, framgjarn ok óforsjáll. Er þat bráðr bani hans,
ef hann lætr ginna sik til at berjast við Hárek, en þó
muntu þessu ráða." Litlu síðar spratt upp hurð at baki
bónda, ok gekk þar fram maðr furðuliga mikill vexti ok
settist niðr hjá móður sinni. Eymundr varpaði bréfinu í
kné Víking ok hljóp út síðan ok til skips ok kom til Húnvarar
ok segir sitt erendi. Hún segir, at auðna mundi
ráða. Víkingr tók bréfit, ok var þar á kveðja konungsdóttur
ok þat með, at hann berðist við Hárek járnhaus
ok hún mundi ganga með honum. Víkingr brá lit við,
ok er Vífill sá þat, þá spurði hann, hvat þat væri.
Víkingr sýndi honum bréfit. "Þat vissa ek," segir Vífill,
"ok hefði betra verit, at ek hefði ráðit áðan, Eimyrja,
eða hvat ætlar þú til?" Víkingr segir: "Mun eigi gott
at frelsa konungsdóttur?" Vífill mælti: "Þat er þinn bráðr
bani, ef þú berst við Hárek." "Til þess skal hætta," segir
Víkingr. "Ekki mun þá verða við gert," segir Vífill,
"en segja má ek þér frá ætt hans ok honum sjálfum.
Tírus inn mikli var konungr yfir Indíalandi. Hann
var ágætr höfðingi sakir allra hluta. Hann átti sér ágæta
drottning ok eina dóttur barna, er Tróna hét. Hún var
allra kvenna fríðust, ólík flestum konum fyrir sakir
vizku; bar hún af öllum konungadætrum.
Þann mann er at nefna til sögunnar, er Kolr hét.
Margt gott er af honum at segja, þat fyrst, at hann var
stórr sem jötunn, ljótr sem fjándinn ok svá fjölkunnigr,
at hann fór í jörðu ok á ok límdi saman stóð ok
stjönur. Hann var svá mikil hamhleypa, at hann brást
í ýmissa kvikenda líki. Hann fór ýmist með vindum
eða í sjó. Hann hafði svá mikinn hring á herðdum, at
ef hann stóð réttr, bar hæra kryppuna en höfuðit.
Hann fór til Indíálands með mikinn her ok felldi Tírus
frá landi, en gekk at eiga Trónam ok tók undir sik
land ok þegna ok gerðist konungr yfir. Hann átti mörg
börn við Trónu, ok brá þeim meir í föður ætt en
móður.
Kolr var kallaðr kroppinbakr. Hann átti þrjá kostgripi:
Þat var sverð, svá góðr gripr, at ekki var betra
borit í þann tíma. Sverðit hét Angrvaðíll. Annarr gripr
var gullhringr, er Glæsir hét. Þriði var horn. Þat var
náttúra drykkjar þess, er í var neðra gólfi, at hverr,
sem af drakk, fekk vanheilsu þá, er lepra heitir, ok
óminni svá mikit, at hann mundi engan þann hlut,
sem áðr hafði verit, en ef drukkit var af efra hlut hornsins,
þá bættist þegar.
Elzt barn þeira var Björn blátönn. Tönn hans var
blá at lit ok stóð hálfrar annarrar alnar fram ór munni
hans. Opt banaði hann þar með mönnum í bardögum
eða þá hann var reiðr. Dís hét dóttir Kols. It þriðja
barn þeira hét Hárekr. Þá hann var sjau vetra, var
hann sköllóttr um allt höfuð. Hauss hans var svá harðr
sem stál. Því var hann járnhauss kallaðr. It fjórða barn
þeira hét Ingjaldr. Vörr hans in efri var alnar löng frá
nefi. Því var hann kállaðr Ingjaldr trana. Þat var gaman
þeira bræðra, þá þeir váru heimá, at Björn blátönn
hjó, sem hann gat, tönn sinni í haus Háreki, bróður
sínum, ok skaðaði hann ekki. Ekki festi vápn á vörr
Ingjalds trönu. Kolr kroppinbakr lét seiða til þess, at
ekki vápn skyldi at bana verða öllu hans afsprengi utan
sverðit Angrvaðill. Ekki járn bítr þau annat.
En þá Kolr var fullgamall, dó hann illuni dauða.
Þá var Tróna vanheil ok varð léttari ok átti son, er
Kolr hét eptir föður sínum. Hann var svá líkr föður
sínum sem hann var honum skyldr. Þegar Kolr var
vetrgamall, var hann mjök illskiptinn við ungmenni.
Var hann kallaðr Kolr inn krappi. Dís giftist Jökli
járnhrygg Hann var blár berserkr. Þau systkin skiptu
arfi eptir föður sinn. Hlaut Dís hornit, en Björn blátönn
sverðit, Hárekr hringinn, Ingjaldr konungdóm,
en Kolr lausafé. Þrim vetrum eptir dauða Kols konungs
giftist Tróná Herfinni jarli, syni Hróðmars konungs
af Marseralandi, ok átti son við henni á fyrsta vetri, er
Framarr hét. Hann var efniligr ok ólíkr bræðrum sínum.
Nú þykki mér svá," segir Vífill, "at þú hættir eigi
lífi þínu undir heljarmann þenna, sem engi bíta
járn." "Eigi skal þat," segir Víkingr, "til skal hætta,
hversu er ferr." Ok er Vífill sér, at honum er alvara
í at berjast við Hárek, þá mælti hann: "Enn má ek
segja fleira af Kolssonum: Vit Véseti höfðum landvörn
með Háloga konungi. Heldum vit í hernað á sumrum.
Þat var eitt sinn, at vit mættum Birni blátönn í Græningjasundi,
ok börðumst vér með því móti, at Véseti
sló með kylfu sinni á hönd Birni, svá at sverðit fellr
ór hendi honum, ok náða ek þá sverðinu, ok keyrða
ek hann í gegnum, ok lét hann svá líf sitt. Hefik borit
síðan sverðit ok nú vil ek gefa þér þat, frændi." Hann
sótti þá sverðit ok fekk Víking. Honum leizt vel á
sverðit.
Síðan bjóst Víkingr ok fór einn á báti. Þann sama
dag kom hann til konungs hallar, er hólmstefnan átti
at vera. Var þar allt tvist ok daprt. Gekk Víkingr fyrir
konung ok kvaddi hann. Konungr spyrr hann at nafni.
Víkingr segir til it sanna. Húnvör sat á aðra hönd konungi.
Víkingr spyrr, hvárt hún beiddi hann at koma
þar. Hún segir þat satt vera. Víkingr spyrr, með hverjum
hætti hann skal á hólm ganga við Hárek. Konungr
mælti: "Þú skalt eiga dóttur mína með sæmiligum
mundi." Þessu játar Víkingr. Fastnar hann sér þá Húnvöru.
Þótti flestum sem feigð mundi kalla at Víking,
ef hann berðist við Hárek.
Síðan fór Víkingr til hómsins. Fylgdi konungr honum
með hirð sinni. Þar kom Hárekr ok spyrr, hverr
við sik skyldi berjast. Víkingr gekk fram ok mælti:
"Hér er sjá." Hárekr mælti: "Lítilræði þykki mér at
fella þik at velli, því af ek veit, at þú ert dauðr, ef ek
slæ þik með hnefa mínum." "En ek ætla, at þú telir
tormerki á at berjast við mik," segir Víkingr, "er þú
æðrast, er þú sér mik." Hárekr segir: "Eigi er þat, ok
þarf ek at forða lífi þínu, er þú vilt sjálfr ganga í
opinn munn heljar, ok högg þú fyrri, seim hólmgongu
lög eru til, því at ek hefi einvígi boðit, en ek mun
standa kyrr fyrir á meðan, því at óhræddr er ek fyrir
því, at mik muni þat saka." Víkingr brá nú Angrvaðli,
ok var því líkt sem elding brygði af honum. En er
Hárekr sá þat, mælti hann: "Við þik skyldi ek aldri
barizt hafa, hefðak vitat, at þú hefðir Angrvaðil haft.
Er því líkast, at svá fari sem faðir minn sagði, at vér
systkin munum skammlíf verða nema sá einn, er hans
nafn bæri. Var þat it mesta slys, er Ángrvaðill gekk ór
várri ætt." Ok í því hjó Víkingr ofan í haus Háreki
ok klauf hann allan at endilöngu, svá at sverðit hljóp
niðr í jörðina allt at hjöltum. Konungs menn æptu
þá sigróp mikit. Fór konungr heim til hallar með fagnaði.
Var þá um talat, at við brullaupi skyldi búast, en
Víkingr sagðist eigi þat vildu, -- "skal hún sitja í festum
þrjá vetr, en ek skal fara í hernað". Var nú svá
gert, at Víkingr helt ór landi með tveimr skipuin, ok
tókst þat vel, því at hann hafði sigr í hverri orrostu.
Ok er hann hafði tvá vetr í víkingu verit, lagði hann
um haustit at ey nokkurri. Þá var veðr gott ok hiti
mikill.
Þenna sama dag gengr Víkingr á land einn at
skemmta sér. Hann snýor til skógar. Varð honum þá
varmt mjök. Ok er hann kom í eitt rjóðr fagrt, settist
hann niðr ok sér, hvar kona gengr. Hún var harðlá
fögr. Hún gekk at honum ok heilsar upp á hann harðla
sæmiliga, en hann tók henni vel. Þau töluðust við
langa stund, ok fór ræða þeira heldr vinsamliga. Hann
frétti hana at nafni, en hún kvaðst Sólbjört heita Hún
spyrr, hvárt hann þyrsti ekki, því at hann hafi langt
gengit til. Víkingr kvað þat eigi vera. Hún tók horn
undan yfirhöfn sinni ok bauð honum at drekka, en
hann tók við ok drakk ok eptir þat syfar hann ok
hallast þá í kné Sólbjartar ok svaf. En er hann vaknar,
vár hún öll í burtu. Honum var heldr orðit kynlight
við drykkinn. Hann hafði hroll mikinn í búknum.
Veðrit var gustkalt, ok nær mundi hann engan hlut,
sem aðr hafði verit, en sízt til Húnvarar. Fór hann til
skips ok helt í burt. Tók hann þá krankleika mikinn
ok lagðist í rekkju af sótt þeiri, er líkþrá heitir. Heldu
þeir víða fyrir land fram, því at þeir vildu hvergi ílendast.
En er hann hafði tólf mánuði legit í þessum sjúkleika,
tók mjök at honum at þrengja, ok fellu mörg
sár á líkam hans.
Þat var einn dag, at þeir lögðu at landi, at þeir sáu
sjau skip sigla fyrir höfnina. Ok er þeir fundust, spurðu
hvárir aðra at nafni. Víkingr sagði til sín, en sá nefndist
Hálfdan, er fyrir var, ok vera Úlfsson. Hálfdan var
stórr maðr ok sterkligr, ok þegar hann veit, hversu
háttat er Víking, gekk hann á skip til Víkings, ok var
þá lítill máttr hans. Hálfdan spyrr, hversu at hefði
borizt um mein hans. Víkingr segir allt, sem orðit
hafði. Hálfdan svarar: "Þar hefir hamhleypan Dís Kolsdóttir
komit með metum sínum. Þykki mér seinligt at
rétta sinn hluta á henni, því at hún mun þykkjast hafa
hefnt Háreks járnhauss, bróður síns. Nú vil ek bjóða
þér fóstbræðralag ok vita, hvárt vit getum ekki hefnt
á Dísi." Víkingr svarar: "Enga ván veit ek mér á því
at fyrir koma Dísi eða Jökli járnhrygg, bónda hennar,
sakir vanmættis míns, en svá lízt mér á þik, at þó at
ek væri vel til reika, væri mér þetta vel boðit sakir
karlmennsku þinnar." Var þetta nú staðfest, at þeir
gerðust nú fóstbræðr.
Hálfdan átti dreka stóran, ok var hann kallaðr Járnbarði.
Hann var allr járni varðr fyrir ofan sjó, borðhár
ok inn bezti gripr. Ekki höfðu þeir þar lengi verit,
áðr þeir fóru burt ok heim í Svafa. Minnkaði þá mátt
Víkings, svá at hann gerðist banvænn. En er þeir kómu
við land, gekk Hálfdan einn frá skipum, þar til hann
kom í rjóðr eitt. Þar stóð steinn einn stórr. Hann gekk
at honum ok klappar á með sprota sínum. Þar gekk
út dvergr sá, er þar átti heima, er Litr hét. Þeir váru
vinir miklir. Hann heilsar honum blíðliga ok fréttir,
hvat at erendum væri. Hálfdan segir: "Nú þykki mér
mikit á liggja, fóstri, at þú gerir nú erendi mitt." "Hvat
er þat fóstri minn?" segir Litr. "Ek vilda, at þú næðir
horninu góða Dísar Kolsdóttur." "Kosta þú," segir Litr,
"því at þat er minn bani, ef ek leita við þat, en ek
fæ þat ekki þess heldr, því at þú veizt, at ekki tröll er
slíkt í veröldinni sem Dís." "Hér þykki mér á liggja
nú," segir Hálfdan. "Hví mun ek þá eigi hætta," segir
Litr, "þótt ek gefi mitt líf við?" "Vel muntu gera,"
segir Hálfdan. Skildu þeir þá at sinni. Gekk Hálfdan
þá til skipa ok dvaldist þar um hríð.
Nú er at segja frá Hringi konungi, at hann sitr í
sínu veldi ok Húnvör, dóttir hans, eptir fall Háreks járnhauss.
Þótti öllum þat mikit þrekvirki verit hafa. Þessi
tíðendi spurðust til Indíalands, ok þótti Ingjaldi trönu
mikit fráfall hans. Tók hann at skera upp herör ok
sendi um allt landit ok safnaði múg ok margmenni.
Margar óþjóðir hafði hann í her sínum ok stefndi öllum
þessum her til Svíþjóðar. Eigi kemr njósn fyrir
honum. Hann býðr konungi til bardaga. Hann bregðr
við skjótt ok hefir fátt manna, ferr þó til bardaga, ok
verða þar skjót umskipti. Þar fell Hringr konungr ok
öll hans hirð, en Ingjaldr tók burt Húnvöru ok hafði
til Indíalands. Jökull járnhryggr leitar at þeim
fóstbræðrum ok vill hefna Háreks, mágs síns.
Nú er þar til at taka, at þeir Víkingr ok Hálfdan
eru í Svafa. Þá er liðnar váru sjau nætr, kemr Litr til
móts við Hálfdan ok hefir hornit. Verðr Hálfdan nú
glaðr ok ferr til Víkings, ok þótti flestum þá lítit at
honum. Hálfdan dreypir þá á varrir honum af inum
efra hlut hornsins. Raknar Víkingr þá við, ok er hann
tók at magnast, var því líkt sem hann vaknaði af svefni.
En svá fell óhreinendi burt af honum sem hreistr af
fiski, þar til er honum batnar dag frá degi, til þess er
hann var heill.
Þá bjuggust þeir í burt af Svafa ok heldu norðr fyrir
Bálagarðssíðu. Sáu þeir þar átján skip ok öll stór,
tjölduð svörtum tjöldum. Hálfdan mælti: "Hér trúi
ek fyrir liggja Jökull járnhryggr ok hamhleypan kona
hans. Veit ek eigi, hversu þau Litr hafa skilit. Var hann
mjök máttlauss. En nú mun ráð at halda til bardaga.
