ÞÓRIR hét maðr, er bjó í Noregi á bæ þeim, er á
Rauðabergi heitir. Þessi bær er skammt frá Víkinni.
Þórir átti tvá syni. Hét annarr Helgi, en Þorsteinn
annarr; báðir váru þeir þrifligir menn, ok var þó Helgi
framar um íþróttir. Faðir þeira var hersir at nafnbót.
Hann var í vináttu við Óláf konung.
Þat var á einu sumri, at þeir bræðr höfðu kaupferð
norðr til Finnmerkr ok höfðu smjör ok flesk til kaups
við Finna. Fengu þeir góða kaupferð ok heldu aptr at
áliðnu sumri ok kómu um dag við nes þat, er hét
Vímund. Þar var allgóðr skógr. Gengu þeir á land upp
ok fengu nokkurt mösurtré. Verðr Helga lengra gengit
í skóginn en öðrum mönnum. Síðan kastar yfir myrkri
miklu, svá at hann hittir eigi til skipsins á þeim aptni;
tekr nú ok skjótt at dimma af nótt. Þá sér Helgi, hvar
tólf konur ríða ór skóginum. Þær váru allar á rauðum
hestum ok í rauðum reiðklæðum. Þær stigu af baki.
Allr reiðingr hestanna þá glóaði við gull. Ein bar þar
af öllum um vænleik, ok allar aðrar þjóna henni,
þessi inni sköruligu konu. Hestar þeira gengu á gras.
Eptir þat settu þær niðr eitt fagrt tjald. Var þat stafat
með ýmsum litum ok víða gullskotit, ok öll höfuðin
váru við gull búin, er af upp gengu landtjaldinu, ok
svá stöngin, er upp stóð, ok mikill gullknappr ofan á.
Ok er þær höfðu um búizt, reistu þær borð ok báru
á margs konar krásir. Þá tóku þær handlaugar, vatnskarl
ok munnlaugar, gervar af silfri, ok allt laugat í gulli.
Helgi stóð nærri tjaldi þeira ok horfði á. Sú, er fyrir
þeim var, mælti: "Helgi, gakk hingat, ok þigg hér mat
ok drykk með oss." Hann gerir svá. Helgi sér, at þar er
fríðr drykkr ok önnur fæðsla ok væn ker. Þá váru borð
ofan tekin ok hvílur búnar, ok váru þær miklu skrautligri
en annarra manna sængr. Sú kona spyrr Helga, er
fyrir þeim var, hvárt hann vildi heldr liggja einn saman
eða hjá henni. Helgi spyrr hana at nafni. Hún svarar:
"Ek heiti Ingibjörg, dóttir Guðmundar af Glæsisvöllum."
Helgi mælti: "Hjá þér vil ek liggja." Ok svá gerðu
þau þrjár nætr í samt. Var þá bjart veðr; standa þau þá
upp ok klæðast. Ingibjörg mælti þá: "Nú munum vit
hér skilja. Eru hér kistlar tveir, annarr er fullr af silfri,
en annarr af gulli, er ek vil gefa þér, ok seg engum
manni, hvaðan þat kom." Eptir þat ríða þær burt sama
veg sem þangat, en hann fór til skips síns. Fagna þeir honum
vel ok spyrja, hvar hann dvaldist, en hann vill þar
ekki frá segja. Halda þeir þá suðr með landi ok koma
heim til föður síns ok hafa aflat mikils fjár. Faðir Helga
ok bróðir spyrja, hvaðan honum kom svá mikit fé
sem hann hafði í kistlunum, en hann vill þat eigi
segja.
Nú líðr svá fram til jóla. Þat var eina nótt, at
kemr á býsna veðr. Þorsteinn mælti við bróður sinn:
"Vit skulum standa upp ok vita, hvat líðr um skip
okkart." Þeir gera svá, ok var þat fast vel. Helgi hafði
látit gera drekahöfuð á skip þeira upp á stafnana ok
búa vel fyrir ofan sjó. Fór þat fé þar til, er Ingibjörg
gaf honum, dóttir Guðmundar konungs, en sumt læsti
hann í drekahálsinum. Þá heyra þeir brest mikinn.