Skal bera fjárhlut af skipum, en grjót í staðinn." Var
nú svá gert. Greiddu þeir síðan harðan atróðr ok fréttu,
hverir fyrir ætti at ráða. Jökull segir til sín ok spyrr,
hverir þeir væri. Hálfdan ok Víkingr segja til sín. Þarf
þá eigi at sökum at spyrja. Tóku nú til bardaga. Var
orrosta in ákafasta. Sneri mannfallinu á þá fóstbræðr,
því at Jökull var stórhöggr. Þá réð Víkingr til uppgöngu
á dreka Jökuls ok Hálfdan þar eptir honum.
Var þá mikit mannfall á drekanum. Mættust þeir Jökull
ok Hálfdan ok áttust við vápnaskipti, ok var Jökull
sterkari, en þó kom Hálfdan sverðshöggi á Jökul um
þvert bakit, ok beit ekki á. Var Jökull þó í engri
brynju. Ok í því kom Víkingr at ok hjó til Jökuls.
Þat högg kom á öxlina ok leysti frá síðuna ok höndina
ok báða fætrna, en annan fyrir ofan kné. Fell Jökull
þá ok var eigi dauðr ok mælti: "Vissa ek þat, er Dís
var horfin at heillum, at mikit illt mundi at baki vera.
Var þat fyrst, at ófagnaðrinn Litr sveik hana ok kom
þar við metum sínum at stela horninu frá henni, en
meiddi hana, ok liggr hún nú í rekkju af viðreign þeira,
enda þætti mér ván, at hann mundi ekki gott hafa af
fengit. Mundi eigi svá farit hafa, ef hún hefði verit
á fótum. En þat hlægir mik, at þit hafið eigi náð Húnvöru
konungsdóttur af Ingjaldi trönu, mági mínum."
Litlu síðar deyr hann. Var þar þá æpt sigróp ok gefin
grið þeim mönnum, er græðandi váru. Tóku þeir þar
mikit herfang, en fundu á landi Dísi ódauða at eins
af sameign þeira Lits. Þeir tóku hana ok drógu belg
á höfuð henni ok grýttu hana til heljar. Síðan heldu
þeir heim í Svafa ok létu græða menn sína. Ok þá er
þeir váru búnir með fjögur ok tuttugu skip, öll vel búin
at mönnum ok vápnum, lýstu þeir því, at þeir ætla
at halda til Indíalands.
Ingjaldr trana hefir mikinn viðbúnað, lét styrkja
borgarveggi ok safnar at sér múg ok margmenni ok illþýði.
Þegar þeir fóstbræðr koma við land, brenna þeir
ok herja. Var allt hrætt við þá. Gera þeir hervirki it
mesta, áðr Ingjaldr fréttir. Ferr hann nú í móti þeim,
ok er þeir fundust, tóku þeir til bardaga. Í enga þóttust
þeir Hálfdan ok Víkingr komit hafa slíka mannraun.
Þeir fóstbræðr dugðu mannliga, en er á leið bardagann,
sneri mannfallinu á Ingjald. Stóð þessi orrosta
fjóra daga. Þar kom um síðir, at Ingjaldr stóð einn
upp. Kómu þeir engu sári á hann, ok náliga þótti þeim
hann fara í lopti sem á jörðu. Þar kom um síðir, at
þeir báru at honum skjöldu ok handtóku hann. Var
hann þá settr í fjötur ok bogastrengr á hendr honum.
Var þá svá myrkt af nótt, at þeim þótti eigi veganda
at honum, en Víkingr vill eigi náttvíg vega. Þeir hlupu
í borgina ok tóku Húnvöru ok Ingibjörgu ok fluttu
til skipa ok lágu þar um nottina, en um morguninn
váru varðmenn dauðir, en Ingjaldr á burtu, en járnin
lágu eptir óbrotin, en bönd óleyst. Ekki sást járnafar
á varðmönnum. Þótti Ingjaldr hafa sýnt trölldóm sinn.
Drógu nú upp segl ok sigldu í haf ok heim til Svíþjóðar.
Lét Víkingr þá búast við brullaupi ok gekk at eiga
Húnvöru. Þá hafði Hálfdan uppi orð sín ok bað Ingibjargar
jarlsdóttur. Var þá send orð Herfinni jarli á
Ullarakr. En er jarl kom, tók hann þessu vel. Var þat
at ráðum gert, at Hálfdan fekk Ingibjargar, ok var þegar
við veizlu búizt ok gerr samgangr þeira. Sátu þeir
þar um vetrinn. At sumri lögðu þeir í hernað ok höfðu
tíu skip ok herjuðu um Austrveg ok varð gott til fjár
ok heldu heim at hausti. Þrjú sumur váru þeir í hernaði
ok heldu heim at vetrum. Váru engir menn frægri
en þeir.
Þat var eitt sumar, at þeir heldu til Danmerkr. Herjuðu
þeir þar ok lögðu inn á Limafjörð. Þar sáu þeir
liggja níu skip, dreka it tíunda. Þeir lögðu þegar at
skipunum ok spyrja, hverr fyrir réði. Hann nefndist
Njörfi, -- "ok á ek at ráða fyrir Upplöndum í Noregi.
Hefik nú tekit við föðurleifð minni, en hvert er heiti
þeira, er til eru komnir?" Þeir segja til sín. Hálfdan
segir: "Ek mun bjóða yðr kosti tvá sem öðrum víkingum,
at þér leggið af fé yðvart, skip ok vápn, en gangið
lausir á land." Njörfi svarar: "Þat þykki mér harðr
kostr. Mun ek heldr kjósa at verja fé mitt ok falla með
drengskap, ef þess verðr auðit, heldr en flýja félausum
með svívirðing, þott þér hafið lið meira ok skip
fleiri ok stærri." Víkingr segir: "Ekki skal hafa ódrengskap
við ok leggja at yðr fleirum skipum en þér hafið,
ok skulu hjá liggja fimm vár skip." Njörfi segir: "Þat
er drengiliga mælt." Bjuggust þeir þá til orrostu ok
tóku til bardaga ok börðust um stafna á skipum sínum.
Var þar in ákafasta sókn, því at Njörfi barðist alldjarfliga,
en þeir fóstbræðr gengu hart fram.
Þrjá daga börðust þeir. Þóttust menn eigi vita, hvárir
sigrast mundu. Víkingr mælti: "Er mikit fé á skipum
yðrum?" Njörfi kvað þat eigi vera, -- "því at þar, sem
vér höfum herjat í sumar, hafa bændr flúit undan með
fé sitt. Hefir því orðit lítit til fjár." "Óvitrligt þykki
mér þat," segir Víkingr, "at berjast ekki nema fyrir
kapp eitt ok spilla þar til margs manns blóði, eða viltu,
at vit gerum félag með okkr?" "Gott mun mér við þik
félag at leggja," segir Njörfi, "þótt þú sért eigi konungborinn.
Veit ek, at faðir þinn var jarl ok ágætr maðr.
Vil ek með því fóstbræðralag binda, at þú heitir jarl,
en ek konungr, sem vit erum til bornir, hvárt vit erum
í mínu ríki eða öðrum." Hálfdan þagði hjá, er þeir
töluðust við. Víkingr spyrr, hví hann væri svá tillagafár.
Hálfdan mælti: "Mér þykkir sem vel sé, þótt þit
játið slíku, en eigi kemr mér þat á óvart, þótt þú kennir
nokkurn þunga af einhverjum þeim, er Njörfi er nástæðr.
Vil ek hér engan hlut í eiga, hvárki letja né
fýsa."
Var þetta gert, at Njörfi ok Víkingr sættust ok sórust
í fóstbræðralag eptir þvílíkum skildaga sem áðr var
sagt ok lögðu í hernað um sumarit ok öfluðu mikils
fjár ok skildu at hausti. Helt Njörfi til Noregs, en Víkingr
til Svíþjóðar. Var Hálfdan í ferð með honum.
En er Víkingr hafði eigi lengi heima verit, tók Húnvör
sótt ok andaðist. Þau áttu eptir einn son, er Hringr
hét. Hann óx upp í Svíaveldi, þar til sem hann var
fulltíða at aldri, ok varð þar konungr ok var skammlífr,
ok er margt manna frá honum komit. En þeir
lágu í hernaði hvert sumar fóstbræðr ok urðu frægir
ok safna fjölda skipa, svá at þeir höfðu fjóra tigi skipa.
Þat er at segja frá Ingjaldi trönu, at hann safnar
ógrynni hers ok leitar at þeim fóstbræðrum, Víkingi
ok Hálfdani. Þat var eitt sumar, at þeir fundust í Austrvegi.
Hafði Ingjaldr fjóra tigi skipa. Slær þar í bardaga.
Berjast þeir svá, at ekki mátti í milli sjá, hvárir
vinna mundu. Um síðir réð Víkingr til uppgöngu á
dreka Ingjalds ok Njörfi þegar eptir honum ok Hálfdan,
ok ruddust um fast, svá at þeir drepa hvern mann
eptir annan. Þá veðr Ingjaldr aptr eptir drekanum ok
hafði atgeir stóran at vega með. Sóttu þeir fóstbræðr
nú at Ingjaldi, ok var þat lengi dags, at þeir kómu
engu sári á hann, ok þá er Ingjaldi þótti fast at herða,
stökk hann fyrir borð ok Njörfi ok Hálfdan eptir honum,
ok leggjast hvárir, er meira geta. Víkingr létti eigi
fyrr en hann hafði drepit hvern mann á drekanum.
Síðan hljóp hann í bát ok reri til lands. Ingjaldr lagðist
þar til, er hann kemst at landi. Þá kómu þeir framan
í lágarða Hálfdan ok Njörfi. Ingjaldr greip upp stein
ok fleygði til Hálfdanar, en hann skýtr sér undan í
kaf. Njörfi komst á land í því ok Hálfdan í öðrum stað.
Sóttu þeir at Ingjaldi í ákafa, ok er þat hafði gengit
lengi, þá heyrðu þeir gný mikinn. Litu þeir þangat,
sem þeim heyrðist gnýrinn, en er þeir litu aptr, var
Ingjaldr horfinn, en í staðinn kominn grimmligr göltr
ok lét ekki ógert. Sótti hann þá at þeim, svá at þeir
máttu ekki annat gera en verja sik. Ok er þat hafði
gengit nokkura stund, sneri göltrinn at Hálfdani ok
greip allan kálfann af vinstra fæti honum. Í því kom
Víkingr at ok höggr um þvera burstina á geltinum, svá
at í sundr tók hrygginn. Sáu þeir, at Ingjaldr lá þar
dauðr. Tóku þeir síðan eld ok brenndu hann upp at
köldum kolum; fóru nú til skipa sinna ok binda sár
Hálfdanar.
Eptir þat halda þeir í burt ok norðr til eyjar þeirar,
er Þruma heitir. Þar réð fyrir sá maðr, er Refill hét,
sonr Mæfils sækonungs. Hann átti þá dóttur, er Finna
hét. Hún var kvenna fríðust ok bezt at sér ger um
alla hluti. Hálfdan bað hennar, ok með atgangi Njörfa
konungs, en vaskleika Víkings, fekk hann þetta ráð.
Léttu þeir fóstbræðr þá hernaði sínum. Settist ok Njörfi
konungr at ríki sínu. Staðfestist Víkingr þar ok varð
jarls hans, en Hálfdan gerðist hersir ríkr ok bjó á þeim
bæ, er í Vágum hét. Þar var stórr fjallvegr í millum,
er Víkingr jarl átti fyrir at ráða. Heldu þeir sinni vináttu,
meðan þeir lifðu, en færa var með þeim Hálfdani
ok Njörfa.
Sá konungr réð fyrir Firðafylki, er Óláfr hét ok var
Eysteinsson, bróðir Önundar, föður Ingjalds illráða.
Allir váru þeir ótryggvir ok illir viðrskiptis. Hann átti
sér dóttur þá, er Bryngerðr hét. Njörfi fekk hennar ok
hafði hana með sér ok átti við henni níu sonu: Jökull
var elztr þeira bræðra, Óláfr hét annarr, Grímr, Geitir,
Teitr, Tyrfingr, Björn, Geirr, Grani ok Tóki. Þeir váru
allir efniligir menn. Þó var Jökull langt fyrir þeim um
alla atgervi. Metnaðarmaðr var hann svá mikill, at honum
þótti ekki koma til jafns við sik. Óláfr gekk næst
honum um allar íþróttir, en óeirinn ok ódæll um allt
ok ójafnaðarfullr. Svá mátti kalla þá alla bræðr, ok
váru miklir menn fyrir sér.
Víkingr átti ok níu sonu: Þorsteinn hét inn elzti sonr
hans, annarr Þórir, Finnr, Úlfr, Steinn, Hrómundr,
Finnbogi, Eysteinn ok Þorgeirr. Váru þeir efniligir menn
ok íþróttamenn miklir. Þó var Þorsteinn fyrir þeim
um alla hluti. Hann var manna mestr ok sterkastr, vingóðr
ok vinfastr, tryggr ok trúr í öllum hlutum, seinþreyttr
til allra vandræða, en galt grimmliga, ef hans
var leitat. Varla þóttust menn vita hversdagliga, hvárt
honum þótti vel eða illa, þótt mót honum væri gert,
en löngu síðar lét hann sem nýgert væri. Þórir var
skjótlyndr ok ákafamaðr inn mesti. Svall honum allt
á æði, ef honum var mein gert eða í móti skapi. Sást
hann ok ekki fyrir, við hverja sem um var at eiga eða
hvat eptir kom, ok lét þat allt verða fram at ganga, er
honum kom í hug at gera. Allra manna var hann fimastr
á alla leika ok manna sterkastr. Hann gekk næst
Þorsteini, bróður sínum.
Þessir ungu menn óxu upp allir senn í ríkinu.
Á fjallveg þeim, er millum var byggða Víkings ok
Hálfdanar, var ein gjá furðu djúp. Þrjátigi alna var
þar yfir gjána, er stytzt var. Kómust þar engir menn
yfir, ok því váru engir vegir yfir þat fjall. Þat höfðu
þeir Njörvi konungr ok Víkingr jarl ok Hálfdan prófat,
hversu þeim gekk at hlaupa yfir gjána, ok gekk Víkingr
í öllum herklæðum sínum, en Njörfi bjó sik sem
léttligast til, en Hálfdan með því einu, at Víkingr tæki
í móti honum.
Sátu þeir nú allir um kyrrt langan tíma. Rénaði aldri
vinátta þeira Víkings jarls ok Njörfa konungs.
Þeir Njörfi ok Víkingr gerðust gamlir at aldri. Tóku
synir þeira mjök at vaxa. Jökull gerðist ofstopamaðr
mikill ok óeirinn um alla hluti. Nær var um aldr þeira
Njörfasona ok Víkingssona. Váru þá, er þessi saga gerðist,
inir yngstu tólf vetra, en þeir Þorsteinn ok Jökull
á tvítugs aldri. Þeir lögðu leika með sér Njörfasynir
ok Víkingssynir, ok gekk engu verr Víkingssonum. Á
því lék konungssonum mikill metnaðr. Var Jökull í
því sem öllu öðru inn kappsamasti. Var þat auðsét, at
Þorsteinn eirði undan í öllum hlutum. Ekki varð Þorsteini
þat til ámælis. Þorsteinn bar langt af bræðrum
sínum ok öllum öðrum, þeim er menn til vissu. Hafði
Víkingr jarl varat við sonu sína, at þeir skyldi eigi halda
til kapps við konungssonu um neina leika, spara heldr
afl sitt ok framgirni.
Þat var einn dag, at þeir höfðu knattleika konungssynir
ok Víkingssynir. Gekk þá enn með miklu kappi
fyrir þeim Njörfasonum. Hlífðist Þorsteinn þá enn við
eptir vanda. Þeim Jökli var skipat saman, en þeim Óláfi
ok Þóri ok svá hverjum sem aldr hafði til. Gekk nú
svá um daginn. Þat bar til, at Þórir setti niðr knöttinn
svá hart, at hann stökk yfir Óláf ok kom fjarri niðr.
Óláfr reiddist þá ok þótti Þórir gera leik til sín. Sótti
hann þá knöttinn. En er hann kom aptr, váru menn í
leysingu ok ætluðu heim at fara. Óláfr sló þá með
knatttrénu til Þóris, en er hann sá þat, hljóp hann
undir höggit, ok kom tréit í höfuðit, ok sprakk fyrir.
Þorsteinn hljóp þá í milli ok fleiri menn aðrir. Urðu
þeir þá skildir. Jökull mælti: "Eigi mun yðr þetta
mikils þykkja vert, þótt Þórir fengi einn hnekkistikil
í höfuðit." Þórir roðnaði við orð Jökuls, ok skildu við
svá búit. Þórir mælti þá: "Mér hafa legit eptir glófar
mínir. Mun Jökull virða mér til hræðslu, ef ek þori
ekki at sækja þá." Þorsteinn mælti: "Eigi þykki mér
þat ráð, at þit Óláfr finnizt." "Fara mun ek sem áðr,"
segir Þórir, "því at þeir eru heim farnir." Þórir gekk
þá snúðigt aptr, ok er hann kom aptr á leikvöllinn,
váru þeir allir á burt. Þórir gekk þá heim á veg til
hallarinnar. Þat var allt jafnsnemma, at konungssynir
kómu heim til hallarinnar ok stóðu undir hallarveggnum.
Þórir snaraðist þá at Óláfi ok lagði at honum miðjum
með spjóti, svá at í gegnum stóð. Snerist hann þá
á burt, ok festu þeir eigi fang á honum. Styrmdu þeir
þá yfir Óláfi dauðum, en Þórir fór, til þess er hann
fann bræðr sína. Þorsteinn spyrr þá: "Hví er blóð á
spjóti þínu, frændi?" "Því," segir Þórir, "at ek veit eigi,
nema hann Óláfr hafi skeinzt á oddinum." "Þá muntu
segja hann dauðan," segir Þorsteinn. "Mér þykkir verða
mega," segir Þórir, "þótt Jökull sé atgervismaðr um
flest, at þó fái hann eigi grætt Óláf, bróður sinn." "Illa
er nú orðit," segir Þorsteinn, "því at ek veit, at föður
mínum mislíkar."
En er þeir kómu heim, var Víkingr jarl úti ok var
allfálátr. Hann mælti: "Svá fór sem mik varði um þik,
Þórir, at þú mundir mestr ógæfumaðr af öllum mínum
sonum. Þykkir mér þú nú þat hafa sýnt, er þú
hefir orðit at bana sjálfum konungssyninum." "Þat er
nú ráð, faðir, at hjálpa syni þínum, þótt hann hafi
hrapat í ógiftu. Hefir þú nóg brögð til þess. Þykki mér
þú þat enn sýnt hafa, er þú vissir fyrir víg Óláfs ok
sagði þér þat engi." Víkingr sagði: "Eigi vinn ek þat
til lífs Þóris at rjúfa eiða mína, því at vit Njörfi konungr
höfum þat svarit báðir, at hvárr skyldi öðrum
trúr ok hollr bæði leyniliga ok opinberliga. Þat hefir
hann haldit í öllum greinum. Nú vil ek því eigi hafa
verr en hann, at ek haldi stríði í móti honum, því at
þat var eitt skeið, at mér var Njörfi konungr ekki
óástfólgnari en synir mínir. Þarf ok ekki um þat at
tala, at ek veiti Þóri enga hjálp. Skal hann ok burt
verða ok koma aldri fyrir mín augu." Þorsteinn mælti:
"Hví munu vér þá ekki allir í burt fara bræðr, því at
ekki munu vér við Þóri skilja? Skal ok eitt yfir okkr
ganga." "Því ræðr þú, frændi," segir jarl, "en mikil
þykki mér ógifta Þóris, ef þat hlýzt af honum, at ek
missi sonu mína alla ok þar með vináttu konungs, er
bezt er at sér gerr um alla hluti, ok hér með þat lítils
er vert, at ek missi lífit. En þat eina gleðr mik, at
engum mun lagit verða at standa yfir þínum höfuðsvörðum,
en þó mun þér nær ekit verða, ok muntu
þat allt af Þóri hljóta, en þó er skaði at honum nokkurr
fyrir karlmennsku sakir. Nú er hér sverð, Þorsteinn
frændi, er ek vil gefa þér, er Angrvaðill heitir, ok hefir
jafnan fylgt því sigr. Þat tók faðir minn af Birni blátönn
dauðum. Ekki hefik fleira vápna, svá at afbragð
sé á, utan kesju forna, er ek tók af Háreki járnhaus,
ok veit ek, at hún er engum manni vápnfær. Nú ef
þú vilt burt fara, Þorsteinn frændi, þá legg ek þat til
með þér, at þú farir upp til vatns þess, er heitir Vænir.
Þar mun standa bátr einn í hrófi, er ek á. Far á honum
í hólm þann, er liggr í vatninu. Þar mun vera í
skáli ok svá mikill kostr ok klæði, at yðr megi nægja
um tólf mánuði. Geymið vel bátinn, því at ekki eru
fleiri skip í nánd."
Síðan skildu þeir feðgar. Allir höfðu þeir góð klæði
ok herklæði, er faðir þeira hafði fengit þeim, áðr þetta
varð. Þorsteinn fór ok bræðr hans, þar til er þeir fundu
bátinn, reru í hólminn ok fundu skálann. Var þar allnóg
þat, er hafa þurfti, ok settust þar um kyrrt.
Nú er þar til at taka, at Jökull ok þeir bræðr sögðu
víg Óláfs föður sínum, -- "ok er eigi til annat," segir
Jökull, "en safna liði, fara heim at Víking ok brenna
hann inni ok sonu hans alla, ok væri þó varla fullhefnt
Óláfs." Njörfi segir: "Þat banna ek með öllu,
at nokkurt mein sé Víking gert. Veit ek, at þetta eru
ekki hans ráð um líf sonar míns. Eru hér allir saklausir
af nema Þórir. En vit Víkingr höfum svarizt í
fóstbræðralag. Hefir hann þat allt bezt haldit. Skal ek
ok engan ófrið efla honum á hendr. Þykki mér Óláfr
ekki at bættari, þótt Þórir sé drepinn ok aukinn svá
harmr Víkingi." Fekk Jökull nú engan styrk af föður
sínum til þessa. Var Óláfr heygðr eptir vanda fornum.
Tók Jökull þá at halda sveit manna. Njörfi konungr
tok fast at eldast, svá at Jökull hafði landvörn at mestu.
Þat var einn dag, at tveir menn gengu fyrir Njörfa,
ok váru báðir í bláum heklum. Þeir kvöddu konung.
Konungr spurði þá af heiti. Annarr nefndist Gautan,
en annarr Ógautan. Þeir beiddu konung vetrvistar.
Konungr sagði: "Illa lízt mér á ykkr. Mun ek ekki
við ykkr taka." Jökull mælti: "Eruð þit íþróttamenn
nokkurir?" Ógautan mælti: "Lítit er allt um þat, en
þó vitum vit fleira en okkr er sagt." "Þá þykki mér
ráð," segir Jökull, "at þit farið í flokk minn ok verið
með mér." Svá gerðu þeir. Jökull gerði við þá vel.
Þat hafði frétzt til konungs hallar, at Víkingr hafði
rekit burtu sonu sína. Jökull vildi því ekki trúa ok
fór til Víkings með mikit fjölmenni. Víkingr frétti,
hvat hann vildi. Jökull spyrr, hvat hann vissi til óhappamannsins
Þóris. Víkingr kvaðst hafa rekit þá burt ok
þeir væri ekki þar. Jökull beiddist at rannsaka herbergi.
Víkingr lét þat til reiðu, en segir konung þat eigi ætlat
hafa, at hann mundi bregðast sér. Rannsökuðu þeir
húsin ok fundu eigi, sem ván var, ok fóru heim við
svá búit. Þótti Jökli illa, er hann spyrr ekki til þeira
bræðra. Jökull mælti þá til þeira Ógautans: "Muntu
ekki víss verða með listum þínum, hvar þeir bræðr
eru niðr komnir?" "Eigi mun þat," segir Ógautan. "Þú
skalt fá okkr bræðrum eitt hús at sofa í, ok þar skal
engi koma fyrr en þú ok þó eigi fyrr en á þriggja
daga fresti." Lét Jökull svá gera. Var þeim fengin ein
skemma at sofa í. Jökull lagði ríkt við, ef nokkurr
nefndi þá, ok skyldi engu fyrir týna nema lífinu.
Snemma þenna dag kom Jökull í skemmuna til þeira
bræðra. Ógautan mælti þá: "Þú ert bráðlátr, Jökull,
því at ek er nývaknaðr, en þó má ek segja þér til Víkingssona.
Þú munt vita, hvar vatn þat er, sem Vænir
heitir. Þar stendr í hólmr ok skáli. Þar eru þeir
Víkingssynir." Jökull mælti: "Ef þetta er sem þú segir,
þá sé ek enga ván til, at þeim verði nát " Ógautan
mælti: "Allt þykki mér þér verða sem móðurlausu
barni, ok litlu ætla ek þú orkir, ef þú ert einn at. Nú
vil ek," segir Ógautan, "segja þér, at ek á einn belg,
þann er veðrbelgr heitir, en ef ek hristi hann, þá stendr
ór honum stormr ok vindr með svá stórri grimmd ok
kulda, at innan þriggja nátta skal lagðr svá sterkr íss
á vatnit, at ríða skal mega hestum, þótt vili." "Þat er
þó satt at segja," sagði Jökull, "at þú er mikill listarmaðr,
ok má með þessu einu komast í hólmann, því
at skip eru ekki nema við sjó, ok færir þau engi svá
langan veg." Eptir þat tók Ógautan belg sinn ok hristi.
Kom þar ór mikil óveðran sakir fjúks grimmdar, at
engi maðr mátti úti vera. Þótti mönnum þetta undrum
gegna. En at liðnum þremr nóttum var hvert vatn
ok fjörðr lagðr. Jökull safnar mönnum saman, ok verða
þrír tigir manna. Ekki var Njörfa konungi um þessa
ferð, sagði sér svá hugr um segja, at honum mundi
aukast harmr, en minnka eigi, -- "mun ek missa í þessari
ferð flesta alla sonu mína ok marga menn aðra.
Mundi svá betr hafa verit, er ek vildi í fyrstu, at vér
hefðim sætzt við Þóri ok haft vináttu Víkings jarls ok
sona hans."
Nú býst Jökull við þrjá tigi manna ok at auk Gautan
ok Ógautan. Þenna morgun vaknar Þorsteinn í skála
sínum ok mælti: "Vakir þú, Þórir?" "Vaki ek," segir
hann, "en sofit hefi ek hér til." "Þat vil ek," segir
Þorsteinn, "at vér búumst burt ór skálanum, því at
ek veit, at Jökull kemr hér í dag við marga menn."
"Ekki hygg ek þat," segir Þórir, "ok vil hvergi fara,
eða hvat hefir þú at marki?" "Mik dreymdi," segir
Þorsteinn, "at hingat runnu þrjátigi vargar, ok váru
sjau bjarndýr ok inn áttundi rauðkinni, hann var mikill
ok grimmligr, ok at auk tvær refkeilur. Þær fóru fyrir
flokkinum ok váru heldr illiligar, ok á þeim var mér
mestr óþokki. Vargarnir sóttu at oss allir, ok þótti mér
þar koma um síðir, at þeir rifu í sundr alla bræðr mína
nema þik einn, ok þó felltu. Marga þótti mér vér drepa
björnuna, en alla drap ek vargana ok ina minni refkeiluna,
enda fell ek þá." "Hvat ætlar þú merkja draum
þenna?" segir Þórir. "Þat ætla ek," segir Þorsteinn, "at
rauðkinni sá inn stóri sé fylgja Jökuls, en birnirnir sé
fylgjur bræðra hans, en vargarnir munu mér sýnzt hafa
svá margir sem menn munu vera með þeim, því at
þeir munu hafa varga hug á oss, en þar at auk váru
refkeilur tvær. Þekki ek ekki þá menn, er þær fylgjur
munu eiga. Þat ætlak, at þeir sé nýkomnir til Jökuls
ok munu vera óþokkasælir af flestum mönnum. Nú
hefik sagt þér þessa ætlan, ok munu vár skipti svá fara
sem mér hefir þótt í svefninum. Vilda ek, at vér forðuðumst
vandræði." "Ekki ætla ek þetta nema draumaskrímsl,"
segir Þórir, "ok hugarboð þitt, enda væri eigi
ógaman, þótt vér reyndum með oss." "Ekki þykki mér
svá," kvað Þorsteinn, "ok hygg ek, at ójafnliga sé til
ætlat. Vilda ek, at vér bjuggumst í burt." Þórir kveðst
þat eigi vilja, ok varð svá at vera. Þorsteinn stóð upp
ok tók vápn sin ok svá bræðr hans allir. Þórir var inn
tómlátasti.
Var þat allt jafnsnemma, er þeir váru búnir, at Jökull
kom at með menn sína. Tvær dyrr váru á skálanum.
Varði Þorsteinn dyrr aðrar ok þrír bræðr hans, en Þórir
aðrar við fimmta mann. Tókst þá sókn in harðasta.
Vörðust þeir bræðr harðla vel, en Jökull sótti svá fast
at þeim dyrum, sem Þórir var við, at þá fellu þrír bræðr
hans, en einn hrökk ór dyrunum ok þangat, sem Þorsteinn
var. Varði Þórir þá enn nokkura stund dyrrnar,
en vildi með engu móti hopa. Snarast hann þá út ór
dyrunum ok komst fram á ísinn hjá þeim. Slá þeir þá
hring í kringum hann, en hann verst ágæta vel. En er
Þorsteinn sá þat, hleypr hann út ór skálanum ok bræðr
hans, þeir er eptir lifðu, ofan á ísinn, þar sem Þórir
var. Varð þá enn hörð hríð. Þorsteinn ok Þórir váru
mjök stórhöggvir. Þar kom um síðir at, at allir bræðr
Þorsteins váru fallnir nema Þorsteinn ok Þórir. Fallnir
váru ok Njörfa synir allir nema Jökull ok Grímr. Þorsteinn
gerðist þá furðu móðr, svá at hann gat varla
staðit. Sér hann þá, at hann mun falla. Váru ok allir
fallnir nema Gautan ok Ógautan af hinum. Þórir var
þá bæði móðr ok sárr. Þá tók at dimma fast af nótt.
Þorsteinn snarast þá at Gautan ok leggr Angrvaðli í
gegnum hann, enda fellr hann þá í valnum. Stóðu þeir
þá þrír upp Jökull, Grímr ok Ógautan. Leituðu þeir
þá Þorsteins í valnum. Þóttust þeir þá finna hann, en
þat var Finnr, bróðir Þorsteins, því at þeir váru svá
líkir, at hvárugan mátti frá öðrum kenna. Grímr segir
Þorstein dauðan. Ógautan segir, at þat skyldi ekki um
grun gera, ok hjó af honum höfuðit, ok blæddi eigi,
því at Finnr var dauðr. Síðan fóru þeir burt ok heim.
Spyrr Njörfi konungr, hversu farit hefði með þeim.
Lét konungr lítt yfir ferð þeira ok kveðst nú hafa fengit
meiri skaða en þótt hann missti Óláfs, sonar síns, látit
nú sjau sonu sína ok fjölda annarra manna. Settist
Jökull nú um kyrrt.