Þar ríða at þeim tveir menn ok höfðu Helga í burt
með sér. Veit Þorsteinn eigi, hvat af honum verðr. Fellr
þá veðrit skjótt. Þorsteinn kemr heim ok segir föður
sínum þenna atburð, ok þykkir þetta mikil tíðendi.
Ferr hann þegar á fund Óláfs konungs ok segir honum,
hvar komit var, ok biðr hann nú verða vissan
um, hvar er sonr hans er niðr kominn. Konungr segist
þat gera mundu, sem hann beiddi, en kveðst þó óvíst
hugr um segja, hver nyt frændum hans mundi at honum
verða.
Síðan fór Þórir heim, ok líðr svá þetta ár ok allt
fram á jól annat ár, ok sitr konungr á Alreksstöðum
um vetrinn. Þá kemr átti dagr jóla, ok um kveldit
ganga þrír menn í höllina fyrir Óláf konung, þá
er hann sat yfir borðum. Þeir kveðja hann vel. Konungr
heilsar þeim vel í móti. Er þar kominn Helgi, en
menn kenna eigi hina tvá. Konungr spurði þá at nafni,
en hvárrtveggi kveðst Grímr heita. "Erum vit sendir
af Guðmundi á Glæsisvöllum hingat til yðar. Hann
sendi yðr kveðju sína ok þar með tvau horn." Konungr
tók við, ok váru gullbúin. Þetta váru allgóðir gripir.
Óláfr konungr átti tvau horn, er Hyrningar váru kallaðir,
ok þó at þau væri harðla góð, þá váru þau þó
betri, er Guðmundr sendi honum. "Þess beiddi Guðmundr
konungr yðr, herra, at þér værið vinir hans, ok
þótti mestu varða um yðra þykkju, meir en allra annarra
konunga." Konungr svarar þá engu, en lætr vísa
þeim til sætis félögum. Konungr lætr fylla hornin Gríma
af góðum drykk ok lætr byskup blessa ok lét færa þeim
Grímum, at þeir drykki fyrst af. Þá kvað konungr
vísu þessa:
"Gestir skulu hornum
í gegn taka,
meðan hvílast látum þenna
þegn Guðmundar,
ok af samnafna
sínum drekki;
svá skal Grímum
gott öl gefast."
Þá taka Grímar við hornunum ok þykkjast nú vita, hvat
byskup hefir yfir lesit drykkinum. Þeir segja þá: "Eigi
ferr nú fjarri því, sem Guðmundr, konungr várr, gat
til. Er þessi konungr prettóttr ok kann illa gott at launa,
því at konungr várr gerði til hans sæmiliga. Stöndum
nú upp allir ok verðum í brottu heðan." Svá gera þeir.
Verðr þá hark mikit í stofunni. Þeir slógu niðr drykkinum
af hornunum ok slökktu login. Þá heyrðu þeir
bresti stóra. Konungr bað guð til gæta ok bað menn
upp standa ok stöðva þetta hark. Síðan verða þeir Grímar
úti ok Helgi með þeim. Váru þá ljós upp tendruð í
konungs herbergi. Sjá þeir þá drepna þrjá menn, en
þar liggja hornin Grímar á gólfinu hjá inum dauðum.
"Þetta er undr mikit," sagði konungr, "ok væri betr,
at slík yrði sjaldan. Ok þat hef ek heyrt sagt af Guðmundi
af Glæsisvöllum, at hann sé mjök fjölkunnigr
ok illu megi helzt við hann skipta, ok eru þeir menn
illa komnir, er undir hans valdi eru, ef vér mættum
nokkut at gera."