Þat er nú þessu næst, at Þorsteinn liggr í valnum
ok má sér ekki fyrir mæði, en lítt var hann sárr. En er
á leið nottina, heyrði hann, at vagn gekk eptir ísnum.
Þar næst sá hann, at maðr fylgdi vagninum. Hann
kenndi þar föður sinn. Ok er hann kom at valnum,
ruddist hann um fast ok kastaði þeim dauðu frá sér
ok öllum harðara konungs sonum. Sá hann, at allir
váru dauðir nema Þorsteinn ok Þórir. Spurði hann þá,
hvárt þeir mætti nokkut mæla. Þórir kvað þat satt vera.
Þó sá Víkingr, at hann flakti sundr af sárum. Þorsteinn
kvaðst ekki sárr vera, en móðr mjök. Víkingr tók Þóri
í fang sér. Þótti Þorsteini hann þá enn sterkliga til
taka, þótt hann væri gamall. Þorsteinn gekk sjálfr at
vagninum ok lagði sik upp í með vápnum sínum. Síðan
leiddi Víkingr vagninn. Veðrit tók at þykkna ok blána,
ok svá skjótt skipaðist um, at í senn á lítilli stundu
þótti Víking sem allr íssinn færi í burt. Var þat mjök
jafnsnemma, at þeir kómu at landi ok íssinn var allr
af vatninu. Síðan fór Víkingr heim í svefnskála sinn.
Þar var jarðhúss munni hjá rekkju hans, ok lét hann
þá þar í niðr. Var þar nóg drykkr ok vist ok klæðnaðr
ok allt þat hafa þurfti. Græddi Víkingr Þóri, son sinn,
því at hann var góðr læknir. Annarr endir á húsinu
var í skógi. Þar varaði Víkingr syni sína við sem mest,
at þeir skyldi aldri ór jarðhúsinu koma, því at hann
kvað Ógautan þegar vísan verða, at þeir væri á lífi,
"eigum vér þá skjótt ván ófriðar." Þeir hétu góðu um
þat. Leið nú þar til, at Þórir var alheill.
Gekk þat nú um öll heruð, at þeir væri nú allir
dauðir Víkingssynir. Þó kom á nokkurr pati af Ógautan,
at eigi væri víst, hvárt Þórir væri dauðr. Bað Jökull
hann þá eptir leita, ef hann mætti víss verða, hvar
Þórir væri niðr kominn. Lagðist Ógautan þá djúpt ok
var þó aldri vísari heldr um Þóri.
Þat var einn dag, at Þórir mælti við Þorstein: "Daufligt
þykki mér hér í jarðhúsinu. Nú er veðr gott, ok
vil ek, at vit förum á skóg at skemmta okkr." "Eigi
vil ek þat," segir Þorsteinn, "því at vit brjótum þá
boðorð föður okkars." "Fara skal ek sem áðr," segir
Þórir. Þorsteinn nennti eigi eptir at vera. Fóru þeir
þá á skóginn um daginn ok skemmtu sér. En um kveldit,
er þeir ætluðu heim at ganga, sáu þeir, hvar ein refkeila
lítil fór. Hún viðraði í allar ættir ok snuðraði
undir hverja eik. Þórir mælti: "Hverr ófagnaðr er þetta,
frændi, er hér ferr?" "Eigi veit ek þat gerla," segir
Þorsteinn. "Ek þykkist einn tíma hafa sét þat kvikendi,
er þessu er líkt, en þat var um nóttina í skálanum, áðr
Jökull kom þar, ok er þat ætlan mín, at þetta sé bikkjustakkrinn
Ógautan." Tók hann þá spjót ok skaut at
refkeilunni, en hún smó niðr í jörðina. Ganga þeir nú
heim í jarðhúsit ok létu sem ekki sé í orðit. Litlu síðar
kom Víkingr jarl þar ok mælti: "Nú hafið þit illa
gert, er þit hafið brotit boð mitt ok verit úti af jarðhúsinu,
ok er Ógautan víss orðinn, at þit eruð hér.
Þykki mér ván, at þeir bræðr komi hér skjótt með
ófriði."
Litlu síðar kom Ógautan at máli við Jökul ok mælti:
"Þat er þó sannast, at ek er þér önnur höndin ok eigi
in vinstri." "Hvat er nú um þat?" segir Jökull. "Þat,"
segir Ógautan, "at ek er nú víss orðinn, at þeir bræðr
Þórir ok Þorsteinn eru á lífi ok eru hjá Víkingi á
laun." "Þá skal ek," segir Jökull, "safna mönnum ok
létta eigi fyrr en vér höfum þeira líf." Fekk Jökull
átta tigi manna. Váru þar í þrír tigir hirðmanna konungs.
Váru þessir allvel búnir at klæðum. Váru þeir
búnir um kveldit ok ætluðu at fara um morguninn.
Þar váru komnir tveir umferðapiltar. Hét annarr
Vöttr, en annarr Þumall. En er þeir váru komnir í
sæng um kveldit, mælti Vöttr til Þumals: "Þykki þér
ekki ráð, bróðir, at vit stöndum upp ok förum til Víkings
ok segjum honum fyrirætlan Jökuls, því at ek veit,
at þat er bani Víkings, ef þeir koma honum á óvart,
en vit erum skyldir at koma honum at liði." Þumall
segir: "Allheimskr ertu, þykki þér eigi sem varðmenn
munu verða varir við okkr, ef vit förum um nætr, ok
erum vit þá drepnir ok komum vit þá Víking at engu
liði?" "Jafnan sýnir þú þat," segir Vöttr, "at þú ert
dáðlauss, ok þótt þú þorir hvergi at hræra þik, þá skal
ek þó fara ok gera Víking varan við, því at mér þætti
þá vel keypt, þótt ek fengi bana, ef Víkingr heldi lífi
sínu ok synir hans, því at hann hefir mér opt gott
gert." Stóð Vöttr þá upp ok klæddist, ok svá gerði
Þumall, því at hann nennti þá eigi eptir at liggja. Fóru
þeir síðan leið sína, ok kómu þeir til Víkings um miðnætti
ok vöktu hann af svefni. Sagði Vöttr honum, at
Jökuls var þangat ván með mikit fjölmenni. Víkingr
mælti: "Vel hefir þú gert, Vöttr minn, svá at launa
væri vert." Kallar Víkingr saman menn af næstum
byggðum. Fekk hann þrjá tigi manna. Hann gekk þá
ofan í jarðhúsit til sona sinna ok sagði þeim, hvat þá
var um at vera. Þórir mælti: "Þeir skulu fá viðnám,
ef þeir koma. Munum vér ganga upp ór jarðhúsinu
ok berjast með þér." "Eigi skal þat," segir Víkingr,
"vér skulum sjá fyrst, hversu gengr með oss, ok ef mér
þykkir óvænliga horfa, þá mun ek fara upp á, þar er
jarðhús ykkart er undir, ok gera mikit um mik. Skuluð
þit þá veita mér lið." Þorsteinn segist svá gera skyldu.
Síðan gekk Víkingr á burt. Var þá dagr. Vápnaðist hann
þá ok allir hans menn. Hann tók þá kesjufleininn
Háreksnaut í hönd sér. Ætluðu allir, at hann mundi ekki
vápnhæfr sakir þunga, svá gamall sem hann var. Þótti
þá undarliga við bregða, af því at þá er Víkingr var
kominn í herklæði sín, þótti hann vera ungr í annat
sinn. Hlaðgarðr hár ok víðr var fyrir bæ Víkings, ok
var þat it bezta vígi. Þar bjóst hann fyrir ok menn
hans. Vápn váru fengin Vetti ok Þumli.
Nú er þar til at taka, at Jökull bjóst snemma um
morguninn með allt sitt lið ok léttir eigi fyrr en hann
kom til byggða Víkings. Stóð Víkingr úti fram á
hlaðgarðinum ok bauð Jökli ok öllum hans mönnum. Jökull
segir: "Annars ertu makligr frá oss en vér þiggjum
boð þitt. Er þat erindi várt hingat, at þú selir fram
óhappamennina Þorstein ok Þóri." "Eigi mun ek þat
gera," segir Víkingr, "en þó mun ek eigi þræta, at hér
váru synir mínir báðir, en þó mun ek þá eigi yfirgefa
heldr en sjálfan mik. Megið þér nú at sækja, ef þér
vilið, en ek mun verja ok mínir menn." Þeir gerðu þá
harða atsókn, en Víkingr varði röskliga ok hans menn.
Gekk svá nokkura hríð. Þá réð Jökull til uppgöngu
á garðinn. Þeir Víkingr drápu marga menn. Tóku þá
at falla allir menn hans. Fór Víkingr þá upp á jarðhúsit
ok berr hart á skjöldinn ok gerði mikit hark af
sér. Þórir heyrir þat ok mælti við Þorstein, at þeir skyldi
flýta sér -- "ok munu vit þó vera seinir, því at ek
hygg, at faðir okkarr sé fallinn." Þorsteinn kvaðst albúinn,
ok er þeir kómu út, stóðu eigi fleiri menn með
Víkingi en Vöttr ok Þumall ok þrír menn aðrir. Ekki
var Víkingr þó enn sárr, en mjök var hann móðr. Þegar
þeir bræðr kómu út, snaraðist Þorsteinn þar at, sem
Jökull var fyrir, en Þórir þar at, sem Ógautan var fyrir
ok hans menn. Tólf menn Njörfa konungs þeir sóttu
at Víkingi ok hans mönnum. Víkingr varði sik, en
sætti ekki áverkum við þá. Björn hét sá, er fyrir þeim
var. Á lítilli stundu drap Þórir alla fylgdarmenn
Ógautans ok hjó til hans, en Ógautan steyptist niðr í jörðina,
svá at í iljar hans var at sjá. Þorsteinn sótti at Jökli.
Vöttr mælti: "Þat er vel, at þit reynið með ykkr, hvárr
fræknari er, því at Jökull hefir þat aldri mátt heyra,
at Þorsteinn hafi verit um nokkura hluti til líka við
Jökul." Var nú orrosta in harðasta með þeim Þorsteini
ok Jökli. Svá lauk, at Jökull hrökk út af hlaðgarðinum
með mörgum stórum sárum. En er Jökull var
burt farinn, gaf Víkingr líf hirðmönnum konungs,
þeim er eptir lifðu, ok sendi þá burt með sæmiligum
gjöfum ok bað þá bera Njörfa konungi vinsamliga
kveðju sína. Ok er Jökull kom heim, var Ógautan heim
kominn. Jökull taldi fast á hann, því hann hefði fyrr
flúit en aðrir, en Ógautan segir, at eigi hefði lengr
verit vært, -- "má þat ok kalla, at heldr væri þar at
eiga við tröll en menn," en Jökull kvað mikit mælt
í því.
Nokkuru síðar komu heim menn Njörfa konungs, er
þeir Víkingr höfðu grið gefit, ok sögðu Njörfa konungi
kveðju Víkings ok allan hans velgerning, er hann
hafði þeim gert. Konungr svarar: "Ólíkr er Víkingr
flestum mönnum sakir síns drengskapar ok alls vaskleika.
Er þat ok satt at segja, Jökull frændi, at ek set
þvert bann fyrir, at nokkurr ófriðr sé gerr Víkingi heðan
af." Jökull svarar: "Eigi nenni ek því, at bræðrabanar
mínir sé í næsta garði mér. Er þat ok skjótt at
segja, at Víkingr skal aldri í friði fyrir mér né synir
hans. Skal ek aldri gefa upp, fyrr en þeir eru í helju."
"Þá mun ek prófa," segir konungr, "hvárr okkar vinsælli
er, því at ek skal fara með alla þá, er mér vilja
fylgja, ok veita Víkingi lið. Þykki mér miklu varða
um, at þú verðir eigi banamaðr Víkings, því at þá verð
ek annathvárt at gera, láta drepa þik, ok mun þat illa
fyrir mælast, eða rjúfa eiða mína, er ek hefi svarit, at
hefna Víkings, ef ek lifða honum lengr." Lauk hann
svá sínu tali.
Víkingr kom at máli við sonu sína ok mælti: "Ekki
hefi ek traust til at halda ykkr hér fyrir ríki Jökuls,
en hitt er þó meira, at ek vil ekki, at nokkurt misþykki
komi millum okkar Njörfa konungs." Þorsteinn
mælti: "Hvert ráð viltu þá sjá fyrir okkr?" Víkingr
mælti: "Hálfdan heitir maðr ok ræðr fyrir Vágum. Þat
er öðrum megin fjalls þess, er hér stendr. Hann er fornvinr
minn ok fóstbróðir. Þangat sendi ek ykkr til
trausts. Þó eru margar torfærur á veginum, skálabúar
tveir, hvárr öðrum verri viðreignar. Heitir annarr Sámr,
en annarr Fullafli. Gramr heitir hundr Fullafla ok er
litlu betri viðreignar en skálabúi. Nú þótt þit komizt
undan þeim báðum, þykki mér eigi víst, hvárt þit komizt
til Vága, því at gjá ein gengr eptir fjallinu djúp
ok breið, at ek veit enga menn hafa yfir komizt nema
oss fóstbræðr. Þó þykki mér líkara, at Þorsteinn mundi
yfir komast, en eigi treysti ek Þóri." Litlu síðar bjuggust
þeir bræðr til ferðar ok höfðu vápn sín öll. Þá gaf
Víkingr Þóri kesjuna. Gull eitt fekk hann Þorsteini
syni sinum ok bað hann fá Hálfdani til jarteikna.
"Vertu, Þórir frændi, þolinmóðr," segir Víkingr, "þótt
Hálfdan sé styggr við þik eða taki lítt á þér ok þínum
erendum." Skildu þeir feðgar þá. Þótti Víkingi svá
mikit, at vatnit fór niðr eptir kjálkunum á honum.
Víkingr leit eptir þeim ok mælti: "Ekki mun ek sjá
ykkr á ævi minni. Þó muntu verða gamall maðr, Þorsteinn
frændi, ok inn mesti frægðarmaðr. Farið nú
heilir ok vel."
Sneri karl þá heim, en þeir gengu upp á fjallit ok
kómu at einum skála um kveldit. Þar var hnigin hurð
á miðjan klofa. Þórir gekk at hurðinni ok hratt upp
ok varð þó öllu afli at kosta. Ok er þeir kómu í skálann,
sáu þeir, at mikill varningr var þar ok alls konar
birgðir. Sæng stór var þar. Ok er kom at dagsetri,
kom skálabúi heim ok heldr ófrýnligr. Hann mælti:
"Ok eru hér komnir óhappamenninir Víkingssynir,
Þorsteinn ok Þórir, er drepit hafa sjau sonu Njörfa.
Skal hér ok endir verða á þeira óhöppum, því at mér
mun lítit fyrir verða at leggja ykkr at velli." "Hverr er
sá," segir Þórir, "at svá lætr gífrliga upp á okkr?"
Skálabúinn sagði: "Ek heiti Sámr, sonr Svarts. Fullafli heitir
bróðir minn, er hér ræðr öðrum skálanum." Þorsteinn
mælti: "Þat sé ek, at feigð kallar at okkr bræðrum, ef
þú einn drepr okkr báða, því at ek hirði eigi, þó at
vit reynum okkr, en Þórir sé hjá." Í því rennr Sámr
undir Þorstein svá snart, at Þorsteinn varð örtaka fyrir,
en fell þó eigi. Þórir hleypr þá at ok leggr kesjunni á
síðuna ok út um aðra. Datt Sámr þá dauðr niðr. Þar
váru þeir um nóttina ok höfðu góðar náðir, því at
matr var nógr. Gerðu þeir heitt í skálanum ok höfðu
ekki fjár þaðan.
Fóru þeir um morguninn, en at kveldi þess dags
fundu þeir annan skála. Var sá sýnu stærri. Hurð var
hnigin á klofa. Þórir gekk at hurðinni ok ætlaði upp
at hrinda, ok gekk eigi. Hann gekk at með öllu afli,
ok gekk eigi at heldr. Þorsteinn fór at hurðinni ok
hratt upp, ok gengu inn. Hlaði með vöru var þar á
aðra hönd, en skíðahlaði á aðra. Sæng stór stóð innar
um þvert, svá at þeim þótti ór hófi ganga vöxtr hennar.
Öðrum megin var flet mikit, sem rúm væri, kringlótt at
vexti. Þat þóttust þeir skilja, at hundrinn Gramr
mundi þar í liggja. Þeir settust þá niðr ok kveyktu
eld upp fyrir sér. En er langt var af dagsetri, heyrðu
þeir, at fast var niðr stigit. Því næst var hurðinni upp
lokit. Þar gekk inn risi furðuliga mikill. Hann hafði
bjarndýr mikit bundit á bak sér, en fuglakippu fyrir.
Hann lagði niðr byrðina á gólfit ok mælti: "Fussum!
Ok eru hér komnir vandræðamenninir Víkingssynir,
er nú hafa verst orð um landit sakir óhappa sinna.
Hversu kómuzt þit ór höndum Sáms, bróður míns?"
"Svá kómumst vit," sagði Þorsteinn, "at Sámr lá eptir
dauðr." "Í svefni hafið þit svikit hann," segir Fullafli.
"Eigi var þat," segir Þorsteinn, "því at vit börðumst,
ok felldi Þórir, bróðir minn, hann." "Ekki skal níðast
á ykkr í nótt," segir Fullafli. "Skuluð þit bíða morguns
ok hafa mat sem ykkr líkar." Síðan sundraði skálabúi
veiði sína ok tók borð ok bar á mat. Tóku þeir þá
allir til matar. Eptir þat fóru þeir allir til svefns. Lágu
þeir bræðr tveir saman í vararfeldum. Illa lét hundrinn,
þá þeir fóru hjá honum. Hvárigir leituðu þar til
svika við aðra.
Um morguninn stóðu þeir snemma upp hvárirtveggju.
Þá mælti Fullafli: "Nú skulum vit Þorsteinn
reyna með okkr, en Þórir við hund minn í öðrum stað."
"Þessu muntu ráða," segir Þorsteinn. Gengu þeir þá
út ok fram á völlinn. Hundrinn hleypr þegar móti Þóri
með gapanda gini, ok áttu ina hörðustu sókn, því at
rakkinn sló af sér hvert högg með halanum, en ef hann
stakk með kesjunni, beit hann af sér hvert lag. Sóttust
þeir svá eykt dags, at Þórir kom engu sári á hann. Þat
var einn tíma, at Grámr skauzt at Þóri ok greip í kálfann
ok þar ór siga. Í því lagði Þórir kesjunni á hundinn ok
nísti niðr við vellinum, ok dó Gramr litlu síðar.
Þat er frá Fullafla at segja, at hann hefir mæki stóran
í hendi, en Þorsteinn sverð sitt. Þeir áttu bæði harða
sókn ok langa, því at Fullafli var stórhöggr, en sakir
þess at Angrvaðill beit svá hlífar sem hold, þá fell Fullafli
dauðr, en Þorsteinn var ekki sárr.
Nú búast þeir bræðr í burt ok fóru veg sinn, allt
þar til þeir kómu at gjá mikilli. Sýndist Þorsteini hún
vera ill yfirferðar. Þó réð hann til hlaups ok hljóp
yfir gjána, Þórir þegar eptir. Var þat allt jafnsnemma,
at Þorsteinn snerist á gjábakkanum ok Þórir var kominn
framan í gjábakkann ok var búinn at falla bak
aptr. Í því gat Þorsteinn gripit til hans ok kippti honum
upp á gjábakkann. Þorsteinn mælti: "Jafnan sýnir
þú þat, frændi, at þú ert óbilgjarn. Var enn svá, því
at þat máttir þú vita, at þat var bráðr bani, ef þú fellt
ofan í gjána." "Nú var eigi þat," segir Þórir, "ok naut
ek enn þín sem optar."
Gengu þeir nú veg sinn, allt þar til er þeir kómu
at móðu einni. Hún var bæði djúp ok ströng. Þorsteinn
bað þá fyrir leitast, hvar vaðit mundi vera. Þórir
ferr þegar út á ána, ok er hann kom skammt frá landi,
kenndi hann ekki niðr. Varð hann þá at kosta sunds.
Þorsteinn nennti eigi á landi at standa, lagðist út á
ána eptir honum. Lögðust þeir þá at landi ok undu
klæði sín. En meðan þeir váru at því, varð grimmd
svá mikil, at klæði þeira freri ok urðu sem steinn.
Máttu þeir ekki í þau komast. Gerði þá hríð mikla.
Ætla menn, at því veðri muni Ógautan ollat hafa.
Þorsteinn spyrr Þóri, hvat til ráða væri. "Þykki mér
ráð," segir Þórir, "at vit stingum klæðum okkrum niðr
í móðuna, því at í kuldavatni raknar skjótt." Svá gerðu
þeir, ok með þessu bragði kómust þeir í klæðin, gengu
síðan, þar til þeir kómu heim á bæinn í Vágum. Læst
var hurð. Kómust þeir ekki inn. Þá var kveldtími.
Þeir börðu lengi á dyrum, ok var ekki til gengit. Áss
lá í túninu tvítugr. Hann tóku þeir ok báru upp á
húsin ok riðu honum, svá at braka tók í hverju tré.
Allt fólk var hrætt, er í bænum var, svá at í sína hyrning
hljóp hverr. Hálfdan gekk þá til dyra ok gekk fram
á hlaðit. Þeir bræðr gengu þá at honum ok heilsuðu
upp á hann. Hálfdan svaraði þeim fáliga, en þó spyrr
hann þá at nafni. Þeir nefndu sik ok sögðust vera synir
Víkings jarls, segja hann hafi heilsat honum. Hálfdan
segir: "Ekki kann ek at kalla fóstbræðralagit með okkr.
Þykki mér sem margr haldi þat til meðallags, en ekki
betr. Þykki mér sem þit látið þat ekki langt í ættir
ganga, er þit hafið drepit flestalla sonu Njörfa konungs.
Þó megið þit inn ganga ok vera hér í nótt, ef þit
vilið. Gekk hann þá inn undan snúðugt, en þeir eptir.
Þeir kómu í stofuna. Var þar fátt manna. Ekki váru
klæði af þeim dregin. Sátu þeir svá um kveldit, þar til
farit var at hátta. Þá var settr trygill fyrir þá á borðit
ok grautr í ok sinn spánn í hvárn enda. Þórir tók til
ok hóf. Þorsteinn mælti: "Misjafnt er þér varit um
stórlæti þitt." Hann tók upp trygilinn ok kastar utar
á gólfit, svá at hann brotnaði í sundr. Síðan fóru menn
til hátta. Höfðu þeir bræðr enga sæng. Var þeim ekki
svefnsamt um nóttina.
Þeir stóðu upp snemma um morgin ok bjuggust til
ferðar. Ok er þeir kómu út
fyrir dyrr, kom karl þar ok
mælti: "Hvat sögðu þit í gær,
eða hvers synir sögðuzt þit
vera?" Þórir segir: "Hvat
muntu nú gerr vita en þá vit
sögðum þér, at vit várum synir
Víkings jarls?" Þorsteinn
mælti: "Hér er fingrgull, er
hann bað mik fá þér." Þórir
mælti: "Ek ætla, at sá hafi
verr, at honum sýnir þar af."
Þorsteinn mælti: "Vertu eigi
svá styggr, bróðir. Hér er gullit
til jarteikna, at þú mundir
taka við okkr, svá at vit hefðim
hér traust hjá þér." Hálfdan
tók við gullinu ok varð glaðr
við ok mælti: "Hví munda ek
eigi taka við ykkr ok allt gott
gera, þat er ek má? Er þat
skylt sakir Víkings, vinar míns.
Lízt mér giftuliga á ykkr."
Þórir mælti: "Satt er þat, sem
mælt er, at gott er at hafa tvá
hváptana ok sitt með hvárum
mæla. Léztu öðruvís við okkr
í gærkveld, er vit kómum hér.
Muntu vera in mesta skræfa,
ok hvervetna ertu slægr." Þorsteinn
mælti: "Höfum við þol,
Hálfdan, við bróður minn,
þó at hann illyrði þik, því at
hann er ófyrirleitinn í orðum ok gerðum." "Frétt
hefi ek þat," segir Hálfdan, "at þú ert manna gerviligastr,
en Þórir bráðr ok ófyrirleitinn, en þó virðist
mér sem þú munir vera í öllu stórlyndari." Fóru þeir
inn, ok váru dregin af þeim klæði ok veittr inn bezti
beini. Sátu þeir þar um vetrinn í góðu yfirlæti.
En er várdagar kómu, þá mælti Þorsteinn við Hálfdan:
"Nú munu vit burtu leita heðan af." "Hvat viltu
helzt ráða?" segir Hálfdan. "Ek vilda, at þú fengir
mér skip," segir Þorsteinn, "ok menn á. Mun ek halda
í hernað ok afla mér fjárhlutar." Hálfdan sagði svá
skyldu vera. Bjuggust þeir síðan suðr með landi. Þar
kómu í móti honum tvau skip, er faðir hans hafði sent
honum, hlaðin af mönnum ok góðum vápnum. Þorsteinn
sendi aptr þat skip, er Hálfdan hafði fengit
honum, ok mennina með, en sínu skipi stýrði hvárr
þeira bræðra. Þeir herjuðu víða um sumarit, ok varð
þeim gott til fjár ok metnaðar.
Um haustit kómu þeir at einni ey. Þar réð fyrir sá
bóndi, er Grímr hét. Hann bauð þeim at sitja þar um
vetrinn, ok þat þágu þeir. Grímr var kvángaðr ok átti
sér eina dóttur, er Þóra hét. Hún var mikil vexti ok
væn at yfirliti. Þórir lagði hug á hana ok sagði Þorsteini,
bróður sínum, at hann vildi fá hana sér til eiginkonu.
Þorsteinn ræddi þetta mál við Grím bónda.
Grímr tók því fjarri. Þorsteinn mælti: "Þá býð ek þér
á hólm, ok ráði sá okkar dóttur þinni, sem annan vinnr
á hólmi." Grímr kvaðst þess albúinn. Annan dag eptir
tóku þeir feld ok köstuðu undir fætr sér ok börðust
alldrengiliga ok skildu at kveldi, svá at hvárrgi var sárr.
Börðust þeir dag annan ok þriðja, ok fór á sama veg.
Þat var einn dag, at Þórir spyrr bóndadóttur, hvat
valda mundi, at Grímr yrði ekki sigraðr. Hún segir,
at steinn sá stæði framan í hjálminum, at því ylli, at
hann má eigi sigrast, á meðan steininum verðr eigi
af honum nát. Þetta segir Þórir Þorsteini. Ok inn
fjórða dag, er þeir börðust, kastar Þorsteinn sverðinu,
en greip hjálminn tveim höndum svá fast, at slitnuðu
hjálmböndin. Litlu síðar réð hann á Grím, ok kenndi
þá aflsmunar. Hafði Þorsteinn hann þá undir ok gaf
honum líf. Þá spyrr Grímr, hverr hefði sett ráð til
at taka hjálminn. Þorsteinn segir, at Þóra hefði sagt
Þóri. "Giftast vill hún þá," segir Grímr. "Skal ok svá."
Var þat þá ráðit, at Þórir fekk Þóru. Ok at várdögum
lagðist Þorsteinn í hernað, en Þórir sat eptir. Tókust
þar upp ástir góðar með þeim Þóru. Þau áttu einn son
barna, er Haraldr hét. Hann tók kesjufleininn síðan
eptir föður sinn, ok af honum tók hann nafn ok var
kallaðr Haraldr kesja.
Skati hefir konungr heitit. Hann var Eiríksson,
Myndilssonar, Meitálfssonar. Skati konungr réð fyrir
í Sogni. Hann átti sér drottningu ok tvau börn. Beli
hét sonr hans, inn mesti ágætismaðr. Ingibjörg hét dóttir
hans. Hún var þá eigi í ríkinu, því at hún hafði fyrir
álögum orðit. Skati hafði verit berserkr ok inn mesti
víkingr ok ruddi sér til ríkis í Sogni. Þorgrímr hét
landvarnarmaðr hans. Hann var inn mesti kappi ok
mikill garpr, en í meðallagi trúr. Mikil vinátta var
með þeim Þorgrími ok Bela konungssyni. Beli var inn
frægasti maðr um öll lönd.
Þat hafði borit til tíðenda, at þá Skati konungr var
aldaðr mjök ok börn hans bæði ung, kómu víkingar
tveir við land. Hét annarr Gautan, en annarr Ógautan.
Þeir kómu mjök á óvart ok buðu konungi til bardaga,
eða skyldi hann gerast jarl þeira ok gefa upp land sitt.
Skati konungr hafði ekki liðsafla við þeim, en þó vildi
hann heldr deyja með sæmd en lifa með skömm ok falla
í konungdómi sínum heldr en þjóna fjandmönnum
sínum. Fór hann til bardaga ok hafði ekki fleira lið
en hirð sína. Þorgrímr komst í burt með Bela konungsson,
en Ingibjörg sat eptir í skemmu sinni. Skati
konungr fell fyrir Ógautan með góðan orðstír, en
menn hans, þeir sem eptir lifðu, flýðu á skóga.
Settist Ógautan nú at ríki ok lét gefa sér konungs
nafn. Hann bað Ingibjörgu at ganga með sér, en hún
neitaði þverliga ok sagðist fyrr skyldu drepa sik sjálf
en eiga föðurbana sinn ok slíkt illmenni sem Ógautan
er, -- "þar sem þú ert líkari fjánda en manni." Ógautan
varð reiðr við ok mælti: "Ek skal launa þér illyrði
þín, ok legg ek þat á þik, at þú sért þvílík at vexti ok
yfirlitum sem Skellinefja, systir mín, ok allri náttúru
þeiri, sem þú mátt bera, byggir helli þann, sem við
Djúpamóðu er, ok komist aldri ór þessum álögum, fyrr
en nokkurr velborinn maðr verðr til þess at eiga þik
ok játi því ok þó aldri fyrr en ek er dauðr, en systir
mín taki við yfirlitum þínum." "Þat læt ek um mælt,"
segir Ingibjörg, "at þú njótir þessa ríkis bæði illa ok
skamma stund." Varð þetta at áhrínsorðum, er Ógautan
mælti, at Ingibjörg hvarf í burt. Litlu síðar kom
þar aptr Beli konungsson ok Þorgrímr með marga menn
um náttartíma, ok báru eld at lopti því, er þeir bræðr
sváfu í, ok brenndu inni alla þá menn, utan þeir bræðr
fóru ina neðri leið ok kómust svá í burt, léttu eigi
fyrr en þeir kómu fram í hirð Njörfa konungs, en Beli
tók aptr við ríki sínu ok gerðist þar konungr yfir. Þorgrímr
var enn landvarnarmaðr hans.
Vilhjálmr hefir konungr heitit, er réð fyrir Vallandi,
vitr konungr ok vinsæll. Hann átti dóttur þá, er Ólof
hét, kvenna kurteisust.
Nú er þar til at taka, sem Jökull Njörfason er, at
eptir þat er þeir Víkingssynir váru burt farnir, gerði
hann Þorstein ok Þóri útlæga fyrir endilangan konungdóm
sinn. Ekki samþykkti Njörfi konungr þat, því at
þeir Víkingr heldu vináttu sinni, meðan þeir lifðu.