Konungr lét varðveita hornin Gríma ok af drekka,
ok dugir þat vel. Þar er nú kallat Grímaskarð ofan at
Alreksstöðum, er þeir hafa austan farit, ok er þat engra
manna at fara þar síðan.
Nú líðr af vetrinn, ok kemr annarr átti dagr jóla,
ok er konungr í kirkju ok hirð hans at hlýða messu.
Þá koma þar þrír menn til kirkjudyra, ok er einn eptir,
en tveir fara í brott ok mæla þetta áðr: "Hér færum vit
þér Gretti, konungr, ok er eigi víst, nær þú færir af
þér." Kenna menn þar Helga. Síðan gengr konungr til
borða, ok er menn tala við Helga, verða menn þess varir,
at hann er blindr. Frétti konungr þá, hverju gegndi
um hans hag eða hvar hann hefði verit þessa stund
alla. Hann segir þá konungi fyrst frá því, er hann
fann konurnar í skóginum, þá frá því, er þeir Grímar
gerðu veðrit at þeim bræðrum, er þeir vildu bjarga
skipinu, ok síðan höfðu þeir Grímar hann með sér til
Guðmundar á Glæsisvöllum ok færðu hann Ingibjörgu,
dóttur Guðmundar. Þá mælti konungr: "Hversu þótti
þér þar at vera?" "Allgott," segir hann, "ok hvergi
hefir mér betra þótt." Þá spurði konungr at um siðu
Guðmundar konungs ok at fjölmenni eða athöfn. En
hann lét yfir öllu vel ok sagði, at hans var miklu fleiri
en hann fengi talit. Konungr mælti: "Hví fóru þér svá
skjótliga í brott í fyrra vetr?" "Guðmundr konungr
sendi þá til at svíkja yðr," segir hann, "en fyrir bænir
yðrar lét hann mik lausan, svá at þér mættið vita, hvat
er af mér væri orðit. En því fóru vér svá skjótt í brott
næstunni, at þeir Grímar höfðu eigi náttúru til at
drekka þann drykk, er þér létuð signa. Urðu þeir þessu
reiðir, at þeir sá sik yfirstigna, ok því drápu þeir menn
yðra, at svá sagði Guðmundr konungr fyrir, ef þeir
fengi ekki mein yðr gert. En hann sýndi tign sína
í því, at hann sendi yðr hornin, at þér mundið
þá síðr eptir mér leita." Konungr spurði: "Hví fórtu
nú í brott öðru sinni?" Hann svarar: "Ingibjörg olli
því. Hún þóttist eigi mega liggja hjá mér nema með
meinlætum, ef hún kæmi við mik beran, ok því fór ek
mest í brott, enda vildi Guðmundr konungr ekki þreyta
við yðr, þegar hann vissi, at þér vilduð mik í brott hafa.
En um tign ok risnu Guðmundar konungs má ek eigi í
fám orðum segja ok um fjölmenni þat, er með honum
er." Konungr spurði: "Hví ertu blindr?" Hann svarar:
"Ingibjörg Guðmundardóttir greip ór mér bæði augun,
þá er vit skildum, ok sagði, at konur í Noregi mundu
mín skamma stund njóta." Konungr sagði: "Makligr
væri Guðmundr meingerða af mér fyrir þau manndráp,
er hann gerði, ef guð vildi þat vera láta."
Síðan var sent eptir Þóri, föður Helga, ok þakkaði
hann honum vel, er sonr hans var aptr kominn ór
trölla höndum. Ferr hann síðan heim, en Helgi er eptir
með konungi ok lifir til annarrar jafnlengdar. En konungr
hefir hornin Gríma með sér, þá er hann fór síðasta
sinn ór landi. En þat segja menn, þá er Óláfr konungr
hvarf af Orminum langa, at hyrfi ok hornin ok
hafi engi maðr þau sét síðan. Ok lýkr hér frá Grímum
at segja.