Eitt sinn kom Ógautan at máli við Jökul ok spyrr,
hvárt hann vill ekki kvángast. Jökull frétti eptir, hvar
hann sæi þar jafnaðarkvánfang. Ógautan mælti: "Vilhjálmr
í Vallandi á dóttur, er Ólof heitir. Þar þætti
mér vaxa þinn heiðr, ef þú fengir þat ráð." "Hví skulum
vit eigi þar til ráða?" segir Jökull.
Bjuggust þeir þá til ferðar með sex tigi manna ok
fóru síðan til Vallands ok fundu Vilhjálm konung. Tók
hann vel við Jökli, því at Njörfi, faðir hans, var nafnkunnigr
um öll lönd. Jökull hefr upp bónorð sitt til
Ólofar sér til handa. Ógautan fylgdi fast bónorðinu,
en konungr skaut til dóttur sinnar. Ok er þeir höfðu
þetta talat, gengu inn í höllina þrír tigir manna heldr
röskligir. Sá var mestr ok fríðastr, er fyrir þeim var.
Hann gekk fyrir konung ok kvaddi hann. En þegar
Ógautan sér þessa menn, þá hljóðnar um hann ok drap
niðr hökuskegginu ok mælti við Jökul ok aðra menn
sína, at þeir skyldu ekki nefna sik, meðan þeir væri
þar í landi. Konungr spyrr ina miklu menn at heiti,
en formaðr þeira kvaðst Beli heita ok vera sonr Skata
konungs, er réð fyrir í Sogni, -- "er þat erendi mitt
hingat, at ek vil biðja dóttur þinnar." Konungr segir:
"Hér er kominn áðr Jökull Njörfason ok biðr hennar.
Mun ek nú þann veg á gera, at hún kjósi, hvárn hún
vill eiga." Skipaði konungr Bela á aðra hönd sér. Var
þar veizla in bezta. At þrem nóttum liðnum gengu þeir
út til skemmu ok fréttu konungsdóttur eptir, með hvárum
hún vildi ganga, Jökli eða Bela. Skjótt var þat
auðfundit á henni, at hún vildi heldr eiga Bela, en í
því varpaði Ógautan kefli í kné henni, en svá brá
henni við þat, at hún neitaði Bela, en gekk at eiga
Jökul. Sneri Beli þá til skipa. Vináttumál hafði farit
áðr milli þeira Jökuls ok Bela, svá at þat segja sumir, at
Beli mun hafa tekit fé til höfuðs þeim bræðrum, Þorsteini
ok Þóri. Gaf Beli Jökli enga skuld á, þótt
konungsdóttir vildi hann ekki eiga, með því at undir hennar
órskurð kom. Síðan fór Beli heim til ríkis síns. Jökull
bjóst heim, þegar úti var brullaup hans, ok Ógautan
með honum.
Nú er þar til at taka, er Þorsteinn heldr heim ór
hernaði ok ætlar til Gríms bónda, því at Þórir, bróðir
hans, sat þar í eynni. Jökull hafði nú fregn af ferðum
hans. Hann mælti þá til Ógautans ok bað hann reyna
listir sínar ok gera veðr at Þorsteini, svá at hann drukknaði
ok allir hans menn. Ógautan kveðst til þess hætta,
hversu sem tækist. Gerði hann þá svá mikit kyngiveðr
at Þorsteini, at skip hans týndust í sjávargangi ok hverr
maðr, er á var. Þorsteinn dugði lengi vel, ok kom þar
um síðir, at hann þreyttist á sundi. Var hann þá kominn
í lágarða. Dró hann þá niðr. Í því sá hann, hvar
kerling ein stór óð út at honum ok var í skorpnum
skinnstakki. Hann var síðr í fyrir, en stuttr á bak. Hún
var stórskorin mjök ok heldr grepplig í ásjónu ok gekk
at honum ok greip hann ór sjónum ok mælti: "Viltu
þiggja líf af mér, Þorsteinn?" Hann segir: "Hví munda
ek eigi vilja, eða hvat heitir þú?" Hún segir: "Óvant
er nafn mitt, ek heiti Skellinefja, en muntu nokkut
verða til at vinna lífgjafarinnar." "Hvat er þat?" segir
hann. "At veita mér bæn þá, er ek vil biðja þik," segir
hún. "Þú munt þeirar einnar biðja," segir Þorsteinn,
"at mér mun þat vel vegna, eða nær skal hún til
koma?" "Ekki at sinni," segir hún. Síðan bar hún hann
til lands, ok var hann þá kominn í ey þá, er Grímr átti
fyrir at ráða. Sló hún þá á við hann glímu nokkurri,
þar til honum gerði heitt. Skildi hún þá við hann,
ok bað hvárt vel fyrir öðru. Ferr hún þá leiðar sinnar,
því at hún kveðst víðara verða við at koma, en Þorsteinn
fór heim til bæjar. Var þar fagnafundr með
þeim bræðrum. Sat Þorsteinn þar um vetrinn í góðu
yfirlæti.
Nú er þar til at taka, er þeir sigla heim Jökull ok
Ógautan, at þat var einn dag í góðu veðri, at miklu
myrkri sló yfir skipit með svá mikilli grimmd ok frosti,
at engi maðr á skipinu þorði á móti at sjá. Klæddu
allir menn andlit sitt, þeir sem á skipunum váru. En
er af leið myrkrinu, sáu þeir, hvar Ógautan var hengdr
upp við húnboru. Var hann þá dauðr. Þótti Jökli þat
inn mesti skaði ok helt heim í ríki sitt ok sezt um kyrrt.
Þeir Þorsteinn ok Þórir bjuggust snemma um várit
ok ætla at sækja heim Víking, föður sinn. Ok er þeir
koma at Djúpamóðu, urðu þeir eigi fyrr varir við en
Jökull kom þar at þeim með þrjá tigi manna. Slær
þegar í bardaga með þeim. Var Jökull inn ákafasti ok
svá Grímr, bróðir hans. Þórir ok Þorsteinn vörðust vel.
Gekk svá lengi, at þeir kómu engu sári á þá bræðr.
Var þá hvárttveggja, at Þorsteinn var stórhöggr, enda
beit Angrvaðill járn sem klæði. Þórir varðist ágæta vel
ok hafði eigi kesjuna, því at hún hafði heima eptir
legit. Þeir Grímr mættust ok börðust alldrengiliga, en
þó lauk með því, at Grímr hné dauðr til jarðar. Þá
hafði Þorsteinn drepit nítján menn, enda var hann þá
bæði móðr ok sárr ok svá Þórir. Snerust þeir bræðr þá
bökum at ok vörðust þá enn vel. Jökull sótti at við
ellefu menn ok gerði svá harða hríð, at Þórir fell. Þá
varðist Þorsteinn nú karlmannliga ok allt þar til þeir
váru eigi fleiri en Jökull ok þrír aðrir. Jökull lagði
þá til Þorsteins ok kom í lærit heldr ofarliga, en með
því at Jökull var sterkr ok gekk fast á lagit, en Þorsteinn
móðr mjök ok stóð framarliga á árbakkanum,
þá hrapaði hann ofan fyrir hamrana, en Jökull gat sem
næfrligast stöðvat sik. Leitaði Jökull síðan heim ok
þóttist hafa drepit Þorstein ok Þóri. Settist hann nú
um kyrrt.
Nú er þar til at taka, er Þorsteinn fell ofan fyrir
hamrana. Varð þar undir tó, er Þorsteinn kom niðr, en
sakir mæði ok sára mátti hann ekki hræra sik, en þó
hafði hann vit sitt, er hann kom niðr. Angrvaðill hraut
ór hendi honum ok ofan í móðuna. Lá Þorsteinn þá
milli heims ok heljar ok vætti sér þá ekki nema dauða.
Ok er hann hafði eigi lengi legit, sér hann, hvar gengr
Skellinefja ok var í skinnstakki sínum ok engu fegri
en fyrr. Hún kemr þar at, sem Þorsteinn liggr, ok
mælti: "Eigi þykki mér ór steini hefja fyrir þér um
slysferðir þínar, Þorsteinn. Sýnist mér nú liðit at þér,
eða viltu nú veita bæn þá, er ek keypta at þér fyrri?"
Þorsteinn segir: "Ek sé mik nú fátt mega gera, þat
veizlumunr sé í." "Sú er bæn mín," segir hún, "at þú
játir at eiga mik. Mun ek þá leita við at græða þik."
Þorsteinn segir: "Eigi veit ek, hvárt ek skal þat til
vinna, því at mér sýnist þú ferlig at sjá." "Þar skaltu
þó eiga um at kjósa," segir hún, "hvárt viltu heldr
eiga mik eða láta lífit ok rjúfa þó eið þinn við mik, er
þú hézt at veita mér bæn mína, þá er ek gaf þér líf
við Grímsey." Þorsteinn segir: "Mikit er satt í því,
ok mun þat bezt at halda orð sín, ok vil ek því játa
at eiga þik. Muntu verða mér inn mesti bjargvættr,
en þó vilda ek þat til kjósa við þik, at þú náir sverði
mínu, ef mér verðr lífs auðit, svá at ek mega bera þat."
Hún segir svá vera skyldu ok tók hann upp í skinnstakk
sinn ok hljóp upp hamrana, sem hún væri laus,
þar til er hellir stór varð fyrir þeim. Þar fór hún inn
í ok bindr sár Þorsteins ok leggr hann í hæga sæng,
ok innan sjau nátta var hann gróinn at mestu.
Þat var einn dag, at Skellinefja var í burt ór hellinum,
ok um kveldit kom hún aptr með sverðit, ok
var þá vátt mjök, ok fekk Þorsteini ok mælti: "Nú hefi
ek gefit þér tvá tíma líf ok fengit þér aptr sverð þitt,
er þú hefir mestar mætur á, ok þat it fjórða, er okkr
er mest veitt í, at ek hengda Ógautan. En þó hefir þú
þetta fullu launat mér, því at þú hefir komit mér ór
álögum þeim, er Ógautan lagði á mik. Heiti ek Ingibjörg,
dóttir Skata konungs, en systir Bela, en mér
varð þat til undanlausnar um ánauð mína, ef nokkurr
velborinn maðr játar at eiga mik. Nú vartu til þessa,
ok er ek nú laus af ánauð minni. Skaltu nú búast í
burt af hellinum ok fara fram mínum ráðum, ok muntu
finna Bela, bróður minn, við fimmta mann. Þar mun
vera Þorgrímr kobbi, landvarnarmaðr hans, með honum.
Þeir hafa tekit fé til höfuðs þér af Jökli. Munu
þeir slá til bardaga við þik. Hirði ek eigi, þótt þú drepir
Þorgrím ok förunauta hans, en gef líf Bela, bróður
mínum. Vilda ek, at þit yrðuð fóstbræðr. Ok ef þér er
þat í hug at fá mín, far þú heim í Sogn með honum
ok bið mín, ok mun ek þar þá fyrir vera. Má vera, at
ek lítist þér öðru vís at sjá en nú."
Skilja þau nú. Ok er hann var skammt kominn, kom
Beli móti honum við fimmta mann, ok er þeir fundust,
mælti Þorgrímr: "Þat er vel, Þorsteinn, er vér
fundumst. Skal nú vinna til fjár þess, er Jökull hefir
lagt til höfuðs þér." "Þat þætti mér verða mega, at
þú misstir fjárins, en létir lífit," segir Þorsteinn.
Nú er þar til at taka, at þeir sækja at Þorsteini, en
hann varðist vel ok drengiliga, en svá lýkr, at Þorgrímr
fell ok þrír förunautar hans. Þá börðust þeir Þorsteinn
ok Beli á nýjan leik. Varði Þorsteinn sik, en vildi ekki
særa Bela, en Beli sótti at, þar til at Þorsteinn greip
til hans ok setti hann niðr hjá sér ok mælti: "Alls á
ek kosti við þik, en ek vil gefa þér nú líf ok þat með,
at vit verðum fóstbræðr. Skaltu konungr vera, en ek
hersir. Ek vil ok biðja Ingibjargar, systur þinnar, ok
hafa heiman með henni eignir í Sogni." "Eigi er þat
it hægra," segir Beli, "af því at systir mín er horfin í
burt, svá at engi veit, hvat af henni er orðit." "Þat
má vera," segir Þorsteinn, "at hún sé aptr komin."
"Eigi sé ek," segir Beli, "at hún fái röskara mann en
þik, ok vil ek þenna kost allan."
Bundu þeir þetta með fastmælum ok fóru nú heim í
Sogn. Varð Beli þess snart varr, at systir hans var aptr
komin með öllum þvílíkum blóma sem hún hafði áðr
haft í æsku sinni. Þorsteinn hefr upp orð sín ok biðr
Ingibjargar sér til handa. Var þat ráðum ráðit. Hafði
hún heiman eignir þær, er lágu öðrum megin fjarðarins.
Hét sá bær at Framnesi, er Þorsteinn réð fyrir,
en sá á Sýrströnd, er Beli réð fyrir.
Þeir Þorsteinn lögðust í hernað um várit ok höfðu
fimm skip. Herjuðu þeir víða um sumarit ok varð
gott til fjár, en heldu heim at hausti ok höfðu sjau
skip.
Annat sumar lögðu þeir í hernað ok varð illt til fjár,
því at víkingar allir forðuðust þá. Ok er þeir koma
at skerjum þeim, er Elfarsker heita, lögðu þeir at höfn
um kveldit, ok gengu þeir á land Þorsteinn ok Beli
ok yfir þvert nesit, þat er þeir lágu undir. En er þeir
kómu yfir nesit, sáu þeir tólf skip liggja tjölduð svörtum
tjöldum. Þeir sáu tjöld á landi, ok rauk af. Þeir
þóttust þat vita, at þat mundi vera matsveinar. Þeir
köstuðu yfir sik dulklæðum ok gengu þangat, ok er
þeir kómu þar at tjalddyrunum, færðust þeir báðir í
dyrrnar, svá at ekki náði út at leggja reykinn. Þeir váru
harðorðir, er mat gerðu, ok spyrja, hvat stafkörlum
þetta væri, at svá váru kyndugir, at þá vildu brenna
inni eða kæfa. Þeir létu endemliga ok svöruðu með
dimmri raust ok sögðu, at þeir vildu afla sér matar,
-- "eða hverr er sá inn ágæti, er þessum flota ræðr, er
hér liggr við land?" "Þit munuð vera heimskir karlar,"
segja þeir, "at þit hafið eigi heyrt getit Úfa, er kallaðr
er Slysa-Úfi, sonr Herbrands ins höfuðmikla. Þeir
eru bræðr ok Ötunfaxi. Ek veit enga frægri en þá undir
sólunni." "Vel segið þit," segir Þorsteinn. Litlu síðar
fóru þeir burt til manna sinna.
Snemma um morguninn bjuggust þeir ok reru fram
fyrir nesit. Æptu þeir þegar heróp. Hinir bjuggust þá
skjótt við ok tóku til vápna sinna, ok tókst þar harðr
bardagi. Hafði Úfi lið meira ok var sjálfr inn harðfengasti.
Börðust þeir svá lengi, at ekki mátti í milli sjá,
hvárir sigruðust. Inn þriðja dag réð Þorsteinn til
uppgöngu á dreka þann, er Slysa-Úfi stýrði, ok Beli þegar
eptir honum, ruddust um drengiliga, drápu hvern mann
fyrir framan siglu. Þá réð Úfi ór lyptingunni mót Bela,
ok áttust þeir við vápnaskipti nokkura stund. Bárust
þá sár á Bela, því at Úfi var bæði vápnfimr ok stórhöggr.
Í því kom Þorsteinn at með Angrvaðil ok höggr
til Úfa. Þat högg kom í hjálminn ok klauf allan búkinn
ok brynjaðan manninn at endilöngu, en sverðit
kom í siglubitann, ok fal báða eggteinana. Beli mælti:
"Þetta þitt högg, fóstbróðir, mun uppi vera, meðan
Norðrlönd eru byggð." Síðan buðu þeir víkingum tvá
kosti, hvárt þeir vildu gefast upp ok halda lífi eða eiga
bardaga við þá. Þeir beiddust heldr at þiggja líf af
þeim. Gáfu þeir þá öllum grið, því at þeir vildu þat
gjarna þiggja. Fengu þeir þá mikit herfang. Lágu þeir
þar þrjár nætr ok græddu menn sína ok heldu heim
at hausti.
At várdögum bjuggust þeir fóstbræðr heiman ok
höfðu fimmtán skip. Stýrði Beli dreka þeim, er átt hafði
Slysa-Úfi. Þat var góðr gripr, skornir svírarnir ok grafnir
ok gylltir mjök. Beli konungr hlaut drekann, því at
hann var beztr gripr í herfangi þeira, er þeir fengu eptir
Úfa, en þat var vani þeira, at Beli tók jafnan góðgripi
þeira, er þeir fengu í herfangi. Eigi þótti annat skip
betra en drekinn utan Elliðinn, er átti Ötunfaxi, bróðir
hans. Þessi skip höfðu þeir erft eptir Herbrand, föður
sinn, ok var Elliði því betri, at hann hafði byr, hvert
er hann vildi sigla. Kunni hann náliga mannsmáli. En
því hafði Ötunfaxi heldr hlotit Elliða en Úfi, at Úfa
hafði hent þat slys, at hann hafði drepit föður sinn
ok móður, ok þótti Ötunfaxa hann hafa fyrirgert arfi
sínum, ef at réttu skyldi fara. Var Ötunfaxi fyrir þeim
bræðrum sakir afls ok vaxtar ok fjölkynngi.
Nú láta þeir fóstbræðr í hernað ok herjuðu víða um
Austrveg ok finna fátt víkinga, því at allir stukku undan
þeim, er til fréttu. Váru þá engir frægri menn í
hernaði en Þorsteinn ok Beli.
Þat var einn dag, at þeir lögðust at andnesi einu.
Þeir fóstbræðr sjá öðrum megin undir nesinu liggja
tólf skip ok öll stór. Þeir róa skjótliga móti skipunum
ok spyrja, hverr fyrir liði sé. Maðr stóð upp við siglu
ok mælti: "Angantýr heiti ek, sonr Hermundar jarls
af Gautlandi." "Þú ert efniligr maðr," segir Þorsteinn,
"eða hversu gamall maðr ertu?" Hann svarar: "Ek er
nú nítján vetra." "Hvárt viltu heldr," segir Beli, "gefa
upp skip þín ok fé eða halda bardaga móti oss?" "Því
skjótara skal kjósa," segir Angantýr, "sem kostir eru
ójafnari. Vil ek heldr verja fé mitt ok falla með drengskap,
ef þess verðr auðit." "Þá búst við," segir Beli,
"en vér munum at sækja." Bjuggust þá hvárirtveggju
ok brjóta upp vápn sín. Þorsteinn mælti við Bela: "Þat
er lítil drengmennska at sækja at þeim með fimmtán
skipum, en þeir hafa eigi meir en tólf." "Hví skulum
vér eigi láta liggja hjá þrjú skip?" segir Beli. Gerðu þeir
svá. Var þar harðr bardagi. Svá var lið Angantýs harðfengt,
at þeir Beli ok Þorsteinn þóttust eigi í meiri
mannraun komit hafa. Börðust þeir þann dag til kvelds,
svá at ekki mátti milli sjá, hvárir sigrast mundu.
Annan dag bjuggust þeir til orrostu. Þá mælti Angantýr:
"Þat þykki mér ráð, Beli konungr, at vit spillum
eigi mönnum okkrum lengr ok berjumst tveir á
hólmi, ok hafi sá sigr, er annan vinnr." Beli játar þessu;
gengu síðan á land ok köstuðu feldi undir fætr sér ok
börðust drengiliga, allt þar til at Beli mæddist. Þá bárust
sár á hann. Þóttist Þorsteinn sjá, at Beli mundi ekki
sigrast á Angantý, ok svá kom, at Beli var bæði móðr
ok mjök at þrotum kominn. Þá mælti Þorsteinn: "Þat
þykki mér ráð, Angantýr, at þit léttið ykkrum bardaga,
því at ek sé, at Beli er yfirkominn af mæði, en ek vil
eigi hafa ódrengskap til at níðast á þér, en veita honum,
en svá mun þat fara, ef þú verðr banamaðr hans,
at þá mun ek bjóða þér á hólm, ok ætla ek, at okkar
sé eigi minni mannamunr en ykkar Bela. Mun ek fella
þik á hólmi, ok er þat mikill skaði, ef þit látizt báðir.
Nú vil ek bjóða þér þann kost, ef þú gefr Bela líf, at
vit sverjumst í fóstbræðralag." Angantýr segir: "Þat
þykki mér jafnaðarboð, at vit Beli gerumst fóstbræðr,
en í því þykki mér mikit veitt, ef ek skal vera þinn
fóstbróðir." Var þetta síðan bundit fastmælum. Þeir
vöktu sér blóð í lófum ok gengu undir jarðarmen ok
sóru þar eiða, at hverr skyldi annars hefna, ef nokkurr
þeira yrði með vápnum veginn. Síðan könnuðu þeir
lið sitt, ok váru hroðin tvau skip af hvárum. Þeir
græddu menn sína, þá er sárir váru. Eptir þat heldu
þeir í burt þaðan þrim skipum ok tuttugu ok heldu
heim um haustit ok sátu um kyrrt um vetrinn með
mikilli virðingu. Þóttu nú engir menn frægri í sínum
hernaði en þeir fóstbræðr.
Nú er várdagar kómu, bjuggust þeir heiman fóstbræðr
ok höfðu þrjá tigi skipa. Heldu þeir í Austrveg
ok herjuðu þar ok um Svíþjóð ok allt it Eystra
salt. Fóru þeir vel með hernaði sínum, sem þeir váru
vanir, drápu víkinga ok ránsmenn, hvar sem þeir gátu
þá hent, en létu bændr ok kaupmenn fara í friði.
Nú er þar til at taka í öðrum stað, er Ötunfaxi fréttir
fall Úfa, bróður síns. Þótti honum þat mikill skaði.
Þat er af honum at segja, at hann leitar þrjú sumur
samfleytt þeira fóstbræðra.
Nú er þat at segja, at þeir Beli konungr leggja einn
dag at skerjum þeim, er Brennieyjar heita. Leggja þeir
í lægi ok búast vel um. Eptir þat ganga þeir fóstbræðr
þrír á land ok þar til, er þeir koma at einum bæ litlum.
Þar stóð maðr fyrir dyrum ok klauf skíð. Hann
var í grænni heklu ok furðu digr. Hann heilsar Þorsteini
með nafni. Þorsteinn segir: "Okkar er mikill
kennispeki munr, þú heilsar mér með nafni, en ek man
eigi, at ek hafi sét þik, eða hvat heitir þú?" "Óvant
er nafn mitt," segir hann, "ek heiti Brennir, ok er ek
Vífilsson, bróðir Víkings, föður þíns. Átti hann mik,
þá er hann var í hernaði, er hann átti heima hjá Háloga.
Hefi ek hér upp vaxit í eynni ok búit hér síðan.
En hefir þú nokkut, Þorsteinn frændi, frétt til Ötunfaxa
víkings?" "Eigi," segir Þorsteinn, "eða hvat kanntu
af honum at segja?" "Þat," sagði Brennir, "at hann hefir
leitat þín um þrjú ár, ok liggr hann hér öðrum megin
eyjanna með öllum sínum flota. Vill hann hefna SlysaÚfa,
bróður síns. Hann hefir fjóra tigi skipa ok öll
stór. Hann er stórr sem tröll, en bíta engi járn." "Hvat
er nú til ráða?" segir Þorsteinn. "Engi ráð kann ek þér
at gefa," segir Brennir, "nema þú getir fundit Sindra
dverg, því at ek veit, at honum er illa við hann, enda
mun honum sízt ráðaskortr." "Hvert er hans at vænta?"
segir Þorsteinn. "Hann á heima í eyjunni, er hér liggr
skammt undan landi, er heitir in minni Brenniey. Hann
býr í einum steini, en óvænligt þykki mér, at þú getir
hann fundit, en til reiðu er þér hér í nótt." "Hitt mun
fyrir liggja," segir Þorsteinn, "at halda eigi kyrru fyrir."
Gengu þeir þá til skipa sinna.
Síðan setti Þorsteinn fram bát ok reri til eyjarinnar.
Þorsteinn gekk þar einn á land. Ok er hann kom at
einum læk, sá hann, at tvau börn léku sér við lækinn,
piltr ok stúlka. Þorsteinn frétti þau at nafni. Sveinninn
nefndist Herrauðr, en píkan Herríðr. "Hefi ek týnt
gulli mínu," segir hún. "Veit ek þat muni Sindra, föður
mínum, illa líka. Mun ek eiga ván hirtingar." Þorsteinn
segir: "Hér er eitt gull, er ek vil gefa þér." Hún tók
við gullinu ok varð gglöð við, -- "ok skal ek þetta fá
föður mínum, eða má ek ekki þat gera, ef þér væri bati
í?" "Eigi er þat," segir Þorsteinn, "ok kom þú hingat
föður þínum til tals við mik ok fylg svá, at hann sé
í ráðum með mér um þá hluti, er mik varðar." "Því at
eins get ek þat gert," segir Herríðr, "at Herrauðr, bróðir
minn, fylgi mínum vilja, því at Sindri má ekki móti
honum láta." "Veiztu þat," segir Herrauðr, "at ek fylgi
þér um alla hluti." Þorsteinn spretti af sér silfrbelti
ok gaf honum. Þar fylgdi búinn knífr. Sveinninn mælti:
"Þetta var vel gefit. Skal ek allan hug á leggja, at þitt
mál gangi fram. Bíð hér, til þess við systkin komum
aptr." Nú gerði Þorsteinn svá.
En er stund löng var liðin, kom þar Sindri dvergr
ok þau systkin með honum. Sindri heilsar Þorsteini
glaðliga ok mælti "Hvat viltu mér, Þorsteinn?" "Þat,"
segir Þorsteinn, "at ek vilda, at þú legðir ráð á með
mér, hversu ek gæti unnit Ötunfaxa víking." "Þar sé
ek ekki ráð til," segir Sindri, "at nokkurr mennskr maðr
geti Faxa unnit. Miklu er hann verri viðreignar en
nokkurr annarr. Vil ek letja þik þess at halda til orrostu
við hann, því at þú lætr þar menn þína, ok er þér bezt
at halda í burt í nótt undan eyjunum." "Þat skal aldri
verða," segir Þorsteinn. "Þótt ek viti þat fyrir, at ek
missa lífit, þá vil ek þat þó heldr en flýja at óreyndu."
"Þat sé ek," segir Sindri, "at þú ert in mesta kempa.
Legg ek þat til með þér, at þú affermir öll skip þín í
nótt ok berir fjárhlut á land, en hlaðir skipin af trjám
ok grjóti. Síðan haf þú þik snemma at á morgin ok
kom fyrr at þeim en þeir vakna. Megið þit kemba þeim
ekki hagligar tjaldkúlur. Þurfið þit þess alls við, ef
þér getið nokkurn bug á Faxa unnit, því at þat vil ek
segja þér, at því síðr bíta hann nokkur járn, at hann
bítr eigi sverðit Angrvaðill. Hér er einn tygilknífr, er
Herríðr, dóttir mín, vill gefa þér ok launa þér svá
gullit, ok þat ætla ek, at hann bíti á Ötunfaxa, ef þú
kemr honum hagliga við. Herrauðr, sonr minn, mun
því launa þér beltit, at þú skalt nefna mik á nafn, ef
þér þykkir nokkut á bresta. Munu vit nú skilja fyrst
at sinni, ok far þú vel ok heill. Þat mæli ek um, at
mínar dísir sé þér jafnan til fylgis."
Síðan fór Þorsteinn til báts síns ok reri til sinna
manna. Bjóst hann við þegar um nóttina ok færði fé
af skipum, en grjót í staðinn. Ok er þat var gert, kom
Brennir karl af bæ ofan ok hafði kylfu stóra í hendi,
alla slegna af járni ok stórum járngöddum. Hún var
svá þung, at varla gat meðalmaðr lypt af jörðu. Brennir
mælti: "Handvápn þetta vil ek gefa þér, Þorsteinn
frændi, ok mun þér einum vápnhæft sakir þunga, en
þó mun hún heldr létt við Ötunfaxa. Þykki mér nú
ráð, at Angantýr hafi sverðit Angrvaðil, en þú berist
með kylfunni. Þó at hún sé ekki fimligt meðfæri, þá
mun hún þó mannskæð vera. Vilda ek nú, frændi, geta
veitt þér meira lið, en eigi hefi ek föng á því." Snýr
hann þá á land upp.
Síðan greiddu þeir róðr fram fyrir nesit, er þeir váru
búnir, ok geta þá at líta, hvar Ötunfaxi liggr með
öllu sínu skipaliði. Létu þeir þegar ganga grjótflaugina
svá hart ok ákaft, at þeir drápu meir en hundrað
manna, áðr þeir vöknuðu, en frá því er liðit vaknaði,
tóku þeir snarpliga við. Var þá bardagi inn mannskæðasti.
Fell margt manna af þeim fóstbræðrum, því at
svá mátti at kveða, at Faxi skyti af hverjum fingri. Gekk
svá allt til nætr. Váru þá hroðin tíu skip þeira fóstbræðr.
Annan dag eptir tóku þeir til orrostu, ok gekk með
þvílíku móti mannfallit sem inn fyrra dag. Réðu þeir
jafnan til uppgöngu á skip Faxa ok gerðu mikinn mannskaða
hvert sinn, en á drekann Elliða kómust þeir aldri
fyrir vörn Faxa ok þess, at hann var svá borðhár. En
um kveldit váru hroðin öll skip þeira fóstbræðra nema
drekinn Úfanautr.
Þat sáu þeir báða daga, at sinn maðr kom fram á
hvárn hamarinn ok skaut í ákafa út á skip Faxa. Þar
sáu þeir Sindra dverg, ok varð maðr fyrir hverri ör.
Fekk Faxi af því mikinn mannskaða. Á öðrum hamrinum
var Brennir ok skaut heldr bogmannliga út á
skipin. Eigi var traust, at eigi fyki steinar á skipin, ok
leituðu þeir allir grunns, er hann kastaði. Sukku af
því mörg skipin fyrir Faxa. Var þá ok svá komit, at
öll skip hans váru hroðin nema Elliði.
Þetta var þann tíma, er nótt var björt, ok heldu þeir
bardaga alla nóttina. Þorsteinn réð til uppgöngu á drekann
ok Angantýr ok Beli, en margt var manna eptir á
Elliða. Faxi hleypr fram á móti þeim fóstbræðrum, Angantý
ok Bela. Þeir eigast við hart vápnaskipti. Bitu Faxa
engi járn, en eigi höfðu þeir lengi barizt, áðr sár
bárust á þá báða. Í því kom Þorsteinn at ok sló með
kylfunni sem honum var hægast utan við vangann á
Faxa, en hann laut hvergi við. Þá sló Þorsteinn annat
ok engu minna. Þá leiddust Faxa höggin, ok stökk fyrir
borð ok í kaf, svá at í iljar honum var at sjá. Þeim
varð bilt báðum, Bela ok Angantý, eptir at fara. Þorsteinn
hljóp þegar fyrir borð ok lagðist eptir Faxa, en
hann undan. Var því líkast sem hvalr legðist þar, sem
Faxi fór. Gekk svá lengi ok þar til, er Faxi kom á land.
En þeir fóstbræðr börðust við menn, sem eptir váru,
ok léttu eigi fyrr en þeir höfðu drepit þá alla, er á
drekanum váru. Síðan tóku þeir sér bát ok reru til
lands at þeim Faxa ok Þorsteini.
Nú sem Faxi er á land kominn, en Þorsteinn lagðist
at framan, þreif Faxi upp stein ok sendi at Þorsteini,
en hann fór í kaf undan ok lagðist út undan, ok varð
mikit áfall af því, at steinninn kom niðr. Upp tók hann
annan ok inn þriðja, ok fóru allir á eina leið. Ok í
því kómu þeir fóstbræðr, Angantýr ok Beli. Þorsteinn
kastaði eptir kylfunni á drekanum, er hann hljóp fyrir
borð, ok hafði Beli tekit upp kylfuna ok kom þar at,
sem Ötunfaxi stendr, ok slær með kylfunni aptan undir
hnakkann ok þegar annat eptir, en Angantýr grýtti
hann með stórum steinum.
Tók Faxa nú heldr at sárna skallinn ok leiddist at
búa undir þeira höggum ok steypti sér í kaf ofan af
hamrinum. Lagðist hann þá á haf ok Þorsteinn eptir,
ok er Faxi sá þat, sneri hann í móti Þorsteini, ok takast
þeir til á sundinu. Höfðu þeir þá sviptingar miklar
ok stórar. Færðu hvárir aðra í kaf. Þó kenndi Þorsteinn
aflsmunar. Þar kom, at Faxi færði Þorstein til grunna.
Tók þá af honum sundlætin. Þorsteinn þóttist þá vita,
at Faxi ætlar at bíta sundr barkann í honum. Þorsteinn
mælti: "Hvat mun mér annan tíma meiri þörf á þér,
Sindri dvergr, en nú?" Þorsteinn varð við þat varr, at
gripit var á herðar Faxa svá hart, at því næst var hann
við grunni niðri ok Þorsteinn ofan á honum. Hann var
þá mjök móðr ok þjakaðr af umfangi þeira. Þorsteinn
tekr þá tygilknífinn, sem Sindri gaf honum. Hann
stingr honum fyrir bringspalir Faxa, svá at sökk allt
upp at skapti. Reist hann þá niðr allan kviðinn at smáþörmum.
Þó fann hann, at Faxi var eigi dauðr, því at
hann mælti þá: "Mikil þrekvirki hefir þú unnit, Þorsteinn,
er þú hefir mér fyrir komit, því at ek hefi átt
níutigi orrostur ok haft í öllum sigr nema í þessi. Ek
hefi sigrazt átta tigi sinna í einvígum, svá at ek hefi á
hólm gengit, en ek er nú níu tigi ára gamall." Ekki
þótti Þorsteini gagn, at hann fleipraði fleira, ef hann
mátti at gera. Rak hann þá ór honum innan þat laust
var.
Nú er at segja af þeim Angantý ok Bela, at þeir
tóku sér skip ok reru fram á sjóinn ok leita at þeim
Faxa ok Þorsteini ok finna þá hvergi langan tíma. Þá
kómu þeir þar at, sem sjórinn var blandinn ok rauðr
af blóði. Þóttust þeir þá vita, at þar mundi Faxi á
grunni niðri ok Þorstein drepit hafa. Ok er stund leið,
sáu þeir, at flaut á sjónum nokkut óþokkaligt. Þeir fóru
þangat ok sáu þar fljóta innyfli mikil ok ósélig. Litlu
síðar kom Þorsteinn upp ok var þá svá lúinn ok yfirkominn,
at eigi gat hann flotit á sjónum. Reru þeir
þá at honum ok drógu hann upp í skipit. Var honum
þá minni ván lífs, en ekki var hann mjök sárr, en
hlaupit var niðr hold af beinum í hnykla. Fóru þeir
ok leituðu honum hægenda. Raknaði hann þá skjótt.
Fóru þeir aptr til eyjanna ok könnuðu valinn, ok váru
eigi meir en þrjátigi manna græðandi. Fóru þeir þá
til Brennis karls ok þökkuðu honum liðsemd sína. Svá
fór Þorsteinn til innar minni Brennieyjar at finna
Sindra dverg ok gaf honum góðar gjafir, ok skildu með
inni mestu vináttu. Tók Þorsteinn drekann Elliða í sitt
hlutskipti, en Beli hafði drekann Úfanaut, en Angantýr
tók svá mikit gull ok silfr sem honum líkaði í sitt
hlutskipti. Gaf Þorsteinn Brenni, frænda sínum, öll
þau skip, er þeir kómust ekki með, en þeir heldu burt
á þrim skipum heim í Sogn ok sátu þar um vetrinn.
At várdögum heldu þeir í hernað. Angantýr spyrr,
hvert þá skyldi halda, segist hyggja, at eytt mundi víkingum
í Eystrasalti. "Þá skulum vér," segir Beli konungr,
"halda vestr um haf, því at þangat höfum vér
ekki herjat áðr," segir hann. Nú gera þeir svá. Þegar
þeir koma til Orkneyja, ganga þeir þar á land ok herja,
brenna byggðir, en ræna fé. Gera þeir mikit hervirki,
en allt var hrætt við þá ok stökk undan. Herrauðr hét
jarl sá, er stýra átti eyjunum. En er hann spyrr þetta
hervirki, safnar hann liði í móti þeim ok fór nætr sem
daga, þar til þeir fundust við ey þá, er heitir Papey.
Þar slær þegar í bardaga með þeim. Var þar engi liðsmunr.
Þeir börðust svá tvá daga, at ekki mátti milli
sjá, hvárir sigrast mundu. Þar kom um síðir, at mannfallinu
hallaði á Herrauð. Hruðust þá skip hans. Náðu
þeir bræðr þá uppgöngu, ok þar kom um síðir, at Herrauðr
jarl fell ok flestallt lið hans. Síðan fóru þeir um
allar eyjar ok lögðu undir sik. Eptir þat bjuggust þeir
til heimferðar. Bauð Beli konungr Þorsteini eyjarnar
ok gerast þar jarl yfir, en hann kveðst þat ekki vilja,
-- "vil ek heldr vera hersir ok skilja ekki við þik en
heita jarl ok vera fjarlægr þér at vistum." Þá bauð hann
Angantý at vera þar jarl yfir, ok þat þá hann, ok gerðist
hann jarl yfir eyjunum ok skyldi lúka skatt árliga.
Síðan heldu þeir heim í Sogn ok sátu þar þann vetr.
Þeir heldu menn sína vel, bæði at vápnum ok klæðum.
Þóttu nú engir menn framari en þeir fóstbræðr. Þeim
varð barna auðit. Hét Helgi ok Hálfdan synir Bela, en
Ingibjörg dóttir. Var hún yngst þeira systkina. Þorsteinn
átti þann son, er Friðþjófr hét. Haraldr óx upp í eyjunni
hjá Grími, en þegar hann hafði aldr til, lagðist
hann í hernað ok varð inn frægasti maðr, þótt hans sé
lítt getit í þessi sögu. Helt hann nafni sínu ok var
kallaðr Haraldr kesja, ok er margt manna frá honum
komit. Þeir Þorsteinn ok Beli, Grímr ok Haraldr heldu
vináttu sinni, meðan þeir lifðu.
Nú er þar til at taka, sem Jökull Njörfason er, at
hann stýrði Upplöndum, þá er þeir váru báðir dauðir,
Njörfi ok Víkingr. Höfðu þeir vel haldit vináttu sinni
allt til dauðadags. Jökull aflaði sér skipa ok fjár ok var
inn harðasti víkingr ok fór í meðallagi með her sínum,
en ekki betr. Gekk svá fram nokkur ár, at hann var inn
nafnfrægasti. Hann lá í hernaði mest um Eystrasalt.
Eigi höfðu þeir Þorsteinn ok Beli lengi heima verit,
áðr þeir bjuggust í hernað, ok heldu suðr með landi,
svá í gegnum Eyrarsund, ok herjuðu á Saxland um
sumarit ok gerðu mikit hervirki ok fengu þar mikit
fé í gulli ok silfri ok mörgum öðrum gersimum. Síðan
ætluðu þeir at sigla heim, sem þeir gerðu. Ok er þeir
kómu fyrir mynni á Limafirði, þá kemr at þeim stormr
veðrs ok rak þá til hafs, ok skilja skjótliga skipin. Tekr
þá sjór at ganga á bæði borð, ok stóðu allir menn í
austri. Þar kemr, at þessi stormr rekr upp nauðreka
drekann Elliða at Borgundarhólmi einskipa.
Þar kemr við land þann tíma Jökull með tíu skipum
ok öll vel búin sakir vápna ok manna. Þarf þá eigi
at sökum at spyrja, at Jökull lét sækja at Þorsteini ok
mönnum hans. Þorsteinn var lítt við búinn, því at þeir
váru mjök dasaðir af mæði ok sjávargangi. Þessi bardagi
var bæði harðr ok mannskæðr. Var Jökull inn
ákafasti ok eggjaði fast menn sína ok segir, at þeir
mundu aldri í betra færi komast við Þorstein, -- "mun
oss ok ævinlig brigzl í vera, ef Þorsteinn kemst nú
undan." Sóttu þeir þá at Þorsteini ok mönnum hans
ok léttu eigi fyrr við en menn hans váru allir fallnir,
svá at engi maðr stóð á drekanum nema Þorsteinn
einnsaman. Hann varðist þá enn karlmannliga. Var þat
þá langan tíma, at þeir kómu engu sári á hann. Þar
kom þó um síðir, at þeir kómu svá nærri honum, at
þeir kómu á hann spjótalögum, ok hjó hann þau flest öll
af sér, því at sverðit Angrvaðill beit sem vant var.
Jökull sótti þá fast at ok lagði til hans spjóti í gegnum
lærit. Í því hjó Þorsteinn til Jökuls. Þat högg kom á
höndina fyrir framan olboga ok tók af höndina. Í því
gátu þeir borit skjöldu at Þorsteini ok tekit hann. Þá
var komit at kveldi, svá at þeim þótti eigi vígt at honum.
Var þá settr fjöturr á fætr honum, en bogastrengr
á hendr. Váru þá fengnir til tólf menn at geyma hans
um nóttina. Ok er allir váru á land komnir nema þeir
tólf ok Þorsteinn, mælti hann: "Hvárt vilið þér heldr
skemmta mér eða ek skemmti yðr?" Þeir kváðu honum
óvant um skemmtun, at hann skyldi deyja þegar á
morgin. Þorsteinn hugsaði nú sitt ráð ok þóttist eigi
vel staddr vera. Hann mælti þá hljótt fyrir munni sér:
"Hvat mun ek nú í annan tíma þurfa þín meir, Sindri
félagi, en nú, ef eigi væri lokit allri okkar vináttu?"
Sló þá dimmu yfir varðmennina, ok því næst sofnuðu
þeir allir. Þá sá Þorsteinn, hvar Sindri fór eptir skipinu
ok at honum ok mælti: "Lítt ertu staddr nú, Þorsteinn
félagi, ok mun ráð at bjarga þér." Hann blés
upp lásinn. Síðan hjó hann af honum bogastrenginn.
Var Þorsteinn þá lauss. Tók hann þá sverðit, því at
hann vissi, hvar hann hafði við þat skilit. Sneri hann
þá til varðmanna ok drap þá alla.
Síðan hvarf Sindri í burt, en Þorsteinn tók sér bát
ok reri í land ok fór burt ok heim í Sogn. Var þar
fagnafundr með þeim Bela, ok þóttist hann Þorstein
ór helju heimt hafa. Jökull vaknar snemma um morgininn
ok hugði gott til at taka bandingjann ok drepa.
En er þeir kómu þar, var bandinginn burtu, en varðmenn
dauðir. Þóttust þeir þá sakna vinar í stað. Helt
Jökull heim ok undi lítt við sína ferð, missi Þorsteins,
en fengit þau örkuml, at hann varð aldri heill. Var
hann kallaðr síðan Jökull inn einhendi.
Þeir fóstbræðr, Beli konungr ok Þorsteinn, söfnuðu
liði ok fóru til Upplanda ok gerðu orð Jökli ok hösluðu
honum völl til orrostu. Jökull safnaði mönnum,
ok sátu þó margir heima, þeir er lýðskyldugir váru
undir Jökul, ok gerðu þat fyrir vináttu sakir við Þorstein.
Ok er Jökull fekk fátt manna, þá treystist hann
eigi að halda til orrostu við þá, ok stökk hann ór landi
ok fór þá til Vallands til Vilhjálms, mágs síns. Tók hann
þar þriðjung ríkis til forráða. Beli konungr ok Þorsteinn
lögðu undir sik Upplönd ok fóru heim síðan ok
settust um kyrrt.
Nokkuru síðar kómu menn af Vallandi til móts við
Þorstein, þeir er Jökull sendi. Var þat at erendum, at
Jökull bauð Þorsteini sættir, ok skyldu þeir finnast á
Limafirði ok hafa þrjú skip hvárir ok tengja saman
sættir. Þorsteini fellst þetta vel í geð, sagðist nauðigr
hafa átt ófrið við Jökul sakir Njörfa konungs ok vináttu
þeira Víkings.
Var þetta nú staðráðit. Fóru sendimenn heim, en
Þorsteinn bjóst heiman um sumarit ok hafði drekann
Elliða ok tvau skip önnur. Bela þótti sjá ferð ekki vænlig,
þótti Jökull svikull ok ótrúr. Þat var ráð hans, at
hann sendi undan njósnarmenn at vita, hvárt allt væri
tryggt af hendi Jökuls, ok færi svá aptr í móti þeim
til Eyrasunds. Svá gerðu þeir ok kómu aptr ok sögðu
þeim, at þeir lægi á Limafirði með þrim skipum ok allt
væri kyrrt um þá. Heldu þeir þá fram ferðinni á fjörðinn,
ok fundust í nefndum stað, ok gengu þar saman
sættir með þeim at svá fyrir skildu, at mannalát, áverkar
ok bardagar skyldi vera jafnt, en Jökull skyldi taka
aptr ríki sitt ok skyldi eigi vera skattgildr undir nokkurn
mann. Ríki þat, er Þorsteinn átti at Upplöndum,
skyldi falla undir Jökul fyrir handarhöggit. Með þessu
skyldu þeir vera sáttir. Fór Jökull þá heim í ríki sitt
ok settist þar um kyrrt.
Þeir Þorsteinn ok Beli fóru heim í Sogn ok settust
nú at ríkjum sínum ok léttu öllum hernaði. Önduð var
Ingibjörg, kona Þorsteins, ok hafði Ingibjörg Beladóttir
hennar nafn. Friðþjófr óx upp með föður sínum. Þorsteinn
átti dóttur, er Véfreyja hét. Hún var þá roskin,
er hér var komit sögunni, því at hún var getin í hellinum
hjá Skellinefju, ok þar var hún fædd. Brá henni
um vísdóm til móður sinnar. Hún tók Angrvaðil eptir
Þorstein, föður sinn. Ok er margt ágætra manna frá
Þorsteini komit. Þótti öllum mönnum Þorsteinn vera
inn frægasti maðr ok inn ágætasti af þeim mönnum,
sem honum váru samtíðis.
Lúkum vér hér nú sögu Þorsteins Víkingssonar með
þessu efni, ok er in gamansamligasta.